Słowianie i początki Polski

Historia, klasa 4 · VI–X wiek

Najważniejsze w skrócie

Słowianie to wielka rodzina ludów, która w VI–VII w. n.e. zasiedliła Europę Środkową i Wschodnią. Polanie zamieszkiwali dolinę rzeki Warty – i od nich wywodzi się nazwa „Polska". Słowianie byli rolnikami i hodowcami, żyli w grodach i wsiach, czcili wielu bogów (Perun, Swaróg, Weles). Organizowali się w plemiona pod wodzą kniazia.

W IX–X w. pojawił się ród Piastów, który zjednoczył plemiona polskie. Legenda mówi o oraczach Piaście i Rzepiszce, do których anioły przyszły w zamian za wygnanie niedobrego księcia Popiela. Historia zaczyna się od Mieszka I (ok. 960–992) – pierwszego historycznego władcy Polski. W 966 roku Mieszko I przyjął chrzest, włączając Polskę do łacińskiej Europy.

Chrzest Polski w 966 roku to jedno z najważniejszych wydarzeń w naszych dziejach. Mieszko I poślubił czeską księżniczkę Dobrawę i przyjął chrzest w obrządku łacińskim. Polska stała się częścią chrześcijańskiej Europy i uniknęła przymusowej chrystianizacji przez Niemców (jak miało to miejsce z innymi Słowianami). Mieszko I rozbudował państwo i stworzył regularną drużynę wojskową.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami

Ważne daty

Ważne postacie

Pojęcia

Jak nazywało się plemię, od którego pochodzi Polska?
Polanie – mieszkali w dolinie rzeki Warty. Od słowa „pole" lub „Polanie" pochodzi nazwa „Polska".
Kim byli Piastowie?
Dynastia władców Polski, która rządziła od Mieszka I (ok. 960) do wymarcia linii w 1370 roku (Kazimierz Wielki).
Kiedy Mieszko I przyjął chrzest?
W 966 roku – razem z całym dworem. Żona Dobrawa z Czech już wcześniej była chrześcijanką i wpłynęła na decyzję Mieszka.
Dlaczego chrzest Polski w 966 roku był ważny?
Polska weszła do wspólnoty chrześcijańskiej Europy, zyskała ochronę Kościoła i papieża, co utrudniało Niemcom uzasadnienie podboju jako misji chrystianizacyjnej.
Co to był zjazd gnieźnieński (1000)?
Spotkanie cesarza Ottona III z Bolesławem Chrobrym w Gnieźnie – Otton uznał Polskę i zatwierdził arcybiskupstwo w Gnieźnie.
Co to była drużyna?
Regularny oddział wojowników na żołdzie księcia – elita wojska wczesnopolskiego.
Czym był gród?
Ufortyfikowana osada ze wałami ziemnymi – centrum władzy i schronienie dla okolicznej ludności.
Jakim bogom czcili Słowianie przed chrystianizacją?
Wielu bogom: Perun (bóg burzy), Swaróg (bóg ognia i słońca), Weles (bóg zaświatów, bydła).
Co mówi legenda o Piaście Kołodzieju?
Legendarny praojciec dynastii – biedny kołodziej z Kruszwicy, który przyjął gości (anioły), gdy niedobry Popiel odmówił. Jego potomkowie zostali władcami.
Kiedy Bolesław Chrobry koronował się na króla?
W 1025 roku, na krótko przed śmiercią. Był pierwszym koronowanym królem Polski.
Słowianie
Lud, z którego wywodzą się Polacy, Czesi i inni.
Piastowie
Pierwsza dynastia panująca w Polsce.

Sprawdź się

1. Jak nazywało się słowiańskie plemię, od którego pochodzi Polska?

  1. Wislanie
  2. Mazowszanie
  3. Polanie
  4. Pomorzanie
Pokaż odpowiedź

C. Polanie — Polanie zamieszkiwali dolinę rzeki Warty (Wielkopolska). To od nich wywodzi się nazwa „Polska". Zjednoczyli inne polskie plemiona.

2. Dlaczego Polska przyjęła chrzest z Czech, a nie z Niemiec?

  1. Bo Niemcy byli zbyt daleko
  2. Bo chrzest z Czech pozwolił uniknąć zależności politycznej od Niemiec
  3. Bo język czeski był bliski polskiemu
  4. Bo to papież w Rzymie nakazał Mieszkowi przyjąć chrzest właśnie z Czech
Pokaż odpowiedź

B. Bo chrzest z Czech pozwolił uniknąć zależności politycznej od Niemiec — Przyjmując chrzest z Czech (a nie od Niemców), Polska uniknęła politycznej zależności. Chrystianizacja przez Niemców oznaczałaby podległość – jak dla Słowian połabskich.

3. Kiedy Mieszko I pokonał Niemców pod Cedynią?

  1. 966
  2. 972
  3. 985
  4. 1000
Pokaż odpowiedź

B. 972 — Bitwa pod Cedynią (972) – Mieszko I pokonał Hodona, margrabiego Marchii Łużyckiej. Pierwsze znane zwycięstwo polskie nad Niemcami, potwierdzające niezależność.

4. Z jakiego ludu wywodzą się Polacy?

  1. Germanów
  2. Słowian
  3. Celtów
  4. Rzymian
Pokaż odpowiedź

B. Słowian — Polacy wywodzą się ze Słowian.

5. Jak nazywała się warowna osada otoczona wałem?

  1. polis
  2. gród
  3. forum
  4. zamek murowany
Pokaż odpowiedź

B. gród — Gród otaczał wał z ziemi i drewna, za którym chowali się mieszkańcy podczas napadu. Zamek murowany budowano z kamienia i pojawił się w Polsce kilkaset lat później.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami