Legendy polskie (wybór)
Lektury, klasa 5 · podania ludowe
Streszczenie
Wybór legend: o Smoku Wawelskim i szewczyku Dratewce, o Warsie i Sawie, o Lechu, Czechu i Rusie, o Popielu i myszach, o Bazyliszku i o Złotej Kaczce. Legenda łączy prawdę historyczną (miejsca, władcy) z elementem baśniowym.
Legendy tłumaczą pochodzenie nazw miast (Warszawa, Gniezno, Kraków) i utrwalają wzorce: spryt zwycięża siłę, chciwość bywa ukarana, gościnność się opłaca. To dobry materiał do rozmowy o różnicy między legendą, baśnią i mitem.
Bohaterowie
- Smok Wawelski — Postrach Krakowa, zwyciężony sprytem szewczyka Dratewki.
- Szewczyk Dratewka — Podrzuca smokowi owcę z siarką — spryt ponad siłę.
- Wars i Sawa — Bohaterowie legendy o powstaniu Warszawy.
- Lech — Znajduje gniazdo białego orła — początek Gniezna.
- Popiel — Okrutny władca zjedzony przez myszy w wieży w Kruszwicy.
Warto zapamiętać
- Czym jest legenda?
- Opowieścią o miejscu lub postaci, gdzie prawda mieszka się z baśnią.
- Kto pokonał Smoka Wawelskiego?
- Szewczyk Dratewka — owcą wypełnioną siarką.
- Od kogo pochodzi nazwa Warszawy?
- Od Warsa i Sawy.
- Co znalazł Lech?
- Gniazdo białego orła — stąd Gniezno i godło.
- Kogo zjadły myszy?
- Okrutnego księcia Popiela w Kruszwicy.
- Kim jest Bazyliszek?
- Potworem z warszawskich piwnic, zabijającym wzrokiem.
- Czym legenda różni się od mitu?
- Legenda mówi o realnym miejscu, mit o bogach i początkach świata.
- Czym szewczyk pokonał Smoka Wawelskiego?
- Baranem nadzianym siarką.
- Co stało się ze smokiem po zjedzeniu barana?
- Wypił mnóstwo wody z Wisły i pękł.
- Czym zabito warszawskiego bazyliszka?
- Lustrem — potwór zabił się własnym spojrzeniem.
- Kto został księciem po Popielu?
- Piast Kołodziej.
- Dlaczego hejnał mariacki urywa się w połowie?
- Trębacza trafiła tatarska strzała.
Sprawdź się
1. Kto zwyciężył Smoka Wawelskiego?
- król Krak osobiście
- szewczyk Dratewka
- rycerz z Gniezna
- Wars
Pokaż odpowiedź
B. szewczyk Dratewka — Smoka pokonał szewczyk, podrzucając mu owcę wypchaną siarką. Król Krak sam do walki nie stanął, tylko ogłosił nagrodę.
2. Czym Bazyliszek zabijał?
- wzrokiem
- ogniem
- ogonem
- trucizną
Pokaż odpowiedź
A. wzrokiem — Spojrzeniem zamieniał w kamień.
3. Czym zabito warszawskiego bazyliszka?
- mieczem
- trucizną
- ogniem
- lustrem
Pokaż odpowiedź
D. lustrem — Potwór zabił się własnym spojrzeniem.
4. Gdzie według legendy ukryta jest Złota Kaczka?
- w Wiśle
- w lesie
- w kopalni
- w podziemiach warszawskiej kamienicy
Pokaż odpowiedź
D. w podziemiach warszawskiej kamienicy — Strzeże skarbu, którego nie wolno wydać na siebie.
5. Czym legenda różni się od baśni?
- jest zawsze dłuższa
- wiąże się z konkretnym miejscem lub postacią
- nie ma bohaterów
- zawsze jest wierszem
Pokaż odpowiedź
B. wiąże się z konkretnym miejscem lub postacią — Legenda ma zaczepienie w rzeczywistości.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami