W pamiętniku Zofii Bobrówny

Lektury, klasa 5 · Juliusz Słowacki

Streszczenie

Juliusz Słowacki napisał ten wiersz w 1844 roku w Dreźnie. Żył wtedy na emigracji, bo po upadku powstania listopadowego nie mógł wrócić do kraju. Młoda Zofia Bobrówna poprosiła go o wpisanie wiersza do pamiętnika, czyli albumu na wpisy od bliskich.

Poeta zaczyna żartobliwie: „Niechaj mię Zośka o wiersze nie prosi”. Tłumaczy, że gdy dziewczynka wróci do ojczyzny, prawdziwą poezję opowie jej sama przyroda — każdy kwiatek powie jej wiersze, a każda gwiazdka zanuci piosenkę.

Wiersz jest zbudowany z apostrof (zwrotów do Zosi) i uosobień — kwiaty i gwiazdy mówią i śpiewają jak ludzie. Pod lekkim tonem kryje się tęsknota emigranta za ojczystym krajem i przekonanie, że piękno polskiej przyrody jest najpiękniejszym wierszem.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami
Portret poety
Juliusz Słowacki (Autor: James Hopwood the Younger, Public domain, źródło)

Bohaterowie

Warto zapamiętać

Kiedy i gdzie powstał wiersz „W pamiętniku Zofii Bobrówny”?
W 1844 roku w Dreźnie.
Dlaczego Słowacki mieszkał poza Polską?
Był emigrantem po upadku powstania listopadowego.
Czym był pamiętnik, do którego wpisano wiersz?
Albumem, do którego bliscy wpisywali wiersze i życzenia.
Jak zaczyna się wiersz?
„Niechaj mię Zośka o wiersze nie prosi”.
Kto według poety „powie wiersze Zosi”?
Każdy kwiatek w ojczyźnie.
Co zrobi każda gwiazdka, gdy Zosia wróci do kraju?
Zanuci jej piosenkę.
Kim jest adresatka wiersza?
Młodą Zofią Bobrówną, nazwaną w wierszu Zośką.
Czym jest apostrofa?
Bezpośrednim zwrotem do osoby, rzeczy lub zjawiska.
Jaki środek stylistyczny sprawia, że kwiaty mówią?
Uosobienie (personifikacja).
Jaki jest ton wiersza?
Pogodny, żartobliwy i czuły, z nutą tęsknoty.
Jakie uczucie kryje się pod żartobliwą prośbą poety?
Tęsknota emigranta za ojczyzną.
Co jest prawdziwą poezją według podmiotu lirycznego?
Piękno ojczystej przyrody.

Sprawdź się

1. W którym roku Słowacki napisał wiersz dla Zofii Bobrówny?

  1. 1822
  2. 1834
  3. 1844
  4. 1863
Pokaż odpowiedź

C. 1844 — Wiersz powstał w Dreźnie, gdzie Słowacki przebywał jako emigrant.

2. O co prosi Zosia poetę?

  1. o list do rodziców
  2. o wiersz do pamiętnika
  3. o zabranie jej w podróż
  4. o naukę rysunku
Pokaż odpowiedź

B. o wiersz do pamiętnika — Stąd pierwszy wers: „Niechaj mię Zośka o wiersze nie prosi”.

3. Czym jest apostrofa w tym wierszu?

  1. opisem krajobrazu
  2. zwrotem do Zosi
  3. rymem na końcu wersu
  4. tytułem utworu
Pokaż odpowiedź

B. zwrotem do Zosi — Apostrofa to bezpośredni zwrot do adresata, tu do Zośki.

4. Jaki układ rymów ma pierwsza zwrotka?

  1. parzysty (aabb)
  2. okalający (abba)
  3. krzyżowy (abab)
  4. wiersz nie ma rymów
Pokaż odpowiedź

C. krzyżowy (abab) — Rymują się: prosi–Zosi oraz powróci–zanuci.

5. Jak nazywamy typ liryki, gdy podmiot zwraca się do kogoś?

  1. liryka opisowa
  2. liryka pośrednia (opisowa, bez adresata)
  3. liryka roli
  4. liryka zwrotu do adresata
Pokaż odpowiedź

D. liryka zwrotu do adresata — Podmiot liryczny mówi wprost do Zosi, dlatego to liryka zwrotu do adresata.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami