W pamiętniku Zofii Bobrówny
Lektury, klasa 5 · Juliusz Słowacki
Streszczenie
Juliusz Słowacki napisał ten wiersz w 1844 roku w Dreźnie. Żył wtedy na emigracji, bo po upadku powstania listopadowego nie mógł wrócić do kraju. Młoda Zofia Bobrówna poprosiła go o wpisanie wiersza do pamiętnika, czyli albumu na wpisy od bliskich.
Poeta zaczyna żartobliwie: „Niechaj mię Zośka o wiersze nie prosi”. Tłumaczy, że gdy dziewczynka wróci do ojczyzny, prawdziwą poezję opowie jej sama przyroda — każdy kwiatek powie jej wiersze, a każda gwiazdka zanuci piosenkę.
Wiersz jest zbudowany z apostrof (zwrotów do Zosi) i uosobień — kwiaty i gwiazdy mówią i śpiewają jak ludzie. Pod lekkim tonem kryje się tęsknota emigranta za ojczystym krajem i przekonanie, że piękno polskiej przyrody jest najpiękniejszym wierszem.

Bohaterowie
- Juliusz Słowacki — Poeta romantyczny, emigrant; podmiot liryczny wiersza jest mu bardzo bliski.
- Zofia Bobrówna (Zośka) — Adresatka wiersza, młoda dziewczyna, która poprosiła poetę o wpis do pamiętnika.
- Kwiatki i gwiazdki — Uosobiona przyroda ojczysta, która „powie wiersze” Zosi.
Warto zapamiętać
- Kiedy i gdzie powstał wiersz „W pamiętniku Zofii Bobrówny”?
- W 1844 roku w Dreźnie.
- Dlaczego Słowacki mieszkał poza Polską?
- Był emigrantem po upadku powstania listopadowego.
- Czym był pamiętnik, do którego wpisano wiersz?
- Albumem, do którego bliscy wpisywali wiersze i życzenia.
- Jak zaczyna się wiersz?
- „Niechaj mię Zośka o wiersze nie prosi”.
- Kto według poety „powie wiersze Zosi”?
- Każdy kwiatek w ojczyźnie.
- Co zrobi każda gwiazdka, gdy Zosia wróci do kraju?
- Zanuci jej piosenkę.
- Kim jest adresatka wiersza?
- Młodą Zofią Bobrówną, nazwaną w wierszu Zośką.
- Czym jest apostrofa?
- Bezpośrednim zwrotem do osoby, rzeczy lub zjawiska.
- Jaki środek stylistyczny sprawia, że kwiaty mówią?
- Uosobienie (personifikacja).
- Jaki jest ton wiersza?
- Pogodny, żartobliwy i czuły, z nutą tęsknoty.
- Jakie uczucie kryje się pod żartobliwą prośbą poety?
- Tęsknota emigranta za ojczyzną.
- Co jest prawdziwą poezją według podmiotu lirycznego?
- Piękno ojczystej przyrody.
Sprawdź się
1. W którym roku Słowacki napisał wiersz dla Zofii Bobrówny?
- 1822
- 1834
- 1844
- 1863
Pokaż odpowiedź
C. 1844 — Wiersz powstał w Dreźnie, gdzie Słowacki przebywał jako emigrant.
2. O co prosi Zosia poetę?
- o list do rodziców
- o wiersz do pamiętnika
- o zabranie jej w podróż
- o naukę rysunku
Pokaż odpowiedź
B. o wiersz do pamiętnika — Stąd pierwszy wers: „Niechaj mię Zośka o wiersze nie prosi”.
3. Czym jest apostrofa w tym wierszu?
- opisem krajobrazu
- zwrotem do Zosi
- rymem na końcu wersu
- tytułem utworu
Pokaż odpowiedź
B. zwrotem do Zosi — Apostrofa to bezpośredni zwrot do adresata, tu do Zośki.
4. Jaki układ rymów ma pierwsza zwrotka?
- parzysty (aabb)
- okalający (abba)
- krzyżowy (abab)
- wiersz nie ma rymów
Pokaż odpowiedź
C. krzyżowy (abab) — Rymują się: prosi–Zosi oraz powróci–zanuci.
5. Jak nazywamy typ liryki, gdy podmiot zwraca się do kogoś?
- liryka opisowa
- liryka pośrednia (opisowa, bez adresata)
- liryka roli
- liryka zwrotu do adresata
Pokaż odpowiedź
D. liryka zwrotu do adresata — Podmiot liryczny mówi wprost do Zosi, dlatego to liryka zwrotu do adresata.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami