Treny (wybór)
Lektury, klasa 7 · Jan Kochanowski
Streszczenie
Cykl żałobnych utworów napisanych po śmierci ukochanej córeczki poety, Urszulki. Treny to poetycki zapis rozpaczy, buntu i kryzysu światopoglądowego renesansowego twórcy.
Poeta przechodzi od bólu i podważenia dawnych ideałów (mądrości, cnoty) po trudne pogodzenie i pocieszenie. Tren VII (o ubrankach) i VIII (o pustce w domu) należą do najbardziej wzruszających; całość to arcydzieło polskiej liryki.

Bohaterowie
- Jan Kochanowski — Ojciec-poeta, podmiot liryczny cyklu.
- Urszulka — Zmarła córeczka poety, bohaterka Trenów.
- Mądrość — Personifikowany ideał, który poeta podważa.
- Matka poety — Pojawia się we śnie (Tren XIX), niesie pocieszenie.
Warto zapamiętać
- Kto jest autorem?
- Jan Kochanowski.
- Po czyjej śmierci powstały Treny?
- Córeczki poety, Urszulki.
- Jakie uczucia wyrażają?
- Rozpacz, bunt i próbę pocieszenia.
- Czego dotyczy Tren VII?
- Ubranek zmarłej córki.
- Jaki kryzys przeżywa poeta?
- Światopoglądowy — podważa ideały.
- Epoka
- Renesans.
- Ile lat miała Urszulka, gdy zmarła?
- Niespełna trzy lata.
- Ile trenów liczy cały cykl?
- Dziewiętnaście.
- Czym jest tren jako gatunek?
- Żałobnym utworem opłakującym zmarłą osobę.
- Do kogo zwraca się poeta w Trenie VII?
- Do ubranek pozostałych po córeczce.
- Jak Kochanowski nazywa Urszulkę w Trenie VI?
- „Safo słowieńska", czyli słowiańska poetka.
- Kogo poeta oskarża w Trenie X?
- Wątpi, czy dusza córki gdziekolwiek istnieje.
Sprawdź się
1. Po czyjej śmierci powstały Treny?
- żony poety
- córeczki Urszulki
- matki
- przyjaciela
Pokaż odpowiedź
B. córeczki Urszulki — Treny powstały po śmierci córeczki poety, Urszulki. Żona Kochanowskiego przeżyła go, więc nie jej dotyczy żałoba.
2. Jaki kryzys przeżywa poeta?
- finansowy
- światopoglądowy (podważenie ideałów)
- zdrowotny
- polityczny
Pokaż odpowiedź
B. światopoglądowy (podważenie ideałów) — Poeta przeżywa kryzys światopoglądowy: podważa wiarę w mądrość i cnotę. Kłopotów finansowych ani choroby treny nie poruszają.
3. Do kogo zwraca się poeta w Trenie VII?
- do Boga
- do ubranek po córeczce
- do przyjaciół
- do śmierci
Pokaż odpowiedź
B. do ubranek po córeczce — Rzeczy po zmarłej wzmagają ból.
4. Jaka filozofia zawodzi poetę wobec śmierci dziecka?
- epikureizm
- stoicyzm
- romantyzm
- pozytywizm
Pokaż odpowiedź
B. stoicyzm — Spokój wobec losu okazuje się niemożliwy.
5. Czym Treny różnią się od trenów antycznych?
- są krótsze
- opłakują dziecko, a nie bohatera
- są pisane prozą
- nie mają rymów
Pokaż odpowiedź
B. opłakują dziecko, a nie bohatera — Kochanowski opłakuje dziecko, a nie wielkiego bohatera, i tym łamie zasady gatunku. Rymy i wiersz zachowuje jak dawni poeci.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami