Treny (wybór)

Lektury, klasa 7 · Jan Kochanowski

Streszczenie

Cykl żałobnych utworów napisanych po śmierci ukochanej córeczki poety, Urszulki. Treny to poetycki zapis rozpaczy, buntu i kryzysu światopoglądowego renesansowego twórcy.

Poeta przechodzi od bólu i podważenia dawnych ideałów (mądrości, cnoty) po trudne pogodzenie i pocieszenie. Tren VII (o ubrankach) i VIII (o pustce w domu) należą do najbardziej wzruszających; całość to arcydzieło polskiej liryki.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami
Portret poety renesansu
Jan Kochanowski — autor „Trenów" (Autor: Józef Buchbinder / Aleksander Regulski, Public domain, źródło)

Bohaterowie

Warto zapamiętać

Kto jest autorem?
Jan Kochanowski.
Po czyjej śmierci powstały Treny?
Córeczki poety, Urszulki.
Jakie uczucia wyrażają?
Rozpacz, bunt i próbę pocieszenia.
Czego dotyczy Tren VII?
Ubranek zmarłej córki.
Jaki kryzys przeżywa poeta?
Światopoglądowy — podważa ideały.
Epoka
Renesans.
Ile lat miała Urszulka, gdy zmarła?
Niespełna trzy lata.
Ile trenów liczy cały cykl?
Dziewiętnaście.
Czym jest tren jako gatunek?
Żałobnym utworem opłakującym zmarłą osobę.
Do kogo zwraca się poeta w Trenie VII?
Do ubranek pozostałych po córeczce.
Jak Kochanowski nazywa Urszulkę w Trenie VI?
„Safo słowieńska", czyli słowiańska poetka.
Kogo poeta oskarża w Trenie X?
Wątpi, czy dusza córki gdziekolwiek istnieje.

Sprawdź się

1. Po czyjej śmierci powstały Treny?

  1. żony poety
  2. córeczki Urszulki
  3. matki
  4. przyjaciela
Pokaż odpowiedź

B. córeczki Urszulki — Treny powstały po śmierci córeczki poety, Urszulki. Żona Kochanowskiego przeżyła go, więc nie jej dotyczy żałoba.

2. Jaki kryzys przeżywa poeta?

  1. finansowy
  2. światopoglądowy (podważenie ideałów)
  3. zdrowotny
  4. polityczny
Pokaż odpowiedź

B. światopoglądowy (podważenie ideałów) — Poeta przeżywa kryzys światopoglądowy: podważa wiarę w mądrość i cnotę. Kłopotów finansowych ani choroby treny nie poruszają.

3. Do kogo zwraca się poeta w Trenie VII?

  1. do Boga
  2. do ubranek po córeczce
  3. do przyjaciół
  4. do śmierci
Pokaż odpowiedź

B. do ubranek po córeczce — Rzeczy po zmarłej wzmagają ból.

4. Jaka filozofia zawodzi poetę wobec śmierci dziecka?

  1. epikureizm
  2. stoicyzm
  3. romantyzm
  4. pozytywizm
Pokaż odpowiedź

B. stoicyzm — Spokój wobec losu okazuje się niemożliwy.

5. Czym Treny różnią się od trenów antycznych?

  1. są krótsze
  2. opłakują dziecko, a nie bohatera
  3. są pisane prozą
  4. nie mają rymów
Pokaż odpowiedź

B. opłakują dziecko, a nie bohatera — Kochanowski opłakuje dziecko, a nie wielkiego bohatera, i tym łamie zasady gatunku. Rymy i wiersz zachowuje jak dawni poeci.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami