Pole i obwód

Matematyka, klasa 5 · Prostokąt, kwadrat i figury na kratkach

Lekcja

Obwód to długość brzegu figury, a pole to jej powierzchnia. Obwód liczymy w cm, pole w cm².

Obwód = 2·(5+3) = 16Pole= 15
Obwód to długość brzegu, pole to liczba kratek wewnątrz.

Skąd się biorą wzory

Prostokąt 5 na 3 kratki to pięć kratek w rzędzie, powtórzonych trzy razy. Zamiast liczyć wszystkie piętnaście, mnożymy 5 × 3. Właśnie dlatego pole prostokąta to a · b — mnożenie zastępuje żmudne liczenie kratek.

Prostokąt: L = 2·(a+b),   P = a·b
Kwadrat: L = 4·a,   P = a·a
Wzory podstawowe

✏️ Kwadrat o boku 6 cm.

  1. Obwód.
    4 × 6 = 24 cm
  2. Pole.
    6 × 6 = 36 cm²
podstawa a = 13h = 8przekatna dzieli na dwa rowne trojkatyPROSTOKATP = a x h = 104TROJKATP = a x h : 2 = 52Wysokosc h musi byc prostopadla do podstawy aTo dziala dla kazdego trojkata, nie tylko prostokatnego
Pole trójkąta to połowa pola prostokąta.

Figury złożone — tnij na prostokąty

Figura w kształcie litery L nie ma własnego wzoru i nie musi mieć. Wystarczy przeciąć ją na dwa prostokąty, policzyć pole każdego osobno i dodać. Ten sam trik działa dla schodków, planów mieszkań i działek.

figura w kształcie LcięcieA6 × 3= 18 cm²B9 × 4= 36 cm²AB18 + 36 = 54 cm²
Figurę w kształcie L tniemy na dwa prostokąty i dodajemy ich pola.

🔑 Zapamiętaj: Kwadrat to szczególny prostokąt — ma wszystkie boki równe.

⚠️ Uwaga: Uważaj na jednostki w jednym zadaniu. Jeśli jeden bok podano w metrach, a drugi w centymetrach, najpierw zamień je na te same jednostki, a dopiero potem mnóż.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami

Pojęcia

Pole prostokąta
P = a × b
Obwód prostokąta
Ob = 2 × (a + b)
Pole kwadratu
P = a × a
Pole trójkąta
P = (a × h) ÷ 2
Wysokość trójkąta
odcinek z wierzchołka prostopadły do przeciwległego boku
Figury na kratkach
liczymy całe kratki, a połówki łączymy w pary
1 m²
10 000 cm²
1 ar
100 m² — kwadrat o boku 10 m
1 hektar
10 000 m² — kwadrat o boku 100 m
Figury o równym polu
mogą mieć zupełnie różne kształty i obwody
Podstawa trójkąta
Dowolny bok, na którym „stawiamy” trójkąt. Do każdej podstawy należy inna wysokość.
Wysokość poza trójkątem
W trójkącie rozwartokątnym wysokość opuszczona na krótszy bok wypada poza figurą — dorysowujemy przedłużenie boku.

Sprawdź się

1. Prostokąt ma boki 8 cm i 6 cm. Jakie ma pole?

  1. 48 cm²
  2. 28 cm²
  3. 14 cm²
  4. 48 cm
Pokaż odpowiedź

A. 48 cm² — P = 8 × 6 = 48 cm².

2. Ile arów ma 1 hektar?

  1. 100
  2. 10
  3. 1000
  4. 10 000
Pokaż odpowiedź

A. 100 — 1 ha = 10 000 m² = 100 arów.

3. Trójkąt ma pole 24 cm² i podstawę 8 cm. Jaka jest jego wysokość?

  1. 3 cm
  2. 4 cm
  3. 6 cm
  4. 12 cm
Pokaż odpowiedź

C. 6 cm — h = 2P : a = 48 : 8 = 6 cm.

4. Prostokąt o polu 36 cm² ma jeden bok 4 cm. Jaki jest drugi?

  1. 8 cm
  2. 12 cm
  3. 32 cm
  4. 9 cm
Pokaż odpowiedź

D. 9 cm — 36 : 4 = 9.

5. Ile arów ma działka 40 m × 25 m?

  1. 1
  2. 100
  3. 1000
  4. 10
Pokaż odpowiedź

D. 10 — 40 · 25 = 1000 m², a to 10 arów.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami