Pole i obwód
Matematyka, klasa 5 · Prostokąt, kwadrat i figury na kratkach
Lekcja
Obwód to długość brzegu figury, a pole to jej powierzchnia. Obwód liczymy w cm, pole w cm².
Skąd się biorą wzory
Prostokąt 5 na 3 kratki to pięć kratek w rzędzie, powtórzonych trzy razy. Zamiast liczyć wszystkie piętnaście, mnożymy 5 × 3. Właśnie dlatego pole prostokąta to a · b — mnożenie zastępuje żmudne liczenie kratek.
Kwadrat: L = 4·a, P = a·a
✏️ Kwadrat o boku 6 cm.
- Obwód.4 × 6 = 24 cm
- Pole.6 × 6 = 36 cm²
Figury złożone — tnij na prostokąty
Figura w kształcie litery L nie ma własnego wzoru i nie musi mieć. Wystarczy przeciąć ją na dwa prostokąty, policzyć pole każdego osobno i dodać. Ten sam trik działa dla schodków, planów mieszkań i działek.
🔑 Zapamiętaj: Kwadrat to szczególny prostokąt — ma wszystkie boki równe.
⚠️ Uwaga: Uważaj na jednostki w jednym zadaniu. Jeśli jeden bok podano w metrach, a drugi w centymetrach, najpierw zamień je na te same jednostki, a dopiero potem mnóż.
Pojęcia
- Pole prostokąta
- P = a × b
- Obwód prostokąta
- Ob = 2 × (a + b)
- Pole kwadratu
- P = a × a
- Pole trójkąta
- P = (a × h) ÷ 2
- Wysokość trójkąta
- odcinek z wierzchołka prostopadły do przeciwległego boku
- Figury na kratkach
- liczymy całe kratki, a połówki łączymy w pary
- 1 m²
- 10 000 cm²
- 1 ar
- 100 m² — kwadrat o boku 10 m
- 1 hektar
- 10 000 m² — kwadrat o boku 100 m
- Figury o równym polu
- mogą mieć zupełnie różne kształty i obwody
- Podstawa trójkąta
- Dowolny bok, na którym „stawiamy” trójkąt. Do każdej podstawy należy inna wysokość.
- Wysokość poza trójkątem
- W trójkącie rozwartokątnym wysokość opuszczona na krótszy bok wypada poza figurą — dorysowujemy przedłużenie boku.
Sprawdź się
1. Prostokąt ma boki 8 cm i 6 cm. Jakie ma pole?
- 48 cm²
- 28 cm²
- 14 cm²
- 48 cm
Pokaż odpowiedź
A. 48 cm² — P = 8 × 6 = 48 cm².
2. Ile arów ma 1 hektar?
- 100
- 10
- 1000
- 10 000
Pokaż odpowiedź
A. 100 — 1 ha = 10 000 m² = 100 arów.
3. Trójkąt ma pole 24 cm² i podstawę 8 cm. Jaka jest jego wysokość?
- 3 cm
- 4 cm
- 6 cm
- 12 cm
Pokaż odpowiedź
C. 6 cm — h = 2P : a = 48 : 8 = 6 cm.
4. Prostokąt o polu 36 cm² ma jeden bok 4 cm. Jaki jest drugi?
- 8 cm
- 12 cm
- 32 cm
- 9 cm
Pokaż odpowiedź
D. 9 cm — 36 : 4 = 9.
5. Ile arów ma działka 40 m × 25 m?
- 1
- 100
- 1000
- 10
Pokaż odpowiedź
D. 10 — 40 · 25 = 1000 m², a to 10 arów.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami