Sumy algebraiczne
Matematyka, klasa 7 · Redukcja wyrazów podobnych, opuszczanie nawiasów i wyłączanie wspólnego czynnika przed nawias
Lekcja
Suma algebraiczna to wyrażenie zbudowane z wyrazów połączonych dodawaniem i odejmowaniem, na przykład 5a − 3b + 2a. Przekształcanie takich sum to najczęstsza czynność w całej algebrze — robi się ją przy równaniach, przy wzorach skróconego mnożenia i później w liceum przy funkcjach.
Wyrazy podobne
Wyrazy podobne to te, które mają tę samą część literową: 5a i 2a są podobne, 5a i 5b już nie, 3x i 3x² też nie. Podobne wyrazy można połączyć w jeden — dodajemy albo odejmujemy same liczby przy literach, a część literowa zostaje bez zmian.
✏️ Zredukuj wyrazy podobne w wyrażeniu 4x + 7y − x + 2y − 3
- Pogrupuj wyrazy z tą samą literą, pamiętając o znakach stojących przed nimi.(4x − x) + (7y + 2y) − 3
- Połącz każdą grupę osobno. Uwaga: samo x znaczy 1x.3x + 9y − 3
- Wyrazu wolnego −3 nie ma z czym łączyć, więc zostaje.
Opuszczanie nawiasów
Nawias poprzedzony plusem można opuścić bez żadnych zmian. Nawias poprzedzony minusem zmienia znak każdego wyrazu w środku — to reguła, na której wykłada się najwięcej klasówek.
a − (b − c) = a − b + c
✏️ Uprość 8m − (3m − 5) + (2 − m)
- Pierwszy nawias ma przed sobą minus — zmieniamy oba znaki w środku.8m − 3m + 5 + (2 − m)
- Drugi nawias ma plus — przepisujemy go bez zmian.8m − 3m + 5 + 2 − m
- Zredukuj wyrazy podobne.4m + 7
⚠️ Uwaga: Najczęstszy błąd całej klasy siódmej: −(3m − 5) zapisane jako −3m − 5. Minus działa na każdy wyraz w nawiasie, więc poprawnie jest −3m + 5.
Mnożenie sumy przez liczbę
Mnożąc nawias przez liczbę, mnożymy przez nią każdy wyraz w środku. To jest po prostu prawo rozdzielności, znane już z klasy czwartej przy liczeniu 7 · 23 = 7 · 20 + 7 · 3.
✏️ Uprość 3(2x − 4) − 2(x + 5)
- Pomnóż pierwszy nawias przez 3.6x − 12 − 2(x + 5)
- Pomnóż drugi nawias przez 2 i pamiętaj o minusie przed nim.6x − 12 − 2x − 10
- Zredukuj.4x − 22
Wyłączanie wspólnego czynnika przed nawias
To ta sama reguła czytana od prawej do lewej. Szukamy liczby albo litery, która dzieli każdy wyraz sumy, i wyciągamy ją przed nawias. Dzięki temu wyrażenie robi się krótsze, a w klasie ósmej pozwala skracać ułamki algebraiczne.
- Znajdź największą liczbę dzielącą wszystkie współczynniki (tu: 3 dla 6 i 9).
- Sprawdź, czy wszystkie wyrazy mają też wspólną literę — jeśli tak, wyłącz ją w najniższej występującej potędze.
- Zapisz czynnik przed nawiasem, a w nawiasie to, co zostało po podzieleniu każdego wyrazu.
- Sprawdź się: pomnóż nawias z powrotem i porównaj z punktem wyjścia.
💡 Wskazówka: Szybki test poprawności całego przekształcenia: podstaw za literę dowolną liczbę, na przykład x = 2, do wyrażenia początkowego i do końcowego. Jeśli wyniki się różnią, gdzieś po drodze zgubiłeś znak.