Prawdopodobieństwo
Matematyka, klasa 8 · Zdarzenia losowe, wyniki sprzyjające i szansa
Lekcja
Prawdopodobieństwo mówi, jak duża jest szansa, że zajdzie dane zdarzenie. Zajmujemy się doświadczeniami losowymi — takimi, których wyniku nie da się przewidzieć na pewno, jak rzut kostką czy losowanie kuli.
Wyniki możliwe i sprzyjające
Wszystkie wyniki, które mogą się zdarzyć, to wyniki możliwe. Te, o które nam chodzi, to wyniki sprzyjające. Prawdopodobieństwo to iloraz liczby wyników sprzyjających do liczby wszystkich możliwych.
✏️ Rzucamy kostką. Jaka szansa na parzystą liczbę oczek?
- Wszystkich wyników jest 6 (od 1 do 6).
- Parzyste to 2, 4, 6 — czyli 3 wyniki sprzyjające.
- Prawdopodobieństwo.P = 3/6 = 1/2 = 50%
Cała skala od zera do jedynki
Każde prawdopodobieństwo mieści się między 0 a 1. Zero znaczy, że coś jest niemożliwe, jedynka — że pewne. Wszystko inne leży pomiędzy, a im bliżej jedynki, tym większa szansa. Warto mieć tę oś przed oczami: jeśli wynik zadania wyszedł większy od 1 albo ujemny, gdzieś jest błąd.
✏️ Szansa na wyrzucenie szóstki to 1/6. Jaka jest szansa, że NIE wypadnie szóstka?
- Od całości odejmujemy zdarzenie przeciwne.P = 1 − 1/6
- Wynik.P = 5/6 ≈ 83%
🔑 Zapamiętaj: Prawdopodobieństwo jest zawsze między 0 (zdarzenie niemożliwe) a 1 (zdarzenie pewne). Często zapisujemy je też w procentach.
⚠️ Uwaga: Kostka nie pamięta poprzednich rzutów. Po pięciu szóstkach z rzędu szansa na szóstą wynosi nadal 1/6.
Pojęcia
- Zdarzenie losowe
- Wynik doświadczenia, którego nie da się przewidzieć, np. rzut kostką.
- Wszystkie możliwe wyniki
- Zbiór wszystkich rezultatów. Kostka ma ich 6, moneta 2.
- Wyniki sprzyjające
- Te, które spełniają warunek zadania, np. wyrzucenie liczby parzystej to 3 wyniki.
- Prawdopodobieństwo
- P = liczba wyników sprzyjających ÷ liczba wszystkich wyników.
- Zakres prawdopodobieństwa
- Zawsze od 0 do 1. Można je podać jako ułamek, dziesiętnie lub w procentach.
- Zdarzenie pewne
- Zajdzie na pewno, prawdopodobieństwo równe 1.
- Zdarzenie niemożliwe
- Nie zajdzie nigdy, prawdopodobieństwo równe 0.
- Zdarzenie przeciwne
- Prawdopodobieństwa zdarzenia i jego przeciwieństwa sumują się do 1.
- Losowanie z pudełka
- Liczysz kule spełniające warunek i dzielisz przez wszystkie kule.
- Doświadczenie a teoria
- Przy wielu powtórzeniach częstość wyniku zbliża się do obliczonego prawdopodobieństwa.
- Trzy zapisy prawdopodobieństwa
- Tę samą szansę zapisujemy jako ułamek 1/4, ułamek dziesiętny 0,25 albo procent 25%.
- Rzut dwiema kostkami
- Każda kostka ma 6 wyników, więc razem jest 6 · 6 = 36 możliwości — nie 12.
Sprawdź się
1. Jakie jest prawdopodobieństwo wyrzucenia szóstki na kostce?
- 1/2
- 1/3
- 1/6
- 6
Pokaż odpowiedź
C. 1/6 — Jeden sprzyjający wynik z sześciu możliwych.
2. Prawdopodobieństwo deszczu wynosi 0,3. Jakie jest prawdopodobieństwo, że nie spadnie?
- 0,7
- 0,3
- 1,3
- 0
Pokaż odpowiedź
A. 0,7 — Zdarzenia przeciwne sumują się do 1.
3. Rzucamy dwiema kostkami. Ile jest wszystkich możliwych wyników?
- 12
- 36
- 6
- 18
Pokaż odpowiedź
B. 36 — 6 · 6.
4. Z talii 52 kart losujemy jedną. Jakie jest prawdopodobieństwo wylosowania kiera?
- 1/13
- 13/26
- 1/2
- 1/4
Pokaż odpowiedź
D. 1/4 — 13 kierów na 52 karty.
5. Losujemy liczbę od 1 do 10. Jakie jest prawdopodobieństwo, że będzie pierwsza?
- 0,4
- 0,5
- 0,3
- 0,25
Pokaż odpowiedź
A. 0,4 — Liczby 2, 3, 5, 7.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami