Prawdopodobieństwo

Matematyka, klasa 8 · Zdarzenia losowe, wyniki sprzyjające i szansa

Lekcja

Prawdopodobieństwo mówi, jak duża jest szansa, że zajdzie dane zdarzenie. Zajmujemy się doświadczeniami losowymi — takimi, których wyniku nie da się przewidzieć na pewno, jak rzut kostką czy losowanie kuli.

1234563 z 6= 1/2sukcesy : wszystkie
Na kostce są 3 liczby parzyste z 6 — prawdopodobieństwo 3/6 = 1/2.

Wyniki możliwe i sprzyjające

Wszystkie wyniki, które mogą się zdarzyć, to wyniki możliwe. Te, o które nam chodzi, to wyniki sprzyjające. Prawdopodobieństwo to iloraz liczby wyników sprzyjających do liczby wszystkich możliwych.

P = liczba wyników sprzyjającychliczba wszystkich wyników
Klasyczna definicja

✏️ Rzucamy kostką. Jaka szansa na parzystą liczbę oczek?

  1. Wszystkich wyników jest 6 (od 1 do 6).
  2. Parzyste to 2, 4, 6 — czyli 3 wyniki sprzyjające.
  3. Prawdopodobieństwo.
    P = 3/6 = 1/2 = 50%
startORO OO RR OR Rdwa orly: 1/4rozne: 2/4 = 1/2dwie reszki: 1/42 x 2 = 4 wyniki, kazdy tak samo prawdopodobny
Dwa rzuty monetą — drzewko wszystkich możliwości.

Cała skala od zera do jedynki

Każde prawdopodobieństwo mieści się między 0 a 1. Zero znaczy, że coś jest niemożliwe, jedynka — że pewne. Wszystko inne leży pomiędzy, a im bliżej jedynki, tym większa szansa. Warto mieć tę oś przed oczami: jeśli wynik zadania wyszedł większy od 1 albo ujemny, gdzieś jest błąd.

01/41/23/410%25%50%75%100%NIEMOŻLIWEPEWNEwylosowanie7 oczekorzełw rzucie monetąwylosowanienie-asa z taliiPrawdopodobieństwa wszystkich wyników zawsze sumują się do 1.
Skala prawdopodobieństwa — od zdarzenia niemożliwego do pewnego.

✏️ Szansa na wyrzucenie szóstki to 1/6. Jaka jest szansa, że NIE wypadnie szóstka?

  1. Od całości odejmujemy zdarzenie przeciwne.
    P = 1 − 1/6
  2. Wynik.
    P = 5/6 ≈ 83%

🔑 Zapamiętaj: Prawdopodobieństwo jest zawsze między 0 (zdarzenie niemożliwe) a 1 (zdarzenie pewne). Często zapisujemy je też w procentach.

⚠️ Uwaga: Kostka nie pamięta poprzednich rzutów. Po pięciu szóstkach z rzędu szansa na szóstą wynosi nadal 1/6.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami

Pojęcia

Zdarzenie losowe
Wynik doświadczenia, którego nie da się przewidzieć, np. rzut kostką.
Wszystkie możliwe wyniki
Zbiór wszystkich rezultatów. Kostka ma ich 6, moneta 2.
Wyniki sprzyjające
Te, które spełniają warunek zadania, np. wyrzucenie liczby parzystej to 3 wyniki.
Prawdopodobieństwo
P = liczba wyników sprzyjających ÷ liczba wszystkich wyników.
Zakres prawdopodobieństwa
Zawsze od 0 do 1. Można je podać jako ułamek, dziesiętnie lub w procentach.
Zdarzenie pewne
Zajdzie na pewno, prawdopodobieństwo równe 1.
Zdarzenie niemożliwe
Nie zajdzie nigdy, prawdopodobieństwo równe 0.
Zdarzenie przeciwne
Prawdopodobieństwa zdarzenia i jego przeciwieństwa sumują się do 1.
Losowanie z pudełka
Liczysz kule spełniające warunek i dzielisz przez wszystkie kule.
Doświadczenie a teoria
Przy wielu powtórzeniach częstość wyniku zbliża się do obliczonego prawdopodobieństwa.
Trzy zapisy prawdopodobieństwa
Tę samą szansę zapisujemy jako ułamek 1/4, ułamek dziesiętny 0,25 albo procent 25%.
Rzut dwiema kostkami
Każda kostka ma 6 wyników, więc razem jest 6 · 6 = 36 możliwości — nie 12.

Sprawdź się

1. Jakie jest prawdopodobieństwo wyrzucenia szóstki na kostce?

  1. 1/2
  2. 1/3
  3. 1/6
  4. 6
Pokaż odpowiedź

C. 1/6 — Jeden sprzyjający wynik z sześciu możliwych.

2. Prawdopodobieństwo deszczu wynosi 0,3. Jakie jest prawdopodobieństwo, że nie spadnie?

  1. 0,7
  2. 0,3
  3. 1,3
  4. 0
Pokaż odpowiedź

A. 0,7 — Zdarzenia przeciwne sumują się do 1.

3. Rzucamy dwiema kostkami. Ile jest wszystkich możliwych wyników?

  1. 12
  2. 36
  3. 6
  4. 18
Pokaż odpowiedź

B. 36 — 6 · 6.

4. Z talii 52 kart losujemy jedną. Jakie jest prawdopodobieństwo wylosowania kiera?

  1. 1/13
  2. 13/26
  3. 1/2
  4. 1/4
Pokaż odpowiedź

D. 1/4 — 13 kierów na 52 karty.

5. Losujemy liczbę od 1 do 10. Jakie jest prawdopodobieństwo, że będzie pierwsza?

  1. 0,4
  2. 0,5
  3. 0,3
  4. 0,25
Pokaż odpowiedź

A. 0,4 — Liczby 2, 3, 5, 7.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami