Fortepian — król instrumentów klawiszowych
Muzyka, klasa 3 · Instrumentoznawstwo
Najważniejsze w skrócie
Fortepian ma klawisze, które po naciśnięciu poruszają młoteczki uderzające w struny wewnątrz instrumentu — dlatego zalicza się go do instrumentów strunowo-uderzeniowych.
Nazwa 'fortepian' pochodzi od włoskich słów forte (głośno) i piano (cicho) — instrument ten jako pierwszy pozwalał grać zarówno bardzo głośno, jak i bardzo cicho, w zależności od siły uderzenia w klawisz.
Fortepian ma 88 klawiszy — białe i czarne — i może grać zarówno melodię, jak i akompaniament jednocześnie, dlatego jest popularny zarówno solo, jak i w zespole.

Ważne daty
- Fortepian — klawisze poruszają młoteczki uderzające struny
- Forte — po włosku 'głośno'
- Piano — po włosku 'cicho'
- 88 klawiszy — typowa liczba klawiszy fortepianu
- Klawisze białe i czarne — budowa klawiatury fortepianu
Ważne postacie
- Fortepian — struny uderzane młoteczkami
- Forte — głośno
- Piano — cicho
- 88 klawiszy — pełna klawiatura fortepianu
Pojęcia
- Co dzieje się wewnątrz fortepianu po naciśnięciu klawisza?
- Młoteczek uderza w strunę.
- Od czego pochodzi nazwa 'fortepian'?
- Od włoskich słów forte (głośno) i piano (cicho).
- Co oznacza słowo 'forte'?
- Głośno.
- Co oznacza słowo 'piano'?
- Cicho.
- Ile klawiszy ma typowy fortepian?
- 88.
- Jakiego koloru są klawisze fortepianu?
- Białe i czarne.
- Co decyduje o głośności dźwięku na fortepianie?
- Siła naciśnięcia klawisza.
- Czy na fortepianie można grać melodię i akompaniament jednocześnie?
- Tak.
- Do czego służy pedał w fortepianie?
- Do przedłużania brzmienia dźwięków.
- Czym pianino różni się od fortepianu?
- Jest mniejsze i ma pionową ramę.
- Gdzie znajdują się struny fortepianu?
- Wewnątrz instrumentu, w pudle rezonansowym.
- Dlaczego fortepian nazywamy instrumentem strunowo-uderzeniowym?
- Bo dźwięk powstaje, gdy młoteczek uderza w strunę.
Sprawdź się
1. Po naciśnięciu klawisza fortepianu…
- Nic się z struną nie dzieje
- Młoteczek uderza w strunę
- Struna pęka
- Instrument milknie
Pokaż odpowiedź
B. Młoteczek uderza w strunę — To podstawa działania fortepianu.
2. Co decyduje o głośności dźwięku na fortepianie?
- Kolor naciskanego klawisza
- Siła naciśnięcia klawisza
- Pora dnia
- Liczba palców
Pokaż odpowiedź
B. Siła naciśnięcia klawisza — To pierwszy instrument klawiszowy pozwalający na taką kontrolę dynamiki.
3. Włoskie słowo „piano" znaczy…
- Głośno
- Cicho
- Wysoko
- Nisko
Pokaż odpowiedź
B. Cicho — Razem: instrument, który gra i głośno, i cicho.
4. Pedał w fortepianie służy do…
- Zmiany tonacji
- Przedłużania brzmienia dźwięków
- Przyspieszania tempa
- Wyłączania i włączania instrumentu
Pokaż odpowiedź
B. Przedłużania brzmienia dźwięków — Podnosi tłumiki, więc struny brzmią dłużej.
5. Głównie na fortepian pisał:
- Fryderyk Chopin
- Antonio Vivaldi
- Piotr Czajkowski
- Stanisław Moniuszko
Pokaż odpowiedź
A. Fryderyk Chopin — To najsłynniejszy polski twórca fortepianowy.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami