Fortepian — król instrumentów klawiszowych

Muzyka, klasa 3 · Instrumentoznawstwo

Najważniejsze w skrócie

Fortepian ma klawisze, które po naciśnięciu poruszają młoteczki uderzające w struny wewnątrz instrumentu — dlatego zalicza się go do instrumentów strunowo-uderzeniowych.

Nazwa 'fortepian' pochodzi od włoskich słów forte (głośno) i piano (cicho) — instrument ten jako pierwszy pozwalał grać zarówno bardzo głośno, jak i bardzo cicho, w zależności od siły uderzenia w klawisz.

Fortepian ma 88 klawiszy — białe i czarne — i może grać zarówno melodię, jak i akompaniament jednocześnie, dlatego jest popularny zarówno solo, jak i w zespole.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami
Czarny fortepian koncertowy
Fortepian koncertowy (Autor: Steinway & Sons, 10 Rondenbarg, Hamburg D-22525, Germany, eu.steinway.com . Stei, CC BY-SA 3.0, źródło)

Ważne daty

Ważne postacie

Pojęcia

Co dzieje się wewnątrz fortepianu po naciśnięciu klawisza?
Młoteczek uderza w strunę.
Od czego pochodzi nazwa 'fortepian'?
Od włoskich słów forte (głośno) i piano (cicho).
Co oznacza słowo 'forte'?
Głośno.
Co oznacza słowo 'piano'?
Cicho.
Ile klawiszy ma typowy fortepian?
88.
Jakiego koloru są klawisze fortepianu?
Białe i czarne.
Co decyduje o głośności dźwięku na fortepianie?
Siła naciśnięcia klawisza.
Czy na fortepianie można grać melodię i akompaniament jednocześnie?
Tak.
Do czego służy pedał w fortepianie?
Do przedłużania brzmienia dźwięków.
Czym pianino różni się od fortepianu?
Jest mniejsze i ma pionową ramę.
Gdzie znajdują się struny fortepianu?
Wewnątrz instrumentu, w pudle rezonansowym.
Dlaczego fortepian nazywamy instrumentem strunowo-uderzeniowym?
Bo dźwięk powstaje, gdy młoteczek uderza w strunę.

Sprawdź się

1. Po naciśnięciu klawisza fortepianu…

  1. Nic się z struną nie dzieje
  2. Młoteczek uderza w strunę
  3. Struna pęka
  4. Instrument milknie
Pokaż odpowiedź

B. Młoteczek uderza w strunę — To podstawa działania fortepianu.

2. Co decyduje o głośności dźwięku na fortepianie?

  1. Kolor naciskanego klawisza
  2. Siła naciśnięcia klawisza
  3. Pora dnia
  4. Liczba palców
Pokaż odpowiedź

B. Siła naciśnięcia klawisza — To pierwszy instrument klawiszowy pozwalający na taką kontrolę dynamiki.

3. Włoskie słowo „piano" znaczy…

  1. Głośno
  2. Cicho
  3. Wysoko
  4. Nisko
Pokaż odpowiedź

B. Cicho — Razem: instrument, który gra i głośno, i cicho.

4. Pedał w fortepianie służy do…

  1. Zmiany tonacji
  2. Przedłużania brzmienia dźwięków
  3. Przyspieszania tempa
  4. Wyłączania i włączania instrumentu
Pokaż odpowiedź

B. Przedłużania brzmienia dźwięków — Podnosi tłumiki, więc struny brzmią dłużej.

5. Głównie na fortepian pisał:

  1. Fryderyk Chopin
  2. Antonio Vivaldi
  3. Piotr Czajkowski
  4. Stanisław Moniuszko
Pokaż odpowiedź

A. Fryderyk Chopin — To najsłynniejszy polski twórca fortepianowy.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami