Formy muzyczne
Muzyka, klasa 6 · Wiedza o muzyce
Najważniejsze w skrócie
Forma muzyczna to plan budowy utworu — sposób, w jaki układają się i wracają jego części. Części oznaczamy literami: A, B, C. Powtórzenie tej samej litery znaczy powrót tego samego materiału.
Najprostsze formy to AB (dwuczęściowa) i ABA (trzyczęściowa, z powrotem początku). Rondo ma postać ABACA — temat A wraca po każdym nowym odcinku, jak refren.
Kanon to utwór, w którym kolejne głosy wykonują tę samą melodię, ale wchodzą jeden po drugim. Wariacje to temat powtarzany wielokrotnie, za każdym razem inaczej ozdobiony.
Ważne daty
- AB — forma dwuczęściowa
- ABA — forma trzyczęściowa z powrotem A
- ABACA — rondo — A wraca jak refren
- Kanon — głosy wchodzą jeden po drugim
- Wariacje — temat za każdym razem inaczej
Ważne postacie
- Rondo — temat wracający jak refren
- Kanon — ta sama melodia z opóźnieniem
- Wariacje — temat wciąż ozdabiany inaczej
- Część utworu — oznaczamy literą
Pojęcia
- Co to forma muzyczna?
- Plan budowy utworu — układ i powroty jego części.
- Jak oznaczamy części utworu?
- Literami: A, B, C.
- Co oznacza schemat ABA?
- Formę trzyczęściową z powrotem części pierwszej.
- Jaki schemat ma rondo?
- ABACA — temat A wraca po każdym odcinku.
- Co to kanon?
- Utwór, w którym głosy wykonują tę samą melodię, wchodząc po kolei.
- Co to wariacje?
- Temat powtarzany wielokrotnie, za każdym razem inaczej ozdobiony.
- Co znaczy powtórzenie tej samej litery?
- Powrót tego samego materiału muzycznego.
- Po co kompozytorowi forma?
- Żeby utwór miał porządek i był zrozumiały dla słuchacza.
- Co to forma dwuczęściowa?
- Forma o schemacie AB — po części A następuje kontrastująca część B.
- Ile razy wraca temat A w rondzie?
- Wielokrotnie — między jego powrotami pojawiają się nowe epizody.
- Co dzieje się z tematem w wariacjach?
- Wraca za każdym razem w zmienionej postaci.
- Co oznacza kontrast w formie?
- Że część B wyraźnie różni się od części A.
Sprawdź się
1. Schemat ABA to forma…
- Dwuczęściowa
- Trzyczęściowa
- Rondo
- Kanon
Pokaż odpowiedź
B. Trzyczęściowa — ABA to forma trzyczęściowa z powrotem A.
2. Litera B w schemacie oznacza…
- Powtórzenie A
- Nową, kontrastującą część
- Pauzę
- Koniec
Pokaż odpowiedź
B. Nową, kontrastującą część — B to część odmienna od A.
3. Temat w wariacjach…
- Znika po pierwszym razie
- Wraca w zmienionej postaci
- Nigdy się nie powtarza
- Grany jest tylko na końcu
Pokaż odpowiedź
B. Wraca w zmienionej postaci — Zmienia się rytm, harmonia albo instrumentacja.
4. W rondzie temat A…
- Pojawia się tylko raz
- Wraca wielokrotnie
- Występuje na końcu
- Nie występuje wcale
Pokaż odpowiedź
B. Wraca wielokrotnie — Między jego powrotami są nowe odcinki.
5. Napis „da capo" oznacza:
- powtórz od początku
- graj wolniej
- zakończ utwór
- graj ciszej
Pokaż odpowiedź
A. powtórz od początku — Stosowany m.in. w formie ABA.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami