Formy muzyczne

Muzyka, klasa 6 · Wiedza o muzyce

Najważniejsze w skrócie

Forma muzyczna to plan budowy utworu — sposób, w jaki układają się i wracają jego części. Części oznaczamy literami: A, B, C. Powtórzenie tej samej litery znaczy powrót tego samego materiału.

Najprostsze formy to AB (dwuczęściowa) i ABA (trzyczęściowa, z powrotem początku). Rondo ma postać ABACA — temat A wraca po każdym nowym odcinku, jak refren.

Kanon to utwór, w którym kolejne głosy wykonują tę samą melodię, ale wchodzą jeden po drugim. Wariacje to temat powtarzany wielokrotnie, za każdym razem inaczej ozdobiony.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami

Ważne daty

Ważne postacie

Pojęcia

Co to forma muzyczna?
Plan budowy utworu — układ i powroty jego części.
Jak oznaczamy części utworu?
Literami: A, B, C.
Co oznacza schemat ABA?
Formę trzyczęściową z powrotem części pierwszej.
Jaki schemat ma rondo?
ABACA — temat A wraca po każdym odcinku.
Co to kanon?
Utwór, w którym głosy wykonują tę samą melodię, wchodząc po kolei.
Co to wariacje?
Temat powtarzany wielokrotnie, za każdym razem inaczej ozdobiony.
Co znaczy powtórzenie tej samej litery?
Powrót tego samego materiału muzycznego.
Po co kompozytorowi forma?
Żeby utwór miał porządek i był zrozumiały dla słuchacza.
Co to forma dwuczęściowa?
Forma o schemacie AB — po części A następuje kontrastująca część B.
Ile razy wraca temat A w rondzie?
Wielokrotnie — między jego powrotami pojawiają się nowe epizody.
Co dzieje się z tematem w wariacjach?
Wraca za każdym razem w zmienionej postaci.
Co oznacza kontrast w formie?
Że część B wyraźnie różni się od części A.

Sprawdź się

1. Schemat ABA to forma…

  1. Dwuczęściowa
  2. Trzyczęściowa
  3. Rondo
  4. Kanon
Pokaż odpowiedź

B. Trzyczęściowa — ABA to forma trzyczęściowa z powrotem A.

2. Litera B w schemacie oznacza…

  1. Powtórzenie A
  2. Nową, kontrastującą część
  3. Pauzę
  4. Koniec
Pokaż odpowiedź

B. Nową, kontrastującą część — B to część odmienna od A.

3. Temat w wariacjach…

  1. Znika po pierwszym razie
  2. Wraca w zmienionej postaci
  3. Nigdy się nie powtarza
  4. Grany jest tylko na końcu
Pokaż odpowiedź

B. Wraca w zmienionej postaci — Zmienia się rytm, harmonia albo instrumentacja.

4. W rondzie temat A…

  1. Pojawia się tylko raz
  2. Wraca wielokrotnie
  3. Występuje na końcu
  4. Nie występuje wcale
Pokaż odpowiedź

B. Wraca wielokrotnie — Między jego powrotami są nowe odcinki.

5. Napis „da capo" oznacza:

  1. powtórz od początku
  2. graj wolniej
  3. zakończ utwór
  4. graj ciszej
Pokaż odpowiedź

A. powtórz od początku — Stosowany m.in. w formie ABA.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami