Gama, tonacja i interwał
Muzyka, klasa 6 · Notacja
Najważniejsze w skrócie
Interwał to odległość między dwoma dźwiękami. Liczymy go, licząc stopnie gamy razem z pierwszym i ostatnim: c–d to sekunda, c–e tercja, c–g kwinta, c–c oktawa.
Gama durowa brzmi jasno i radośnie, molowa — miękko i smutno. Ta sama melodia w tonacji molowej robi zupełnie inne wrażenie niż w durowej.
Tonacja to zestaw dźwięków, na którym oparty jest utwór, oznaczany znakami przy kluczu. C-dur nie ma znaków, G-dur ma jeden krzyżyk, F-dur jeden bemol.
Ważne daty
- Sekunda — c–d, dwa stopnie
- Tercja — c–e, trzy stopnie
- Kwinta — c–g, pięć stopni
- Oktawa — c–c, osiem stopni
- Znaki przy kluczu — wskazują tonację
Ważne postacie
- Dur — brzmi jasno, radośnie
- Mol — brzmi miękko, smutno
- Interwał — odległość między dźwiękami
- Tonacja — zestaw dźwięków utworu
Pojęcia
- Co to interwał?
- Odległość między dwoma dźwiękami.
- Jak liczymy interwał?
- Licząc stopnie gamy razem z pierwszym i ostatnim dźwiękiem.
- Jaki interwał tworzy c–e?
- Tercję.
- Jaki interwał tworzy c–g?
- Kwintę.
- Jaki interwał tworzy c–c wyżej?
- Oktawę.
- Jak brzmi gama durowa?
- Jasno i radośnie.
- Jak brzmi gama molowa?
- Miękko, często smutno.
- Ile znaków przy kluczu ma C-dur?
- Ani jednego.
- Jaki interwał tworzy c–d?
- Sekundę.
- Jaki interwał tworzy c–f?
- Kwartę.
- Co to tonacja?
- Zestaw dźwięków, na którym opiera się utwór — durowa albo molowa.
- Na jakich klawiszach gra się gamę C-dur?
- Na samych białych.
Sprawdź się
1. Interwał c–e to…
- Sekunda
- Tercja
- Kwarta
- Kwinta
Pokaż odpowiedź
B. Tercja — c–e tworzy tercję.
2. Licząc interwał, liczymy…
- Tylko dźwięki pośrednie
- Oba skrajne dźwięki też
- Tylko dolny
- Same czarne klawisze
Pokaż odpowiedź
B. Oba skrajne dźwięki też — Dlatego c–d to sekunda, nie prima.
3. Gama durowa brzmi…
- Miękko i smutno
- Jasno i radośnie
- Ostro i fałszywie
- Głucho
Pokaż odpowiedź
B. Jasno i radośnie — Dlatego kojarzy się z pogodnym nastrojem.
4. Sekunda to interwał…
- Największy
- Najmniejszy z podstawowych
- Równy oktawie
- Równy kwincie
Pokaż odpowiedź
B. Najmniejszy z podstawowych — Brzmi ostro i tworzy napięcie.
5. Transpozycja to:
- przeniesienie utworu wyżej lub niżej
- zmiana tempa
- zmiana instrumentu
- skrócenie utworu
Pokaż odpowiedź
A. przeniesienie utworu wyżej lub niżej — Przydaje się, gdy piosenka jest za wysoka do śpiewania.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami