Gama, tonacja i interwał

Muzyka, klasa 6 · Notacja

Najważniejsze w skrócie

Interwał to odległość między dwoma dźwiękami. Liczymy go, licząc stopnie gamy razem z pierwszym i ostatnim: c–d to sekunda, c–e tercja, c–g kwinta, c–c oktawa.

Gama durowa brzmi jasno i radośnie, molowa — miękko i smutno. Ta sama melodia w tonacji molowej robi zupełnie inne wrażenie niż w durowej.

Tonacja to zestaw dźwięków, na którym oparty jest utwór, oznaczany znakami przy kluczu. C-dur nie ma znaków, G-dur ma jeden krzyżyk, F-dur jeden bemol.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami

Ważne daty

Ważne postacie

Pojęcia

Co to interwał?
Odległość między dwoma dźwiękami.
Jak liczymy interwał?
Licząc stopnie gamy razem z pierwszym i ostatnim dźwiękiem.
Jaki interwał tworzy c–e?
Tercję.
Jaki interwał tworzy c–g?
Kwintę.
Jaki interwał tworzy c–c wyżej?
Oktawę.
Jak brzmi gama durowa?
Jasno i radośnie.
Jak brzmi gama molowa?
Miękko, często smutno.
Ile znaków przy kluczu ma C-dur?
Ani jednego.
Jaki interwał tworzy c–d?
Sekundę.
Jaki interwał tworzy c–f?
Kwartę.
Co to tonacja?
Zestaw dźwięków, na którym opiera się utwór — durowa albo molowa.
Na jakich klawiszach gra się gamę C-dur?
Na samych białych.

Sprawdź się

1. Interwał c–e to…

  1. Sekunda
  2. Tercja
  3. Kwarta
  4. Kwinta
Pokaż odpowiedź

B. Tercja — c–e tworzy tercję.

2. Licząc interwał, liczymy…

  1. Tylko dźwięki pośrednie
  2. Oba skrajne dźwięki też
  3. Tylko dolny
  4. Same czarne klawisze
Pokaż odpowiedź

B. Oba skrajne dźwięki też — Dlatego c–d to sekunda, nie prima.

3. Gama durowa brzmi…

  1. Miękko i smutno
  2. Jasno i radośnie
  3. Ostro i fałszywie
  4. Głucho
Pokaż odpowiedź

B. Jasno i radośnie — Dlatego kojarzy się z pogodnym nastrojem.

4. Sekunda to interwał…

  1. Największy
  2. Najmniejszy z podstawowych
  3. Równy oktawie
  4. Równy kwincie
Pokaż odpowiedź

B. Najmniejszy z podstawowych — Brzmi ostro i tworzy napięcie.

5. Transpozycja to:

  1. przeniesienie utworu wyżej lub niżej
  2. zmiana tempa
  3. zmiana instrumentu
  4. skrócenie utworu
Pokaż odpowiedź

A. przeniesienie utworu wyżej lub niżej — Przydaje się, gdy piosenka jest za wysoka do śpiewania.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami