Światło i cień

Plastyka, klasa 5 · Środki wyrazu

Najważniejsze w skrócie

Światłocień to sposób pokazania bryły przy pomocy jasnych i ciemnych miejsc. Bez niego rysunek zostaje płaski jak wycinanka.

Na każdej bryle rozróżniamy: światło (miejsce najjaśniejsze, zwrócone do źródła), półcień (przejście), cień własny (strona odwrócona od światła) i cień rzucony na podłoże.

Kierunek światła trzeba ustalić na początku i trzymać się go w całej pracy. Jeśli światło pada z lewej, wszystkie cienie rzucone idą w prawo — inaczej rysunek wygląda nieprawdziwie.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami
Obraz Rembrandta z mocnym światłem i cieniem
Rembrandt — mistrz światłocienia (Autor: Rembrandt, Public domain, źródło)

Ważne daty

Ważne postacie

Pojęcia

Co to światłocień?
Pokazanie bryły za pomocą jasnych i ciemnych miejsc.
Co to walor?
Stopień jasności barwy lub szarości.
Co to cień własny?
Ciemna strona przedmiotu, odwrócona od światła.
Co to cień rzucony?
Ciemna plama, którą przedmiot rzuca na podłoże.
Co to półcień?
Miejsce przejścia między światłem a cieniem.
Co to refleks?
Światło odbite od podłoża, rozjaśniające cień.
Dlaczego trzeba trzymać jeden kierunek światła?
Bo inaczej cienie się nie zgadzają i rysunek wygląda nieprawdziwie.
Czym różni się kula od sześcianu w światłocieniu?
Na kuli przejścia są łagodne, na sześcianie granice ostre.
Gdzie znajduje się światło na bryle?
W miejscu zwróconym do źródła — najjaśniejszym.
Jak wyglądają przejścia tonalne na sześcianie?
Ostre — zmiana następuje na krawędzi.
Co dzieje się z cieniem rzuconym dalej od przedmiotu?
Staje się bardziej rozmyty.
Co to skala walorowa?
Skala jasności od bieli do czerni.

Sprawdź się

1. Światłocień służy do…

  1. Mieszania barw
  2. Pokazania bryły
  3. Rysowania konturu
  4. Podpisania pracy
Pokaż odpowiedź

B. Pokazania bryły — Światłocień nadaje rysunkowi bryłowatość.

2. Walor to…

  1. Rodzaj pędzla
  2. Stopień jasności
  3. Nazwa barwy
  4. Rodzaj papieru
Pokaż odpowiedź

B. Stopień jasności — Walor określa jasność.

3. Półcień to obszar…

  1. Najciemniejszy
  2. Przejściowy między światłem a cieniem
  3. Poza przedmiotem
  4. Rozjaśniony odbiciem
Pokaż odpowiedź

B. Przejściowy między światłem a cieniem — Bez niego przejście od światła do cienia jest sztuczne.

4. Cień rzucony pada na…

  1. Samą bryłę
  2. Podłoże obok przedmiotu
  3. Źródło światła
  4. Górną ścianę bryły
Pokaż odpowiedź

B. Podłoże obok przedmiotu — To on osadza przedmiot na podłożu.

5. Półcień leży:

  1. między światłem a cieniem własnym
  2. poza przedmiotem
  3. w bliku
  4. na tle
Pokaż odpowiedź

A. między światłem a cieniem własnym — Płynne przejście daje wrażenie okrągłości.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami