Orientacja w terenie

Przyroda, klasa 4 · Mapa i kierunki

Najważniejsze w skrócie

Kierunki świata to: północ (N), południe (S), wschód (E) i zachód (W). Wschód to strona, po której rano wschodzi Słońce, a zachód — po której zachodzi wieczorem. W południe Słońce jest najwyżej i wskazuje południe. Kierunki wyznaczamy kompasem — jego igła zawsze wskazuje północ.

Teren przedstawiamy na planie i mapie — to widok z góry, pomniejszony. Skala mówi, ile razy obiekty zostały pomniejszone. Na mapie używamy znaków (legendy), a góra mapy to zwykle północ. Plan pokazuje mały obszar (np. osiedle), a mapa — większy (np. kraj).

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami
Busola z igłą magnetyczną
Busola (Autor: Jacek Halicki, CC BY-SA 4.0, źródło)

Pojęcia

Kierunki główne
Północ (N), południe (S), wschód (E), zachód (W).
Igła kompasu
Zawsze wskazuje północ.
Mapa
Pomniejszony widok terenu z góry, ze znakami (legendą).
Skala
Informuje, ile razy teren pomniejszono na mapie.
Legenda
Objaśnienie znaków użytych na mapie.
Wschód Słońca
Następuje po stronie wschodniej (rano).
Kierunki pośrednie
Północny wschód, południowy wschód, południowy zachód i północny zachód.
Plan
Rysunek małego obszaru widzianego z góry, na przykład osiedla lub pokoju.
Widnokrąg (horyzont)
Linia, na której niebo zdaje się stykać z ziemią.
Południe słoneczne
Chwila, gdy Słońce jest najwyżej i wskazuje kierunek południowy.
Niebieski kolor na mapie
Oznacza wodę: rzeki, jeziora i morza.
Zielony kolor na mapie
Oznacza niziny, czyli tereny nisko położone.

Sprawdź się

1. Po której stronie rano wschodzi Słońce?

  1. na zachodzie
  2. na północy
  3. na południu
  4. na wschodzie
Pokaż odpowiedź

D. na wschodzie — Słońce wschodzi na wschodzie.

2. Co objaśnia znaki na mapie?

  1. skala mapy
  2. tytuł
  3. legenda
  4. ramka
Pokaż odpowiedź

C. legenda — Legenda tłumaczy znaki mapy.

3. Kiedy Słońce znajduje się najwyżej na niebie?

  1. wcześnie rano
  2. wieczorem
  3. w południe
  4. w nocy
Pokaż odpowiedź

C. w południe — W południe Słońce jest najwyżej i wskazuje kierunek południowy.

4. Co pokaże plan, a nie mapa całej Polski?

  1. cały kraj
  2. osiedle
  3. kontynent
  4. świat
Pokaż odpowiedź

B. osiedle — Plan przedstawia mały obszar, na przykład osiedle albo park.

5. Szedłeś cały czas na zachód. W którą stronę wrócisz do domu?

  1. na zachód
  2. na wschód
  3. na północ
  4. na południe
Pokaż odpowiedź

B. na wschód — Wracamy w kierunku przeciwnym, czyli na wschód.

Więcej pytań — razem 51 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami