Ziemia i Słońce
Przyroda, klasa 4 · Nasza planeta
Najważniejsze w skrócie
Ziemia jest planetą i wykonuje dwa ruchy. Ruch obrotowy to obrót wokół własnej osi — trwa jedną dobę, czyli 24 godziny, i powoduje następstwo dnia i nocy. Ruch obiegowy to krążenie wokół Słońca — trwa rok, czyli około 365 dni, i razem z nachyleniem osi Ziemi powoduje pory roku.
Słońce to gwiazda — świeci własnym światłem. Księżyc jest naturalnym satelitą Ziemi i sam nie świeci; widzimy go, bo odbija światło słoneczne. Dlatego Księżyc zmienia wygląd: nów, pierwsza kwadra, pełnia, ostatnia kwadra.
Kiedy Słońce jest wysoko, cienie są krótkie; rano i wieczorem, gdy Słońce jest nisko, cienie są długie. W południe Słońce jest po stronie południowej, a cień pada na północ — po cieniu można wyznaczyć kierunki.

Pojęcia
- Jak długo trwa ruch obrotowy Ziemi?
- Jedną dobę, czyli 24 godziny.
- Co powoduje ruch obrotowy?
- Następstwo dnia i nocy.
- Jak długo trwa ruch obiegowy Ziemi?
- Rok, czyli około 365 dni.
- Co powoduje ruch obiegowy?
- Następstwo pór roku.
- Czym jest Słońce?
- Gwiazdą — świeci własnym światłem.
- Czy Księżyc świeci własnym światłem?
- Nie — odbija światło Słońca.
- Czym jest Księżyc dla Ziemi?
- Naturalnym satelitą.
- Wymień fazy Księżyca.
- Nów, pierwsza kwadra, pełnia, ostatnia kwadra.
- Kiedy cienie są najkrótsze?
- W południe, gdy Słońce jest najwyżej.
- W którą stronę pada cień w południe?
- Na północ.
- Ile dni ma rok przestępny?
- 366 dni.
- Wokół czego krąży Ziemia?
- Wokół Słońca.
Sprawdź się
1. Ruch obrotowy Ziemi trwa:
- godzinę
- dobę
- miesiąc
- rok
Pokaż odpowiedź
B. dobę — Doba to 24 godziny.
2. Pory roku powstają dzięki:
- ruchowi obrotowemu
- ruchowi obiegowemu i nachyleniu osi
- fazom Księżyca
- wiatrom
Pokaż odpowiedź
B. ruchowi obiegowemu i nachyleniu osi — Nachylona oś powoduje różne nasłonecznienie.
3. Pełnia to faza, w której Księżyc:
- jest niewidoczny
- widoczny w całości
- widoczny w połowie
- zakrywa Słońce
Pokaż odpowiedź
B. widoczny w całości — Widzimy całą oświetloną tarczę.
4. W południe cień pada na:
- północ
- południe
- wschód
- zachód
Pokaż odpowiedź
A. północ — Słońce jest wtedy na południu.
5. Kiedy dzień jest najdłuższy w Polsce?
- zimą
- latem
- jesienią
- zawsze tak samo
Pokaż odpowiedź
B. latem — Najdłuższy dzień przypada na początek lata.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami