Mierzenie i wymiarowanie
Technika, klasa 4 · Dokumentacja techniczna
Najważniejsze w skrócie
Podstawową jednostką długości na rysunku technicznym jest milimetr. Wymiarów na rysunku nie zapisujemy z jednostką — sama liczba oznacza milimetry. Dzięki temu rysunek jest czytelny w każdym kraju.
Wymiar zapisujemy nad linią wymiarową, zakończoną strzałkami. Linie wymiarowe są cienkie i nie mogą przecinać się z liniami rysunku. Linia pomocnicza wychodzi z krawędzi przedmiotu i wystaje nieco poza strzałkę.
Przy pomiarze zawsze odczytujemy wartość na wprost podziałki, nie pod kątem — inaczej popełniamy błąd paralaksy. Miarkę przykładamy od zera, a nie od krawędzi obudowy.

Ważne daty
- 1 cm — 10 mm
- 1 m — 1000 mm
- Jednostka rysunku — milimetr, bez zapisywania symbolu
- Ø — symbol średnicy
- R — symbol promienia
Ważne postacie
- Linijka — pomiar krótkich odcinków
- Ekierka — kąty 90°, 45°, 30°, 60°
- Miarka krawiecka — pomiar po krzywej powierzchni
- Suwmiarka — średnica i głębokość otworu
Pojęcia
- Jaka jednostka obowiązuje na rysunku technicznym?
- Milimetr — i nie zapisujemy jej przy liczbie.
- Co oznacza symbol Ø?
- Średnicę.
- Co oznacza symbol R przy wymiarze?
- Promień.
- Ile milimetrów ma metr?
- 1000 mm.
- Czym zakończona jest linia wymiarowa?
- Strzałkami.
- Co to jest błąd paralaksy?
- Błąd odczytu przy patrzeniu pod kątem.
- Od czego przykładamy miarkę?
- Od kreski zero, nie od krawędzi obudowy.
- Jakie kąty ma ekierka?
- 90° i 45° albo 90°, 30° i 60°.
- Ile centymetrów ma metr?
- 100 cm, czyli 1000 mm.
- Co oznacza skala 1:5?
- Rysunek jest pięć razy mniejszy od przedmiotu.
- Co można zmierzyć suwmiarką?
- Wymiar zewnętrzny, wewnętrzny i głębokość.
- Jak trzymamy oko przy odczycie miarki?
- Prostopadle do podziałki — inaczej powstaje błąd paralaksy.
Sprawdź się
1. Jednostką wymiarów na rysunku technicznym jest:
- centymetr
- milimetr
- metr
- cal
Pokaż odpowiedź
B. milimetr — Na rysunku zapisujemy milimetry bez symbolu jednostki.
2. Linia wymiarowa jest zakończona:
- kropkami
- strzałkami
- kółkami
- krzyżykami
Pokaż odpowiedź
B. strzałkami — Strzałki pokazują, między czym mierzymy.
3. Skala 1:5 oznacza, że rysunek jest…
- Pięć razy większy
- Pięć razy mniejszy
- Naturalny
- Bez skali
Pokaż odpowiedź
B. Pięć razy mniejszy — 1:5 — przedmiot narysowano pięć razy mniejszy.
4. Liczbę wymiarową zapisujemy tak, by dało się ją odczytać…
- Od dołu lub od prawej strony
- Do góry nogami
- Tylko z lewej
- Z każdej strony inaczej
Pokaż odpowiedź
A. Od dołu lub od prawej strony — Wymiary czytamy od dołu arkusza lub od jego prawej strony.
5. Symbol R przy wymiarze oznacza:
- Promień
- Średnicę
- Grubość
- Skalę
Pokaż odpowiedź
A. Promień — R to promień, a przekreślone kółko Ø to średnica.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami