Ssaki
Biologia, klasa 6 · Kręgowce
Najważniejsze w skrócie
Ssaki to stałocieplne kręgowce, których nazwa pochodzi od karmienia młodych mlekiem wytwarzanym w gruczołach mlekowych. Ciało pokrywa sierść — warstwa izolacyjna ograniczająca utratę ciepła. Skóra ma gruczoły potowe i łojowe. Oddychają płucami, a klatkę piersiową od jamy brzusznej oddziela przepona, która uczestniczy w oddychaniu.
Zęby ssaków są zróżnicowane: siekacze odcinają pokarm, kły przytrzymują i rozrywają, a trzonowce rozcierają. Uzębienie zdradza sposób odżywiania — roślinożerca ma szerokie trzonowce, mięsożerca duże kły. Większość ssaków rodzi żywe młode i długo się nimi opiekuje; wyjątkiem są stekowce (dziobak, kolczatka), które składają jaja. Ssaki opanowały wszystkie środowiska: nietoperz lata, wieloryb pływa, kret ryje w ziemi.
Pojęcia
- Gruczoły mlekowe
- Wytwarzają mleko, którym samica karmi młode — cecha wyłącznie ssaków.
- Sierść
- Okrywa ciała ssaka; ogranicza utratę ciepła.
- Przepona
- Mięsień oddzielający klatkę piersiową od jamy brzusznej; uczestniczy w oddychaniu.
- Siekacze
- Zęby przednie — odcinają kęsy pokarmu.
- Kły
- Ostre zęby do przytrzymywania i rozrywania pokarmu; duże u mięsożerców.
- Trzonowce
- Zęby tylne o szerokiej powierzchni — rozcierają pokarm.
- Stałocieplność ssaków
- Stała temperatura ciała niezależna od otoczenia.
- Stekowce
- Ssaki jajorodne — dziobak i kolczatka.
- Torbacze
- Rodzą bardzo słabo rozwinięte młode, które dorastają w torbie (kangur).
- Łożysko
- Narząd odżywiający zarodek w ciele matki u ssaków łożyskowych.
- Echolokacja
- Orientacja za pomocą echa własnych dźwięków — u nietoperzy i delfinów.
- Sen zimowy
- Silne spowolnienie procesów życiowych zimą — np. u jeża i susła.
Sprawdź się
1. Od czego pochodzi nazwa „ssaki"?
- Od karmienia młodych mlekiem
- Od sposobu oddychania
- Od kształtu zębów
- Od sierści
Pokaż odpowiedź
A. Od karmienia młodych mlekiem — Mleko wytwarzają gruczoły mlekowe.
2. Które zęby rozcierają pokarm?
- Trzonowce
- Siekacze
- Kły
- Wszystkie tak samo
Pokaż odpowiedź
A. Trzonowce — Trzonowce mają szerokie, guzkowate powierzchnie i miażdżą oraz rozcierają kęsy. Siekacze są płaskie i ostre, więc nadają się tylko do odgryzania.
3. Do czego służy łożysko?
- Do odżywiania zarodka w ciele matki
- Do oddychania po urodzeniu
- Do produkcji mleka
- Do ochrony przed zimnem
Pokaż odpowiedź
A. Do odżywiania zarodka w ciele matki — Występuje u ssaków łożyskowych.
4. Co robi jeż zimą?
- Zapada w sen zimowy
- Odlatuje na południe
- Poluje pod śniegiem
- Zmienia sierść i żeruje
Pokaż odpowiedź
A. Zapada w sen zimowy — Procesy życiowe bardzo zwalniają.
5. Który ssak składa jaja?
- kangur
- dziobak
- nietoperz
- wieloryb
Pokaż odpowiedź
B. dziobak — Dziobak należy do stekowców.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami