Ekologia — wprowadzenie i ochrona przyrody
Biologia, klasa 8 · Organizm i środowisko
Najważniejsze w skrócie
Ten temat wprowadza do ekologii i zajmuje się ochroną przyrody. Ekologia bada zależności między organizmami a środowiskiem na kolejnych poziomach: organizm, populacja, biocenoza, ekosystem, biosfera. Cechy populacji rozwija temat „Populacja i jej cechy”, relacje między gatunkami — „Zależności między organizmami”, a łańcuchy pokarmowe, obieg materii i sukcesję — „Ekosystem, obieg materii i sukcesja”.
Człowiek wpływa na przyrodę — zanieczyszczenia, wycinka lasów i zmiany klimatu zagrażają gatunkom. Ochrona przyrody to m.in. parki narodowe, rezerwaty, ochrona gatunkowa oraz codzienne działania: segregacja odpadów, oszczędzanie wody i energii. Bioróżnorodność (różnorodność gatunków) jest ważna dla równowagi w przyrodzie.
Pojęcia
- Ekosystem
- Organizmy i ich środowisko powiązane zależnościami.
- Producenci
- Organizmy wytwarzające pokarm (rośliny) w fotosyntezie.
- Konsumenci
- Organizmy odżywiające się innymi (zwierzęta).
- Łańcuch pokarmowy
- Ciąg organizmów, w którym jeden jest pokarmem następnego.
- Bioróżnorodność
- Różnorodność gatunków i ekosystemów.
- Park narodowy
- Obszar objęty najwyższą formą ochrony przyrody.
- Populacja
- Osobniki jednego gatunku żyjące na tym samym terenie.
- Siedlisko
- Miejsce, w którym żyje dany organizm.
- Konkurencja
- Rywalizacja organizmów o te same zasoby: pokarm, wodę, światło.
- Mutualizm
- Współżycie, w którym korzystają obie strony, np. pszczoła i kwiat.
- Gatunek inwazyjny
- Obcy gatunek wypierający organizmy rodzime, np. barszcz Sosnowskiego.
- Efekt cieplarniany
- Zatrzymywanie ciepła przez gazy atmosfery; nadmiar CO₂ go nasila.
Sprawdź się
1. Czym zajmuje się ekologia?
- Zależnościami między organizmami a środowiskiem
- Ochroną zabytków przyrody nieożywionej
- Segregacją odpadów w gospodarstwie domowym
- Porządkowaniem organizmów w gromady i rzędy
Pokaż odpowiedź
A. Zależnościami między organizmami a środowiskiem — Ekologia bada związki organizmów ze sobą i ze środowiskiem. Segregacja odpadów należy do ochrony środowiska, a porządkowaniem gatunków zajmuje się systematyka.
2. Reducenci w ekosystemie:
- rozkładają martwą materię
- wytwarzają pokarm
- polują
- produkują tlen
Pokaż odpowiedź
A. rozkładają martwą materię — Reducenci rozkładają szczątki organizmów.
3. Zależność, w której korzystają obie strony, to:
- mutualizm
- konkurencja
- pasożytnictwo
- drapieżnictwo
Pokaż odpowiedź
A. mutualizm — Przykładem jest pszczoła i kwiat: owad dostaje nektar, roślina zostaje zapylona.
4. Ile energii przechodzi średnio na kolejny poziom troficzny?
- około 90%
- około 50%
- około 1‰
- około 10%
Pokaż odpowiedź
D. około 10% — Reszta energii zostaje zużyta na procesy życiowe i rozprasza się jako ciepło.
5. Ochrona ścisła oznacza, że na danym terenie:
- dozwolona jest wycinka drzew
- wolno prowadzić hodowlę zwierząt
- chroni się tylko jeden gatunek
- nie prowadzi się ingerencji człowieka
Pokaż odpowiedź
D. nie prowadzi się ingerencji człowieka — Przyroda podlega tam wyłącznie naturalnym procesom.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami