Ekosystem, obieg materii i sukcesja
Biologia, klasa 8 · Ekologia
Najważniejsze w skrócie
Ekosystem tworzą wszystkie organizmy danego terenu (biocenoza) wraz z ich środowiskiem nieożywionym (biotop). Producenci — rośliny i glony — wytwarzają materię organiczną w fotosyntezie. Konsumenci zjadają gotowy pokarm, a destruenci (bakterie i grzyby) rozkładają martwe szczątki na proste związki, które wracają do gleby. Dzięki temu materia krąży w ekosystemie w kółko.
Energia zachowuje się inaczej: przepływa jednokierunkowo od Słońca przez producentów do kolejnych poziomów konsumentów, a na każdym z nich większość jest tracona jako ciepło. Dlatego łańcuchy pokarmowe są krótkie, a drapieżników jest znacznie mniej niż roślinożerców — tak powstaje piramida ekologiczna. Ekosystemy zmieniają się w czasie: sukcesja to stopniowe następowanie po sobie zbiorowisk, na przykład od porostów na nagiej skale, przez trawy i krzewy, aż po las — stabilne zbiorowisko końcowe.

Pojęcia
- Ekosystem
- Biocenoza wraz z biotopem — organizmy i ich środowisko nieożywione.
- Biocenoza
- Wszystkie organizmy żyjące na danym terenie.
- Biotop
- Nieożywiona część środowiska: gleba, woda, powietrze, klimat.
- Producenci
- Rośliny i glony — wytwarzają materię organiczną w fotosyntezie.
- Konsumenci
- Organizmy odżywiające się gotowym pokarmem.
- Destruenci
- Bakterie i grzyby rozkładające martwe szczątki.
- Łańcuch pokarmowy
- Ciąg organizmów, w którym jeden jest pokarmem drugiego.
- Sieć troficzna
- Powiązane ze sobą łańcuchy pokarmowe.
- Obieg materii
- Materia krąży w ekosystemie dzięki destruentom.
- Przepływ energii
- Jednokierunkowy; na każdym poziomie większość ginie jako ciepło.
- Piramida ekologiczna
- Producentów jest najwięcej, drapieżników najmniej.
- Sukcesja
- Stopniowe następowanie po sobie zbiorowisk w danym miejscu.
Sprawdź się
1. Z czego składa się ekosystem?
- Z biocenozy i biotopu
- Tylko z roślin
- Tylko z organizmów
- Z gleby i wody
Pokaż odpowiedź
A. Z biocenozy i biotopu — Organizmy plus środowisko nieożywione.
2. Czym jest łańcuch pokarmowy?
- Ciągiem organizmów, w którym jeden jest pokarmem drugiego
- Zbiorem gatunków lasu
- Piramidą wieku
- Siecią korzeni
Pokaż odpowiedź
A. Ciągiem organizmów, w którym jeden jest pokarmem drugiego — Zaczyna się od producenta.
3. Co krąży w ekosystemie w obiegu zamkniętym?
- Materia
- Energia
- Ciepło
- Światło
Pokaż odpowiedź
A. Materia — Energia przepływa jednokierunkowo.
4. Czym jest biotop?
- Nieożywioną częścią środowiska
- Zespołem organizmów
- Jednym gatunkiem
- Łańcuchem pokarmowym
Pokaż odpowiedź
A. Nieożywioną częścią środowiska — Gleba, woda, powietrze, klimat.
5. Producentami w ekosystemie są:
- rośliny
- roślinożercy
- drapieżniki
- grzyby
Pokaż odpowiedź
A. rośliny — Wytwarzają materię organiczną w fotosyntezie.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami