Ekosystem, obieg materii i sukcesja

Biologia, klasa 8 · Ekologia

Najważniejsze w skrócie

Ekosystem tworzą wszystkie organizmy danego terenu (biocenoza) wraz z ich środowiskiem nieożywionym (biotop). Producenci — rośliny i glony — wytwarzają materię organiczną w fotosyntezie. Konsumenci zjadają gotowy pokarm, a destruenci (bakterie i grzyby) rozkładają martwe szczątki na proste związki, które wracają do gleby. Dzięki temu materia krąży w ekosystemie w kółko.

Energia zachowuje się inaczej: przepływa jednokierunkowo od Słońca przez producentów do kolejnych poziomów konsumentów, a na każdym z nich większość jest tracona jako ciepło. Dlatego łańcuchy pokarmowe są krótkie, a drapieżników jest znacznie mniej niż roślinożerców — tak powstaje piramida ekologiczna. Ekosystemy zmieniają się w czasie: sukcesja to stopniowe następowanie po sobie zbiorowisk, na przykład od porostów na nagiej skale, przez trawy i krzewy, aż po las — stabilne zbiorowisko końcowe.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami
Sukcesja roślinności
Sukcesja ekologiczna (Autor: Poconaco, CC BY-SA 3.0 pl, źródło)

Pojęcia

Ekosystem
Biocenoza wraz z biotopem — organizmy i ich środowisko nieożywione.
Biocenoza
Wszystkie organizmy żyjące na danym terenie.
Biotop
Nieożywiona część środowiska: gleba, woda, powietrze, klimat.
Producenci
Rośliny i glony — wytwarzają materię organiczną w fotosyntezie.
Konsumenci
Organizmy odżywiające się gotowym pokarmem.
Destruenci
Bakterie i grzyby rozkładające martwe szczątki.
Łańcuch pokarmowy
Ciąg organizmów, w którym jeden jest pokarmem drugiego.
Sieć troficzna
Powiązane ze sobą łańcuchy pokarmowe.
Obieg materii
Materia krąży w ekosystemie dzięki destruentom.
Przepływ energii
Jednokierunkowy; na każdym poziomie większość ginie jako ciepło.
Piramida ekologiczna
Producentów jest najwięcej, drapieżników najmniej.
Sukcesja
Stopniowe następowanie po sobie zbiorowisk w danym miejscu.

Sprawdź się

1. Z czego składa się ekosystem?

  1. Z biocenozy i biotopu
  2. Tylko z roślin
  3. Tylko z organizmów
  4. Z gleby i wody
Pokaż odpowiedź

A. Z biocenozy i biotopu — Organizmy plus środowisko nieożywione.

2. Czym jest łańcuch pokarmowy?

  1. Ciągiem organizmów, w którym jeden jest pokarmem drugiego
  2. Zbiorem gatunków lasu
  3. Piramidą wieku
  4. Siecią korzeni
Pokaż odpowiedź

A. Ciągiem organizmów, w którym jeden jest pokarmem drugiego — Zaczyna się od producenta.

3. Co krąży w ekosystemie w obiegu zamkniętym?

  1. Materia
  2. Energia
  3. Ciepło
  4. Światło
Pokaż odpowiedź

A. Materia — Energia przepływa jednokierunkowo.

4. Czym jest biotop?

  1. Nieożywioną częścią środowiska
  2. Zespołem organizmów
  3. Jednym gatunkiem
  4. Łańcuchem pokarmowym
Pokaż odpowiedź

A. Nieożywioną częścią środowiska — Gleba, woda, powietrze, klimat.

5. Producentami w ekosystemie są:

  1. rośliny
  2. roślinożercy
  3. drapieżniki
  4. grzyby
Pokaż odpowiedź

A. rośliny — Wytwarzają materię organiczną w fotosyntezie.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami