Substancje i mieszaniny
Chemia, klasa 7 · Świat substancji
Najważniejsze w skrócie
Wszystko wokół nas zbudowane jest z substancji. Każda substancja ma swoje właściwości: barwę, zapach, stan skupienia, temperaturę topnienia i wrzenia, gęstość czy rozpuszczalność. Substancje mogą występować w trzech stanach skupienia: stałym, ciekłym i gazowym, a przechodzenie między nimi to zmiany fizyczne (np. topnienie, parowanie).
Mieszanina to połączenie kilku substancji, które nie tracą swoich właściwości. Mieszanina jednorodna wygląda jednolicie (np. woda z solą), a niejednorodna ma widoczne składniki (np. woda z piaskiem). Składniki mieszanin rozdzielamy metodami fizycznymi: sączeniem (filtracją), odparowaniem, przesiewaniem czy za pomocą magnesu.
Pojęcia
- Substancja
- Rodzaj materii o określonych, stałych właściwościach.
- Stany skupienia
- Stały, ciekły, gazowy.
- Mieszanina jednorodna
- Wygląda jednolicie, składników nie widać (np. woda z solą).
- Mieszanina niejednorodna
- Widać poszczególne składniki (np. woda z piaskiem).
- Filtracja (sączenie)
- Rozdzielanie mieszaniny przez sączek/filtr.
- Odparowanie
- Odzyskanie substancji rozpuszczonej przez odparowanie wody.
- Destylacja
- Rozdzielanie cieczy przez odparowanie i ponowne skroplenie pary.
- Dyfuzja
- Samorzutne mieszanie się cząsteczek dwóch substancji.
- Gęstość
- Stosunek masy substancji do jej objętości.
- Sublimacja
- Przejście ze stanu stałego wprost w gazowy, np. suchy lód.
- Zjawisko fizyczne
- Zmiana, w której nie powstaje nowa substancja, np. topnienie.
- Przesiewanie
- Rozdzielanie ciał stałych o różnej wielkości ziaren za pomocą sita.
Sprawdź się
1. Woda z solą to mieszanina:
- jednorodna
- niejednorodna
- czysty pierwiastek
- związek
Pokaż odpowiedź
A. jednorodna — Sól rozpuszcza się, mieszanina wygląda jednolicie.
2. Topnienie lodu to zmiana:
- chemiczna
- reakcja
- spalanie
- fizyczna
Pokaż odpowiedź
D. fizyczna — Substancja się nie zmienia — to zmiana fizyczna.
3. Destylacja pozwala rozdzielić:
- piasek i żelazo
- dwa gazy szlachetne
- ciecze o różnych temperaturach wrzenia
- metal od jego tlenku
Pokaż odpowiedź
C. ciecze o różnych temperaturach wrzenia — Ciecz o niższej temperaturze wrzenia odparowuje pierwsza i skrapla się w chłodnicy.
4. Który przykład to mieszanina jednorodna?
- sałatka owocowa
- woda z olejem
- ocet spożywczy
- woda z piaskiem
Pokaż odpowiedź
C. ocet spożywczy — Ocet to roztwór kwasu octowego w wodzie — wygląda jednolicie.
5. Które zjawisko jest zjawiskiem fizycznym?
- spalanie papieru
- krojenie chleba
- rdzewienie gwoździa
- kwaśnienie mleka
Pokaż odpowiedź
B. krojenie chleba — Nie powstaje nowa substancja — chleb pozostaje chlebem.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami