Pierwiastki i związki chemiczne

Pierwiastek chemiczny to substancja zbudowana z atomów tylko jednego rodzaju — na przykład tlen, żelazo czy złoto. Związek chemiczny powstaje wtedy, gdy atomy różnych pierwiastków łączą się trwale w cząsteczki, jak w wodzie (H₂O) czy dwutlenku węgla (CO₂).

Każdy pierwiastek ma swój symbol: jedną lub dwie litery, z których pierwsza jest zawsze wielka (H, O, Na, Fe). Wzór chemiczny pokazuje, z jakich atomów zbudowany jest związek, a mała cyferka na dole — indeks — mówi, ile atomów danego pierwiastka jest w cząsteczce. Brak indeksu oznacza jeden atom.

Związku nie da się rozdzielić przez sączenie ani odparowanie — potrzebna jest reakcja chemiczna. Tym różni się od mieszaniny, w której substancje zachowują swoje właściwości i można je rozdzielić metodami fizycznymi.

Co to jest pierwiastek chemiczny?

Substancja zbudowana z atomów jednego rodzaju.

Co to jest związek chemiczny?

Substancja, w której trwale połączone są atomy różnych pierwiastków.

Czym związek różni się od mieszaniny?

Związek ma stały skład i nowe właściwości; mieszaninę można rozdzielić fizycznie.

Jak zapisuje się symbole pierwiastków?

Jedną lub dwiema literami — pierwsza zawsze wielka, np. H, Na, Fe.

Co oznacza symbol Fe?

Żelazo (łac. ferrum).

Co oznacza symbol Na?

Sód (łac. natrium).

Co pokazuje indeks we wzorze chemicznym?

Liczbę atomów danego pierwiastka w cząsteczce.

Z ilu atomów składa się cząsteczka H₂O?

Z trzech: dwóch wodoru i jednego tlenu.

Ile atomów ma cząsteczka CO₂?

Trzy: jeden węgla i dwa tlenu.

Co znaczy brak indeksu przy symbolu?

Że w cząsteczce jest jeden atom tego pierwiastka.

Ile pierwiastków znamy dzisiaj?

Ponad 110 — wszystkie zebrane są w układzie okresowym.

Podaj przykład pierwiastka i związku.

Pierwiastek: tlen O₂. Związek: woda H₂O.

1. Która substancja jest pierwiastkiem?

1. Woda
2. Tlen
3. Sól kuchenna
4. Powietrze

2. Który zapis symbolu jest poprawny?

1. NA
2. na
3. Na
4. nA

3. Czym różni się związek od mieszaniny?

1. Niczym — to synonimy
2. Związek ma stały skład i nowe właściwości
3. Mieszaninę tworzy zawsze tylko jeden pierwiastek
4. Związek zawsze jest cieczą

4. Symbol Cu oznacza:

1. Wapń
2. Miedź
3. Chlor
4. Kobalt

5. Ile atomów zawiera cząsteczka H₂SO₄?

1. 4
2. 6
3. 7
4. 8