Ciepło właściwe i zmiany stanu skupienia

Fizyka, klasa 7 · Termodynamika

Najważniejsze w skrócie

Żeby ogrzać ciało, trzeba dostarczyć ciepło Q = c · m · ΔT, gdzie c to ciepło właściwe substancji — liczba mówiąca, ile energii potrzeba na ogrzanie 1 kg o 1°C. Woda ma wyjątkowo duże ciepło właściwe (4200 J/(kg·°C)), dlatego wolno się nagrzewa i wolno stygnie.

Podczas topnienia i wrzenia temperatura stoi w miejscu, mimo że ciepło wciąż płynie — cała energia idzie na rozrywanie wiązań między cząsteczkami. Na wykresie ogrzewania widać wtedy poziome półki: przy 0°C (topnienie lodu) i przy 100°C (wrzenie wody).

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami
Czajnik na kuchence
Czajnik — ogrzewanie wody (Autor: not researched, CC BY 4.0, źródło)

Pojęcia

Wzór na ciepło potrzebne do ogrzania ciała
Q = c · m · ΔT
Co to jest ciepło właściwe?
energia potrzebna do ogrzania 1 kg substancji o 1°C
Jednostka ciepła właściwego
J/(kg·°C)
Ciepło właściwe wody
4200 J/(kg·°C)
Dlaczego woda wolno stygnie?
ma bardzo duże ciepło właściwe — magazynuje dużo energii
Co dzieje się z temperaturą podczas topnienia?
nie zmienia się, mimo że ciepło jest dostarczane
Temperatura topnienia lodu
0°C
Temperatura wrzenia wody pod normalnym ciśnieniem
100°C
Na co idzie energia podczas topnienia?
na rozerwanie wiązań między cząsteczkami, nie na wzrost temperatury
Jak nazywa się przejście z cieczy w gaz w całej objętości?
wrzenie
Jak nazywa się przejście z gazu wprost w ciało stałe?
resublimacja
Dlaczego nad morzem lata są chłodniejsze, a zimy łagodniejsze?
woda ma duże ciepło właściwe i łagodzi wahania temperatury

Sprawdź się

1. Który wzór opisuje ciepło potrzebne do ogrzania ciała?

  1. Q = c · m · ΔT
  2. Q = m / ΔT
  3. Q = c + m + ΔT
  4. Q = ΔT / (c · m)
Pokaż odpowiedź

A. Q = c · m · ΔT — Ciepło zależy od rodzaju substancji, jej masy i przyrostu temperatury.

2. Co dzieje się z temperaturą lodu podczas topnienia?

  1. nie zmienia się
  2. szybko rośnie
  3. maleje
  4. skacze do 100°C
Pokaż odpowiedź

A. nie zmienia się — Cała dostarczana energia idzie na zmianę stanu skupienia.

3. Jak nazywa się przejście ze stanu stałego wprost w gazowy?

  1. sublimacja
  2. topnienie
  3. skraplanie
  4. krzepnięcie
Pokaż odpowiedź

A. sublimacja — Tak zachowuje się suchy lód i szron znikający bez kałuży.

4. Dlaczego nad morzem zimy są łagodniejsze niż w głębi lądu?

  1. woda długo oddaje zgromadzone ciepło
  2. morze jest bliżej Słońca
  3. woda nie ma temperatury
  4. wiatr od morza jest zawsze ciepły
Pokaż odpowiedź

A. woda długo oddaje zgromadzone ciepło — Ogromna masa wody o dużym cieple właściwym działa jak magazyn energii.

5. Ile energii potrzeba, by ogrzać 2 kg wody o 10 °C (c = 4200 J/(kg · °C))?

  1. 8400 J
  2. 42 000 J
  3. 84 000 J
  4. 840 000 J
Pokaż odpowiedź

C. 84 000 J — Q = 4200 · 2 · 10 = 84 000 J.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami