Ciepło i temperatura

Fizyka, klasa 7 · Termodynamika

Najważniejsze w skrócie

Temperatura jest miarą średniej energii kinetycznej cząsteczek. Mierzymy ją termometrem w stopniach Celsjusza (°C) lub w kelwinach (K). Ciepło to energia przekazywana między ciałami o różnych temperaturach — zawsze od cieplejszego do chłodniejszego.

Ciała pod wpływem ogrzewania rozszerzają się. Ciepło przekazywane jest przez przewodzenie, konwekcję (unoszenie) i promieniowanie. Podczas topnienia i wrzenia temperatura substancji nie zmienia się, mimo dostarczania ciepła.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami
Elektroniczny termometr lekarski
Termometr elektroniczny (Autor: Jacek Halicki, CC BY-SA 4.0, źródło)

Pojęcia

Czym jest temperatura?
miarą średniej energii kinetycznej cząsteczek
Jednostki temperatury
stopień Celsjusza (°C), kelwin (K)
Ciepło
energia przekazywana od ciała cieplejszego do chłodniejszego
Sposoby przekazywania ciepła
przewodzenie, konwekcja, promieniowanie
Co dzieje się z ciałami podczas ogrzewania?
rozszerzają się
Temperatura podczas topnienia
nie zmienia się
Energia wewnętrzna
suma energii wszystkich cząsteczek ciała; rośnie, gdy ciało pobiera ciepło
Zero bezwzględne
0 K, czyli około −273°C — najniższa możliwa temperatura
Jak zamienić °C na K?
do temperatury w °C dodajemy 273, np. 20°C = 293 K
Ciepło właściwe wody
około 4200 J/(kg·°C) — tyle energii potrzeba, by ogrzać 1 kg wody o 1°C
Skraplanie
przemiana gazu (pary) w ciecz, np. para wodna na zimnej szybie
Izolatory cieplne
materiały słabo przewodzące ciepło: styropian, wełna, powietrze, drewno

Sprawdź się

1. Ciepło przepływa zawsze:

  1. od zimnego do ciepłego
  2. od ciepłego do zimnego
  3. w obie strony równo
  4. nie przepływa
Pokaż odpowiedź

B. od ciepłego do zimnego — Od ciała cieplejszego do chłodniejszego.

2. Podczas topnienia lodu temperatura:

  1. nie zmienia się
  2. rośnie
  3. maleje
  4. skacze
Pokaż odpowiedź

A. nie zmienia się — Podczas przemiany fazowej temperatura się nie zmienia.

3. Ciepło ze Słońca dociera do Ziemi przez:

  1. promieniowanie
  2. przewodzenie
  3. konwekcję
  4. dotyk
Pokaż odpowiedź

A. promieniowanie — Przez próżnię tylko promieniowanie.

4. Zero bezwzględne, czyli 0 K, odpowiada temperaturze:

  1. 0°C
  2. −100°C
  3. 100°C
  4. −273°C
Pokaż odpowiedź

D. −273°C — 0 K to najniższa możliwa temperatura, około −273°C.

5. Ogrzanie 1 kg wody o 1°C wymaga około 4200 J. Ile energii potrzeba, aby ogrzać 2 kg wody o 10°C?

  1. 8400 J
  2. 42 000 J
  3. 840 000 J
  4. 84 000 J
Pokaż odpowiedź

D. 84 000 J — Q = 4200 · 2 kg · 10°C = 84 000 J.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami