Tarcie i opory ruchu

Tarcie powstaje wszędzie tam, gdzie stykają się dwie powierzchnie. Zanim ciało ruszy, pokonujemy tarcie statyczne; gdy już się ślizga, działa nieco mniejsze tarcie kinetyczne. Tarcie toczne, gdy ciało się toczy, jest wielokrotnie mniejsze od poślizgowego — dlatego wynalazek koła i łożyska zmienił technikę.

Siła tarcia zależy od siły nacisku i rodzaju stykających się powierzchni, a nie od pola styku. W płynach ruch hamuje opór — im szybciej się poruszamy, tym jest większy. Dlatego samochody i pociągi mają opływowe kształty, a spadochron zbudowano właśnie po to, by opór był jak największy.

Tarcie statyczne

Tarcie, które trzeba pokonać, aby nieruchome ciało w ogóle ruszyło z miejsca.

Tarcie kinetyczne

Tarcie podczas ślizgania — zwykle nieco mniejsze niż maksymalne tarcie statyczne.

Tarcie toczne

Tarcie przy toczeniu; wielokrotnie mniejsze od poślizgowego — stąd koła i łożyska.

Od czego zależy siła tarcia poślizgowego?

Od siły nacisku i rodzaju powierzchni; nie zależy od pola styku ani od prędkości.

Jak działa smar?

Rozdziela powierzchnie cienką warstwą cieczy, dzięki czemu nie trą one bezpośrednio o siebie.

Łożysko kulkowe

Zamienia tarcie poślizgowe na dużo mniejsze tarcie toczne.

Pożyteczne skutki tarcia

Chodzenie, hamowanie, trzymanie przedmiotów, utrzymanie gwoździa w desce, napęd kół.

Szkodliwe skutki tarcia

Zużywanie się części, nagrzewanie, strata energii, ścieranie opon i klocków hamulcowych.

Opór powietrza

Siła hamująca ruch w powietrzu; rośnie wraz z prędkością i polem powierzchni czołowej.

Kształt opływowy

Kształt zmniejszający opór ośrodka — stosowany w samochodach, pociągach i kaskach kolarskich.

Bieżnik opony

Rowki odprowadzają wodę i zwiększają przyczepność, zwłaszcza na mokrej drodze.

W co zamienia się energia zużyta na pokonanie tarcia?

W ciepło — dlatego klocki hamulcowe i dłonie potarte o siebie się nagrzewają.

1. Tarcie, które trzeba pokonać, aby ruszyć nieruchome ciało, nazywamy:

1. statycznym
2. kinetycznym
3. tocznym
4. wewnętrznym

2. Od czego NIE zależy siła tarcia poślizgowego?

1. od pola powierzchni styku
2. od siły nacisku
3. od rodzaju powierzchni
4. od gładkości powierzchni

3. Bez tarcia niemożliwe byłoby:

1. chodzenie i hamowanie
2. spadanie ciał
3. świecenie żarówki
4. topnienie lodu

4. Bieżnik opony przede wszystkim:

1. zwiększa przyczepność, odprowadzając wodę
2. zmniejsza masę koła
3. obniża ciśnienie w oponie
4. chroni felgę przed rdzą

5. Tarcie zawsze działa:

1. Zgodnie z ruchem
2. Przeciwnie do ruchu
3. Pionowo w dół
4. Prostopadle do powierzchni