Gęstość substancji

Fizyka, klasa 7 · Właściwości materii

Najważniejsze w skrócie

Gęstość mówi, ile masy mieści się w jednostce objętości: d = m/V. To cecha samej substancji — kilogram ołowiu i tona ołowiu mają dokładnie tę samą gęstość, bo razem z masą rośnie objętość.

W układzie SI gęstość podajemy w kg/m³, w praktyce częściej w g/cm³. Przelicznik jest jeden: 1 g/cm³ = 1000 kg/m³. Woda ma 1 g/cm³, czyli 1000 kg/m³ — to najwygodniejszy punkt odniesienia. Ciało o gęstości mniejszej niż ciecz będzie w niej pływać.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami
Krople rtęci
Rtęć — metal o bardzo dużej gęstości (Autor: А, Public domain, źródło)

Pojęcia

Wzór na gęstość
d = m/V — masa podzielona przez objętość
Jednostka gęstości w SI
kilogram na metr sześcienny (kg/m³)
Wygodna jednostka gęstości w praktyce
gram na centymetr sześcienny (g/cm³)
Gęstość wody
1 g/cm³, czyli 1000 kg/m³
Ile kg/m³ to 1 g/cm³?
1000 kg/m³
Jak obliczyć masę, znając gęstość?
m = d · V
Jak obliczyć objętość, znając gęstość?
V = m / d
Jak zmierzyć objętość ciała o nieregularnym kształcie?
menzurką — zanurzyć i odczytać przyrost poziomu wody
Dlaczego lód pływa po wodzie?
ma mniejszą gęstość (ok. 0,92 g/cm³) niż woda
Przyrząd do pomiaru gęstości cieczy
areometr
Przybliżona gęstość powietrza przy powierzchni Ziemi
około 1,2 kg/m³
Czy gęstość zależy od wielkości próbki?
nie — to cecha substancji, nie ilości

Sprawdź się

1. Który wzór opisuje gęstość?

  1. d = m/V
  2. d = V/m
  3. d = m · V
  4. d = m + V
Pokaż odpowiedź

A. d = m/V — Gęstość to masa przypadająca na jednostkę objętości, więc dzielimy masę przez objętość.

2. Jaką gęstość ma woda?

  1. 1000 kg/m³
  2. 100 kg/m³
  3. 10 000 kg/m³
  4. 1 kg/m³
Pokaż odpowiedź

A. 1000 kg/m³ — Woda to najwygodniejszy wzorzec: 1 g/cm³ = 1000 kg/m³.

3. Jak najprościej zmierzyć objętość kamienia?

  1. zanurzyć go w menzurce z wodą i odczytać przyrost
  2. zmierzyć linijką jego długość
  3. zważyć go na wadze
  4. podgrzać i zmierzyć temperaturę
Pokaż odpowiedź

A. zanurzyć go w menzurce z wodą i odczytać przyrost — Kamień wypiera tyle wody, ile sam ma objętości — to metoda Archimedesa.

4. Dwie kulki mają taką samą objętość, ale jedna jest cięższa. Co z tego wynika?

  1. cięższa kulka ma większą gęstość
  2. obie mają tę samą gęstość
  3. lżejsza ma większą gęstość
  4. nie da się nic powiedzieć
Pokaż odpowiedź

A. cięższa kulka ma większą gęstość — Przy tej samej objętości większa masa oznacza większą gęstość.

5. Ciało o masie 300 g ma objętość 100 cm³. Jego gęstość wynosi:

  1. 0,3 g/cm³
  2. 3 g/cm³
  3. 30 g/cm³
  4. 300 g/cm³
Pokaż odpowiedź

B. 3 g/cm³ — d = m ÷ V = 300 ÷ 100 = 3 g/cm³.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami