Gęstość substancji
Fizyka, klasa 7 · Właściwości materii
Najważniejsze w skrócie
Gęstość mówi, ile masy mieści się w jednostce objętości: d = m/V. To cecha samej substancji — kilogram ołowiu i tona ołowiu mają dokładnie tę samą gęstość, bo razem z masą rośnie objętość.
W układzie SI gęstość podajemy w kg/m³, w praktyce częściej w g/cm³. Przelicznik jest jeden: 1 g/cm³ = 1000 kg/m³. Woda ma 1 g/cm³, czyli 1000 kg/m³ — to najwygodniejszy punkt odniesienia. Ciało o gęstości mniejszej niż ciecz będzie w niej pływać.

Pojęcia
- Wzór na gęstość
- d = m/V — masa podzielona przez objętość
- Jednostka gęstości w SI
- kilogram na metr sześcienny (kg/m³)
- Wygodna jednostka gęstości w praktyce
- gram na centymetr sześcienny (g/cm³)
- Gęstość wody
- 1 g/cm³, czyli 1000 kg/m³
- Ile kg/m³ to 1 g/cm³?
- 1000 kg/m³
- Jak obliczyć masę, znając gęstość?
- m = d · V
- Jak obliczyć objętość, znając gęstość?
- V = m / d
- Jak zmierzyć objętość ciała o nieregularnym kształcie?
- menzurką — zanurzyć i odczytać przyrost poziomu wody
- Dlaczego lód pływa po wodzie?
- ma mniejszą gęstość (ok. 0,92 g/cm³) niż woda
- Przyrząd do pomiaru gęstości cieczy
- areometr
- Przybliżona gęstość powietrza przy powierzchni Ziemi
- około 1,2 kg/m³
- Czy gęstość zależy od wielkości próbki?
- nie — to cecha substancji, nie ilości
Sprawdź się
1. Który wzór opisuje gęstość?
- d = m/V
- d = V/m
- d = m · V
- d = m + V
Pokaż odpowiedź
A. d = m/V — Gęstość to masa przypadająca na jednostkę objętości, więc dzielimy masę przez objętość.
2. Jaką gęstość ma woda?
- 1000 kg/m³
- 100 kg/m³
- 10 000 kg/m³
- 1 kg/m³
Pokaż odpowiedź
A. 1000 kg/m³ — Woda to najwygodniejszy wzorzec: 1 g/cm³ = 1000 kg/m³.
3. Jak najprościej zmierzyć objętość kamienia?
- zanurzyć go w menzurce z wodą i odczytać przyrost
- zmierzyć linijką jego długość
- zważyć go na wadze
- podgrzać i zmierzyć temperaturę
Pokaż odpowiedź
A. zanurzyć go w menzurce z wodą i odczytać przyrost — Kamień wypiera tyle wody, ile sam ma objętości — to metoda Archimedesa.
4. Dwie kulki mają taką samą objętość, ale jedna jest cięższa. Co z tego wynika?
- cięższa kulka ma większą gęstość
- obie mają tę samą gęstość
- lżejsza ma większą gęstość
- nie da się nic powiedzieć
Pokaż odpowiedź
A. cięższa kulka ma większą gęstość — Przy tej samej objętości większa masa oznacza większą gęstość.
5. Ciało o masie 300 g ma objętość 100 cm³. Jego gęstość wynosi:
- 0,3 g/cm³
- 3 g/cm³
- 30 g/cm³
- 300 g/cm³
Pokaż odpowiedź
B. 3 g/cm³ — d = m ÷ V = 300 ÷ 100 = 3 g/cm³.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami