Grawitacja i astronomia

Fizyka, klasa 8 · Astronomia

Najważniejsze w skrócie

Grawitacja to powszechne przyciąganie: każde dwa ciała obdarzone masą przyciągają się tym mocniej, im są masywniejsze i im bliżej siebie się znajdują. To ona utrzymuje Księżyc przy Ziemi, planety przy Słońcu, a nas przy powierzchni globu.

Ziemia obiega Słońce w ciągu roku i obraca się wokół własnej osi w ciągu doby — stąd pory roku i następstwo dnia i nocy. Księżyc obiega Ziemię w około 27 dni, pokazując nam wciąż tę samą stronę i zmieniając fazy.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami
Planety Układu Słonecznego
Układ Słoneczny (Autor: Adi , oryg. http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Planets2008.jpg?uselang=pl, CC BY-SA 4.0, źródło)

Pojęcia

Grawitacja
Wzajemne przyciąganie wszystkich ciał obdarzonych masą.
Od czego zależy siła grawitacji?
Rośnie z masami ciał, a maleje wraz ze wzrostem odległości między nimi.
Dlaczego Księżyc nie spada na Ziemię?
Bo porusza się w bok — grawitacja stale zakrzywia jego tor w orbitę.
Przyspieszenie grawitacyjne na Księżycu
Około 1,6 m/s², czyli sześć razy mniejsze niż na Ziemi.
Stan nieważkości
Odczucie astronautów na orbicie — spadają razem ze stacją, więc nic ich nie dociska.
Ruch obiegowy Ziemi
Obieg wokół Słońca w ciągu roku; wraz z nachyleniem osi daje pory roku.
Ruch obrotowy Ziemi
Obrót wokół własnej osi w ciągu doby; powoduje następstwo dnia i nocy.
Rok świetlny
Odległość, jaką światło pokonuje w rok — około 9,5 biliona kilometrów.
Planety Układu Słonecznego
Merkury, Wenus, Ziemia, Mars, Jowisz, Saturn, Uran, Neptun.
Fazy Księżyca
Zmienna część oświetlonej tarczy widoczna z Ziemi: nów, pierwsza kwadra, pełnia, ostatnia kwadra.
Pływy morskie
Podnoszenie i opadanie poziomu oceanów wywołane głównie przyciąganiem Księżyca.
Dlaczego widzimy zawsze tę samą stronę Księżyca?
Obraca się wokół osi dokładnie tak długo, jak trwa jego obieg wokół Ziemi.

Sprawdź się

1. Siła grawitacji między dwoma ciałami rośnie, gdy:

  1. rosną ich masy
  2. rośnie odległość między nimi
  3. maleją ich masy
  4. ciała się naelektryzują
Pokaż odpowiedź

A. rosną ich masy — Grawitacja zależy od iloczynu mas — im masywniejsze ciała, tym silniejsze przyciąganie.

2. Przyspieszenie grawitacyjne na Księżycu jest w przybliżeniu:

  1. sześć razy mniejsze niż na Ziemi
  2. takie samo jak na Ziemi
  3. sześć razy większe niż na Ziemi
  4. równe zeru
Pokaż odpowiedź

A. sześć razy mniejsze niż na Ziemi — Wynosi około 1,6 m/s² — stąd charakterystyczne podskoki astronautów.

3. Ile mniej więcej trwa obieg Księżyca wokół Ziemi?

  1. 27 dni
  2. 24 godziny
  3. 365 dni
  4. 12 godzin
Pokaż odpowiedź

A. 27 dni — Dlatego kolejne fazy Księżyca powtarzają się mniej więcej co miesiąc.

4. Pływy morskie wywołuje przede wszystkim:

  1. przyciąganie Księżyca
  2. wiatr
  3. obrót Słońca
  4. prądy w jądrze Ziemi
Pokaż odpowiedź

A. przyciąganie Księżyca — Księżyc podciąga wodę oceanów po stronie zwróconej ku sobie.

5. Ile planet liczy Układ Słoneczny?

  1. 7
  2. 8
  3. 9
  4. 12
Pokaż odpowiedź

B. 8 — Od 2006 roku Pluton zaliczany jest do planet karłowatych.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami