Grawitacja i astronomia
Fizyka, klasa 8 · Astronomia
Najważniejsze w skrócie
Grawitacja to powszechne przyciąganie: każde dwa ciała obdarzone masą przyciągają się tym mocniej, im są masywniejsze i im bliżej siebie się znajdują. To ona utrzymuje Księżyc przy Ziemi, planety przy Słońcu, a nas przy powierzchni globu.
Ziemia obiega Słońce w ciągu roku i obraca się wokół własnej osi w ciągu doby — stąd pory roku i następstwo dnia i nocy. Księżyc obiega Ziemię w około 27 dni, pokazując nam wciąż tę samą stronę i zmieniając fazy.

Pojęcia
- Grawitacja
- Wzajemne przyciąganie wszystkich ciał obdarzonych masą.
- Od czego zależy siła grawitacji?
- Rośnie z masami ciał, a maleje wraz ze wzrostem odległości między nimi.
- Dlaczego Księżyc nie spada na Ziemię?
- Bo porusza się w bok — grawitacja stale zakrzywia jego tor w orbitę.
- Przyspieszenie grawitacyjne na Księżycu
- Około 1,6 m/s², czyli sześć razy mniejsze niż na Ziemi.
- Stan nieważkości
- Odczucie astronautów na orbicie — spadają razem ze stacją, więc nic ich nie dociska.
- Ruch obiegowy Ziemi
- Obieg wokół Słońca w ciągu roku; wraz z nachyleniem osi daje pory roku.
- Ruch obrotowy Ziemi
- Obrót wokół własnej osi w ciągu doby; powoduje następstwo dnia i nocy.
- Rok świetlny
- Odległość, jaką światło pokonuje w rok — około 9,5 biliona kilometrów.
- Planety Układu Słonecznego
- Merkury, Wenus, Ziemia, Mars, Jowisz, Saturn, Uran, Neptun.
- Fazy Księżyca
- Zmienna część oświetlonej tarczy widoczna z Ziemi: nów, pierwsza kwadra, pełnia, ostatnia kwadra.
- Pływy morskie
- Podnoszenie i opadanie poziomu oceanów wywołane głównie przyciąganiem Księżyca.
- Dlaczego widzimy zawsze tę samą stronę Księżyca?
- Obraca się wokół osi dokładnie tak długo, jak trwa jego obieg wokół Ziemi.
Sprawdź się
1. Siła grawitacji między dwoma ciałami rośnie, gdy:
- rosną ich masy
- rośnie odległość między nimi
- maleją ich masy
- ciała się naelektryzują
Pokaż odpowiedź
A. rosną ich masy — Grawitacja zależy od iloczynu mas — im masywniejsze ciała, tym silniejsze przyciąganie.
2. Przyspieszenie grawitacyjne na Księżycu jest w przybliżeniu:
- sześć razy mniejsze niż na Ziemi
- takie samo jak na Ziemi
- sześć razy większe niż na Ziemi
- równe zeru
Pokaż odpowiedź
A. sześć razy mniejsze niż na Ziemi — Wynosi około 1,6 m/s² — stąd charakterystyczne podskoki astronautów.
3. Ile mniej więcej trwa obieg Księżyca wokół Ziemi?
- 27 dni
- 24 godziny
- 365 dni
- 12 godzin
Pokaż odpowiedź
A. 27 dni — Dlatego kolejne fazy Księżyca powtarzają się mniej więcej co miesiąc.
4. Pływy morskie wywołuje przede wszystkim:
- przyciąganie Księżyca
- wiatr
- obrót Słońca
- prądy w jądrze Ziemi
Pokaż odpowiedź
A. przyciąganie Księżyca — Księżyc podciąga wodę oceanów po stronie zwróconej ku sobie.
5. Ile planet liczy Układ Słoneczny?
- 7
- 8
- 9
- 12
Pokaż odpowiedź
B. 8 — Od 2006 roku Pluton zaliczany jest do planet karłowatych.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami