Sawanna i pustynia gorąca
Geografia, klasa 5 · Krajobrazy świata
Najważniejsze w skrócie
Idąc od równika ku zwrotnikom, las równikowy przechodzi w sawannę. To rozległa kraina traw z pojedynczymi drzewami — akacjami i baobabami. Rok dzieli się tu na porę deszczową, gdy sawanna zieleni się i tętni życiem, oraz porę suchą, gdy trawy żółkną, a zwierzęta wędrują za wodą. Na sawannie afrykańskiej żyją słonie, żyrafy, zebry, antylopy i polujące na nie lwy.
Jeszcze dalej od równika, w okolicach zwrotników, leżą pustynie gorące — na przykład Sahara, największa pustynia świata. Opady są tam znikome, często poniżej 100 milimetrów rocznie, a różnica temperatury między dniem a nocą sięga kilkudziesięciu stopni. Pustynie bywają piaszczyste (erg), kamieniste (hamada) lub żwirowe. Życie skupia się w oazach, gdzie woda podziemna pozwala uprawiać palmy daktylowe. Rośliny pustynne, jak kaktusy, magazynują wodę i mają zredukowane liście, a zwierzęta — na przykład wielbłądy — potrafią długo obywać się bez picia.
Pojęcia
- Sawanna
- Kraina traw z pojedynczymi drzewami, między lasem równikowym a pustynią.
- Pora deszczowa
- Część roku na sawannie z obfitymi opadami.
- Pora sucha
- Część roku bez opadów; trawy żółkną, zwierzęta wędrują.
- Baobab
- Drzewo sawanny magazynujące wodę w grubym pniu.
- Akacja
- Drzewo sawanny o parasolowatej koronie.
- Sahara
- Największa pustynia gorąca świata, w Afryce Północnej.
- Erg
- Pustynia piaszczysta z wydmami.
- Hamada
- Pustynia kamienista.
- Oaza
- Miejsce na pustyni z dostępem do wody i roślinnością.
- Palma daktylowa
- Podstawowa roślina uprawna oaz.
- Wielbłąd
- Zwierzę pustyni, długo wytrzymuje bez wody.
- Amplituda dobowa na pustyni
- Bardzo duża różnica temperatury między dniem a nocą.
Sprawdź się
1. Co porasta sawannę?
- Trawy z pojedynczymi drzewami
- Gęsty las
- Mchy i porosty
- Krzewy iglaste
Pokaż odpowiedź
A. Trawy z pojedynczymi drzewami — Typowe drzewa to akacje i baobaby.
2. Ile wynoszą roczne opady na pustyni gorącej?
- Często poniżej 100 mm
- Około 1000 mm
- Około 500 mm
- Ponad 2000 mm
Pokaż odpowiedź
A. Często poniżej 100 mm — Na pustyni gorącej pada często poniżej 100 mm rocznie, bywa, że nie pada latami. Około 500 mm to już opady typowe dla Polski.
3. Które zwierzę jest przystosowane do pustyni?
- Wielbłąd
- Niedźwiedź polarny
- Renifer
- Foka
Pokaż odpowiedź
A. Wielbłąd — Do pustyni przystosowany jest wielbłąd, długo wytrzymujący bez wody. Renifer żyje na dalekiej północy, w chłodzie.
4. Największą pustynią gorącą świata jest:
- Gobi
- Sahara
- Atakama
- Kalahari
Pokaż odpowiedź
B. Sahara — Największa pustynia gorąca to Sahara w Afryce Północnej. Atakama jest najsuchsza, ale wielokrotnie mniejsza.
5. Ruchoma wydma w kształcie półksiężyca nosi nazwę ___.
- oaza
- barchan
- hamada
- grzyb skalny
Pokaż odpowiedź
B. barchan — Barchan przesuwa się po pustyni pod wpływem stale wiejącego wiatru.
Więcej pytań — razem 64 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami