Tajga i tundra
Geografia, klasa 5 · Krajobrazy świata
Najważniejsze w skrócie
Tajga to ogromny pas lasów iglastych ciągnący się przez północ Europy, Azji i Ameryki Północnej. Rosną w niej świerki, sosny, jodły i modrzewie — drzewa o stożkowatym pokroju, z którego łatwo zsuwa się śnieg, i o igłach ograniczających parowanie. Zimy są długie i mroźne, lato krótkie. Żyją tu niedźwiedzie brunatne, wilki, rysie, łosie i sobole; drewno z tajgi jest ważnym surowcem gospodarczym.
Jeszcze dalej na północ, za granicą lasu, leży tundra. Drzewa już tam nie rosną — panują mchy, porosty (na przykład chrobotek), niskie krzewinki i karłowate brzozy. Grunt skuwa wieloletnia zmarzlina, czyli warstwa gleby stale zamarznięta; latem odmarza tylko jej wierzchnia część, więc woda nie wsiąka i tworzą się rozlewiska. Krótkie polarne lato budzi tundrę do życia: kwitną rośliny, przylatują chmary ptaków i komarów. Renifery wędrują w poszukiwaniu porostów, a najdalej na północ zapuszcza się niedźwiedź polarny.
Pojęcia
- Tajga
- Pas lasów iglastych na północy Europy, Azji i Ameryki Północnej.
- Drzewa tajgi
- Świerk, sosna, jodła, modrzew.
- Dlaczego drzewa tajgi mają igły?
- Igły ograniczają parowanie wody.
- Pokrój stożkowaty
- Kształt korony, z którego zsuwa się śnieg.
- Tundra
- Bezleśna kraina za północną granicą lasu.
- Roślinność tundry
- Mchy, porosty, krzewinki, karłowate brzozy.
- Chrobotek
- Porost tundry, główny pokarm reniferów.
- Wieloletnia zmarzlina
- Warstwa gleby stale zamarznięta przez cały rok.
- Dlaczego w tundrze są rozlewiska?
- Woda nie wsiąka w zamarznięty grunt.
- Zwierzęta tajgi
- Niedźwiedź brunatny, wilk, ryś, łoś, sobol.
- Zwierzęta tundry
- Renifer, lis polarny, leming, niedźwiedź polarny.
- Dzień polarny
- Okres, gdy Słońce nie zachodzi za kołem podbiegunowym.
Sprawdź się
1. Czym jest tajga?
- Pasem lasów iglastych na północy
- Lasem liściastym
- Krainą traw
- Pustynią lodową
Pokaż odpowiedź
A. Pasem lasów iglastych na północy — Ciągnie się przez trzy kontynenty.
2. Dlaczego w tundrze latem powstają rozlewiska?
- Bo woda nie wsiąka w zamarznięty grunt
- Bo pada bardzo dużo deszczu
- Bo wylewają rzeki górskie
- Bo topnieją lodowce górskie
Pokaż odpowiedź
A. Bo woda nie wsiąka w zamarznięty grunt — Woda nie wsiąka w wiecznie zamarznięty grunt, więc stoi na powierzchni i stąd chmary komarów. Deszczu pada tam mało, więc nie on jest przyczyną.
3. Jaka jest zima w tajdze?
- Długa i mroźna
- Krótka i łagodna
- Deszczowa i ciepła
- Nie ma tam zimy
Pokaż odpowiedź
A. Długa i mroźna — Zima w tajdze jest długa i mroźna, a lato bardzo krótkie. Łagodna zima panuje w strefie umiarkowanej ciepłej, bliżej oceanu.
4. Tajga to formacja:
- trawiasta
- borów iglastych
- lasów liściastych
- pustynna
Pokaż odpowiedź
B. borów iglastych — Największy zwarty las świata.
5. Ssak tundry o bardzo gęstym futrze i zakrzywionych rogach, żyjący w stadach w Ameryce Północnej i na Grenlandii, to ___.
- suhak
- bobak
- żubr
- piżmowół
Pokaż odpowiedź
D. piżmowół — Futro piżmowoła sięga niemal do ziemi i chroni go przed mrozem.
Więcej pytań — razem 64 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami