Gleby i lasy Polski
Geografia, klasa 7 · Polska
Najważniejsze w skrócie
Gleba to wierzchnia, żyzna warstwa ziemi, w której rosną rośliny. Powstaje bardzo powoli ze skały macierzystej, pod wpływem klimatu, wody, organizmów i czasu. Najważniejsza jej część to poziom próchniczny — ciemna warstwa bogata w rozłożone szczątki roślin. W Polsce przeważają gleby średnio żyzne: brunatne i płowe. Najlepsze gleby to czarnoziemy z Wyżyny Lubelskiej, mady w dolinach rzek i rędziny na podłożu wapiennym; najsłabsze — bielicowe, wykształcone na piaskach.
Lasy zajmują około 30% powierzchni Polski i wciąż przybywa ich dzięki zalesianiu. Przeważają bory sosnowe, bo rosną na ubogich, piaszczystych glebach, gdzie rolnictwo się nie opłaca. Lasy liściaste i mieszane spotkamy tam, gdzie gleby są żyźniejsze. Las oczyszcza powietrze, zatrzymuje wodę, chroni glebę przed erozją i daje drewno. Najcenniejsze fragmenty chronimy w parkach narodowych — najstarszym z nich jest Białowieski Park Narodowy z resztkami pierwotnej puszczy i stadem żubrów.
Pojęcia
- Gleba
- Żyzna wierzchnia warstwa ziemi, w której rosną rośliny.
- Poziom próchniczny
- Ciemna warstwa gleby bogata w rozłożone szczątki roślin.
- Skała macierzysta
- Skała, z której powstaje gleba.
- Gleby brunatne
- Najczęstsze gleby w Polsce, średnio żyzne.
- Mady
- Żyzne gleby w dolinach rzek, z osadów powodziowych.
- Rędziny
- Gleby powstałe na skałach wapiennych.
- Erozja gleby
- Niszczenie gleby przez wodę i wiatr.
- Lesistość Polski
- Około 30% powierzchni kraju.
- Bór
- Las iglasty, najczęściej sosnowy.
- Dlaczego w Polsce przeważa sosna?
- Bo rośnie na ubogich, piaszczystych glebach.
- Puszcza Białowieska
- Resztki pierwotnej puszczy, ostoja żubrów.
- Znaczenie lasu
- Oczyszcza powietrze, zatrzymuje wodę, chroni glebę.
Sprawdź się
1. Czym jest gleba?
- Żyzną wierzchnią warstwą ziemi
- Warstwą skały litej
- Osadem na dnie rzeki
- Warstwą powietrza przy ziemi
Pokaż odpowiedź
A. Żyzną wierzchnią warstwą ziemi — Gleba to żyzna wierzchnia warstwa ziemi z próchnicą, wodą i powietrzem, dzięki czemu rosną w niej rośliny. Skała lita leży głębiej i dopiero z niej gleba powstaje.
2. Które gleby są w Polsce najczęstsze?
- Brunatne i płowe
- Czarnoziemy
- Rędziny
- Mady
Pokaż odpowiedź
A. Brunatne i płowe — Najwięcej w Polsce jest gleb brunatnych i płowych, bo powstały na glinach zostawionych przez lodowiec. Czarnoziemy są żyźniejsze, ale zajmują tylko małe fragmenty wyżyn.
3. Jaka jest lesistość Polski?
- Około 30%
- Około 5%
- Około 60%
- Około 90%
Pokaż odpowiedź
A. Około 30% — Lasy zajmują w Polsce około 30% powierzchni i udział ten powoli rośnie dzięki zalesianiu. Wynik 60% miałaby Finlandia czy Szwecja, nie Polska.
4. Z czego słynie Puszcza Białowieska?
- Z resztek pierwotnej puszczy i żubrów
- Z upraw pszenicy
- Z wydobycia węgla
- Z ośrodków narciarskich
Pokaż odpowiedź
A. Z resztek pierwotnej puszczy i żubrów — To najstarszy park narodowy w Polsce.
5. Najżyźniejsze gleby Polski to:
- bielicowe
- czarnoziemy
- gleby górskie
- piaski
Pokaż odpowiedź
B. czarnoziemy — Występują m.in. na Wyżynie Lubelskiej.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami