Wody powierzchniowe Polski
Geografia, klasa 7 · Polska
Najważniejsze w skrócie
Prawie cała Polska (ponad 99% powierzchni) należy do zlewiska Morza Bałtyckiego. Dwie największe rzeki — Wisła i Odra — zbierają wodę z niemal całego kraju. Obszar, z którego rzeka wraz z dopływami zbiera wodę, nazywamy dorzeczem, a granicę między dorzeczami — działem wodnym. Największe dopływy Wisły to Narew, Bug, San, Pilica i Dunajec, a Odry — Warta i Nysa Łużycka.
Polskie rzeki mają ustrój śnieżno-deszczowy: najwyższe stany wody notują wiosną, gdy topnieje śnieg, oraz latem po ulewach — wtedy grozi powódź. Jezior mamy około dziewięciu tysięcy, prawie wszystkie na pojezierzach; najczęstsze są jeziora rynnowe (długie i wąskie) oraz morenowe. Do tego dochodzą sztuczne zbiorniki, takie jak Jezioro Solińskie, które magazynują wodę i chronią przed powodzią. Polska ma jednak stosunkowo mało wody na mieszkańca — dlatego liczy się oszczędzanie i retencja, czyli zatrzymywanie wody w krajobrazie.
Pojęcia
- Dorzecze
- Obszar, z którego rzeka z dopływami zbiera wodę.
- Zlewisko
- Obszar, z którego wody spływają do jednego morza.
- Dział wodny
- Granica między sąsiednimi dorzeczami.
- Dopływy Wisły
- Narew, Bug, San, Pilica, Dunajec.
- Największy dopływ Odry
- Warta.
- Ustrój rzek polskich
- Śnieżno-deszczowy — wezbrania wiosną i latem.
- Powódź
- Zalanie terenu przez wodę wezbranej rzeki.
- Retencja
- Zatrzymywanie wody w krajobrazie i zbiornikach.
- Liczba jezior w Polsce
- Około dziewięć tysięcy.
- Jezioro rynnowe
- Długie i wąskie jezioro w rynnie polodowcowej.
- Jezioro Solińskie
- Największy sztuczny zbiornik w Polsce, w Bieszczadach.
- Zasoby wodne Polski
- Niewielkie w przeliczeniu na mieszkańca.
Sprawdź się
1. Do zlewiska jakiego morza należy prawie cała Polska?
- Morza Bałtyckiego
- Morza Czarnego
- Morza Północnego
- Morza Śródziemnego
Pokaż odpowiedź
A. Morza Bałtyckiego — Ponad 99% powierzchni kraju.
2. Który dopływ należy do Wisły?
- San
- Warta
- Nysa Łużycka
- Bóbr
Pokaż odpowiedź
A. San — Warta i Nysa to dopływy Odry.
3. Jak wygląda jezioro rynnowe?
- Jest długie i wąskie
- Jest okrągłe
- Jest bardzo płytkie i szerokie
- Ma kształt podkowy
Pokaż odpowiedź
A. Jest długie i wąskie — Wypełnia rynnę wyżłobioną przez lodowiec.
4. Czym jest retencja?
- Zatrzymywaniem wody w krajobrazie
- Odprowadzaniem wody do morza
- Osuszaniem bagien
- Regulacją koryta rzeki
Pokaż odpowiedź
A. Zatrzymywaniem wody w krajobrazie — Retencja to zatrzymywanie wody w glebie, lasach, stawach i zbiornikach, żeby starczyło jej na suszę. Odprowadzanie wody do morza jest działaniem odwrotnym i retencję zmniejsza.
5. Czym są wody podziemne?
- Wodami gromadzącymi się w warstwach skalnych
- Wodami w jeziorach
- Wodami w chmurach
- Wodami w rzekach górskich
Pokaż odpowiedź
A. Wodami gromadzącymi się w warstwach skalnych — To główne źródło wody pitnej.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami