Morze Bałtyckie i wybrzeże
Geografia, klasa 7 · Polska
Najważniejsze w skrócie
Morze Bałtyckie jest morzem śródlądowym, połączonym z Atlantykiem tylko wąskimi cieśninami duńskimi. Dlatego wymiana wody jest powolna, a do morza wpada wiele rzek — woda jest słonawa, o zasoleniu kilkakrotnie niższym niż w oceanach. Bałtyk jest też płytki: średnia głębokość wynosi około 52 metry.
Polskie wybrzeże ma około 500 km długości i jest przeważnie wyrównane, z szerokimi plażami i wydmami. Fale i prądy przybrzeżne przesuwają piasek, budując z niego mierzeje — wąskie wały odcinające od morza zalewy, jak Zalew Wiślany. Wyjątkiem jest Półwysep Helski, długi piaszczysty cypel. Bałtyk daje Polsce porty, ryby, kruszywo i wiatr dla morskich farm wiatrowych, ale jest ekosystemem wrażliwym: ścieki i spływające z pól nawozy powodują eutrofizację — nadmierny rozwój glonów, po których rozkładzie na dnie brakuje tlenu i giną organizmy. Dlatego państwa bałtyckie wspólnie ograniczają zanieczyszczenia i połowy.
Pojęcia
- Typ Morza Bałtyckiego
- Morze śródlądowe, połączone z Atlantykiem cieśninami duńskimi.
- Zasolenie Bałtyku
- Niskie — woda słonawa, bo wpada do niego wiele rzek.
- Średnia głębokość Bałtyku
- Około 52 metry — to morze płytkie.
- Długość polskiego wybrzeża
- Około 500 km.
- Mierzeja
- Wąski wał piasku odcinający zalew od morza.
- Zalew Wiślany
- Zbiornik odcięty od morza Mierzeją Wiślaną.
- Półwysep Helski
- Długi piaszczysty cypel na polskim wybrzeżu.
- Wydma nadmorska
- Wał piasku usypany przez wiatr za plażą.
- Eutrofizacja
- Przeżyźnienie wody i nadmierny rozwój glonów.
- Źródła zanieczyszczeń Bałtyku
- Ścieki i nawozy spływające z pól.
- Bogactwa Bałtyku
- Ryby, kruszywo, energia wiatru, szlaki żeglugowe.
- Sztorm
- Bardzo silny wiatr na morzu wznoszący wysokie fale.
Sprawdź się
1. Jakim typem morza jest Bałtyk?
- Morzem śródlądowym
- Oceanem
- Morzem otwartym
- Jeziorem słonym
Pokaż odpowiedź
A. Morzem śródlądowym — Łączy się z Atlantykiem cieśninami duńskimi.
2. Jak długie jest polskie wybrzeże?
- Około 500 km
- Około 100 km
- Około 2000 km
- Około 50 km
Pokaż odpowiedź
A. Około 500 km — Polskie wybrzeże liczy około 500 km i jest przeważnie wyrównane, bez głębokich zatok. Wynik 2000 km miałoby wybrzeże poszarpane fiordami, jak w Norwegii.
3. Jak powstaje wydma nadmorska?
- Wiatr usypuje piasek za plażą
- Fale wyrzucają kamienie
- Lodowiec pozostawia żwir
- Rzeka nanosi muł
Pokaż odpowiedź
A. Wiatr usypuje piasek za plażą — Wiatr przenosi suchy piasek z plaży i usypuje go w wał, który potem umacniają trawy i sosny. Żwir zostawiony przez lodowiec tworzy morenę, a nie wydmę.
4. Dlaczego Bałtyk jest ekosystemem wrażliwym?
- Bo woda wymienia się w nim bardzo wolno
- Bo jest bardzo głęboki
- Bo jest ciepły
- Bo nie ma w nim ryb
Pokaż odpowiedź
A. Bo woda wymienia się w nim bardzo wolno — Zanieczyszczenia długo w nim pozostają.
5. Eutrofizacja Bałtyku jest skutkiem:
- nadmiaru soli
- nadmiaru azotu i fosforu
- niskiej temperatury
- silnych wiatrów
Pokaż odpowiedź
B. nadmiaru azotu i fosforu — Azot i fosfor spływają z pól i ścieków, powodują zakwity glonów, a te zabierają wodzie tlen. Bałtyk ma akurat mało soli, więc jej nadmiar nie jest tu problemem.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami