Arktyka i Antarktyka

Geografia, klasa 8 · Obszary okołobiegunowe

Najważniejsze w skrócie

Arktyka to obszar wokół bieguna północnego: zamarznięty ocean otoczony północnymi krańcami Ameryki i Eurazji. Antarktyka leży wokół bieguna południowego i obejmuje kontynent pokryty lądolodem grubym miejscami na ponad trzy kilometry. Panuje tam klimat okołobiegunowy — mroźny, suchy i wietrzny; na Antarktydzie zmierzono najniższą temperaturę na Ziemi. Ze względu na nachylenie osi Ziemi występują tam dzień polarny i noc polarna, a niebo rozświetla zorza polarna.

W Arktyce od tysięcy lat żyją ludy rdzenne, między innymi Inuici, utrzymujący się dawniej z polowań i rybołówstwa. Antarktyda nie ma stałych mieszkańców — działają na niej tylko stacje badawcze, w tym polska Stacja imienia Henryka Arctowskiego. Traktat antarktyczny zakazuje tam działalności wojskowej i wydobycia surowców, przeznaczając kontynent na badania naukowe. Oba obszary ociepla się szybciej niż resztę świata: kurczy się lód morski, topnieje lądolód i podnosi się poziom oceanów, a w Arktyce rozmarza wieczna zmarzlina, uwalniając gazy cieplarniane.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami
Lodowe wybrzeże Antarktydy
Antarktyda (Autor: Dave Pape, Public domain, źródło)

Pojęcia

Arktyka
Obszar wokół bieguna północnego — zamarznięty ocean i otaczające lądy.
Antarktyka
Obszar wokół bieguna południowego z kontynentem pod lądolodem.
Lądolód
Ogromna pokrywa lodowa zalegająca na lądzie.
Klimat okołobiegunowy
Mroźny, suchy i wietrzny klimat obszarów polarnych.
Dzień polarny
Okres, gdy Słońce nie zachodzi za horyzont.
Noc polarna
Okres, gdy Słońce nie wschodzi nad horyzont.
Zorza polarna
Świetlne zjawisko na niebie w wysokich szerokościach geograficznych.
Inuici
Rdzenni mieszkańcy Arktyki.
Traktat antarktyczny
Umowa przeznaczająca Antarktydę na badania, bez wojska i wydobycia.
Stacja Arctowskiego
Polska stacja badawcza na Antarktydzie.
Wieczna zmarzlina
Stale zamarznięty grunt; rozmarzając, uwalnia gazy cieplarniane.
Skutek topnienia lądolodu
Podnoszenie się poziomu oceanów.

Sprawdź się

1. Co znajduje się wokół bieguna północnego?

  1. Zamarznięty ocean
  2. Kontynent pod lądolodem
  3. Pustynia piaszczysta
  4. Wielka wyspa wulkaniczna
Pokaż odpowiedź

A. Zamarznięty ocean — To Arktyka.

2. Jaki klimat panuje na obszarach polarnych?

  1. Mroźny, suchy i wietrzny
  2. Gorący i wilgotny
  3. Umiarkowany
  4. Śródziemnomorski
Pokaż odpowiedź

A. Mroźny, suchy i wietrzny — To klimat okołobiegunowy.

3. Kim są Inuici?

  1. Rdzennymi mieszkańcami Arktyki
  2. Badaczami Antarktydy
  3. Ludem Syberii południowej
  4. Osadnikami z Europy
Pokaż odpowiedź

A. Rdzennymi mieszkańcami Arktyki — Utrzymywali się z polowań i rybołówstwa.

4. Czym jest wieczna zmarzlina?

  1. Stale zamarzniętym gruntem
  2. Lodem morskim
  3. Śniegiem na szczytach
  4. Zamarzniętym jeziorem
Pokaż odpowiedź

A. Stale zamarzniętym gruntem — Rozmarzając, uwalnia gazy cieplarniane.

5. Antarktyda jest:

  1. oceanem pokrytym lodem
  2. kontynentem pokrytym lądolodem
  3. archipelagiem
  4. półwyspem Ameryki
Pokaż odpowiedź

B. kontynentem pokrytym lądolodem — Otoczonym Oceanem Południowym.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami