Arktyka i Antarktyka
Geografia, klasa 8 · Obszary okołobiegunowe
Najważniejsze w skrócie
Arktyka to obszar wokół bieguna północnego: zamarznięty ocean otoczony północnymi krańcami Ameryki i Eurazji. Antarktyka leży wokół bieguna południowego i obejmuje kontynent pokryty lądolodem grubym miejscami na ponad trzy kilometry. Panuje tam klimat okołobiegunowy — mroźny, suchy i wietrzny; na Antarktydzie zmierzono najniższą temperaturę na Ziemi. Ze względu na nachylenie osi Ziemi występują tam dzień polarny i noc polarna, a niebo rozświetla zorza polarna.
W Arktyce od tysięcy lat żyją ludy rdzenne, między innymi Inuici, utrzymujący się dawniej z polowań i rybołówstwa. Antarktyda nie ma stałych mieszkańców — działają na niej tylko stacje badawcze, w tym polska Stacja imienia Henryka Arctowskiego. Traktat antarktyczny zakazuje tam działalności wojskowej i wydobycia surowców, przeznaczając kontynent na badania naukowe. Oba obszary ociepla się szybciej niż resztę świata: kurczy się lód morski, topnieje lądolód i podnosi się poziom oceanów, a w Arktyce rozmarza wieczna zmarzlina, uwalniając gazy cieplarniane.

Pojęcia
- Arktyka
- Obszar wokół bieguna północnego — zamarznięty ocean i otaczające lądy.
- Antarktyka
- Obszar wokół bieguna południowego z kontynentem pod lądolodem.
- Lądolód
- Ogromna pokrywa lodowa zalegająca na lądzie.
- Klimat okołobiegunowy
- Mroźny, suchy i wietrzny klimat obszarów polarnych.
- Dzień polarny
- Okres, gdy Słońce nie zachodzi za horyzont.
- Noc polarna
- Okres, gdy Słońce nie wschodzi nad horyzont.
- Zorza polarna
- Świetlne zjawisko na niebie w wysokich szerokościach geograficznych.
- Inuici
- Rdzenni mieszkańcy Arktyki.
- Traktat antarktyczny
- Umowa przeznaczająca Antarktydę na badania, bez wojska i wydobycia.
- Stacja Arctowskiego
- Polska stacja badawcza na Antarktydzie.
- Wieczna zmarzlina
- Stale zamarznięty grunt; rozmarzając, uwalnia gazy cieplarniane.
- Skutek topnienia lądolodu
- Podnoszenie się poziomu oceanów.
Sprawdź się
1. Co znajduje się wokół bieguna północnego?
- Zamarznięty ocean
- Kontynent pod lądolodem
- Pustynia piaszczysta
- Wielka wyspa wulkaniczna
Pokaż odpowiedź
A. Zamarznięty ocean — To Arktyka.
2. Jaki klimat panuje na obszarach polarnych?
- Mroźny, suchy i wietrzny
- Gorący i wilgotny
- Umiarkowany
- Śródziemnomorski
Pokaż odpowiedź
A. Mroźny, suchy i wietrzny — To klimat okołobiegunowy.
3. Kim są Inuici?
- Rdzennymi mieszkańcami Arktyki
- Badaczami Antarktydy
- Ludem Syberii południowej
- Osadnikami z Europy
Pokaż odpowiedź
A. Rdzennymi mieszkańcami Arktyki — Utrzymywali się z polowań i rybołówstwa.
4. Czym jest wieczna zmarzlina?
- Stale zamarzniętym gruntem
- Lodem morskim
- Śniegiem na szczytach
- Zamarzniętym jeziorem
Pokaż odpowiedź
A. Stale zamarzniętym gruntem — Rozmarzając, uwalnia gazy cieplarniane.
5. Antarktyda jest:
- oceanem pokrytym lodem
- kontynentem pokrytym lądolodem
- archipelagiem
- półwyspem Ameryki
Pokaż odpowiedź
B. kontynentem pokrytym lądolodem — Otoczonym Oceanem Południowym.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami