Historia — nauka o przeszłości

Historia to nauka o przeszłości ludzi. Zajmuje się nią historyk, który nie może cofnąć się w czasie — musi więc odczytać ślady, jakie przeszłość po sobie zostawiła. Te ślady nazywamy źródłami historycznymi. Dzielimy je na pisane (kroniki, listy, dokumenty, gazety, pamiętniki) i niepisane, czyli materialne (narzędzia, monety, budowle, ubrania, groby, zdjęcia, nagrania).

Aby porządkować wydarzenia, historycy używają chronologii. Rok dzieli się na wieki: lata 1–100 to wiek I, 101–200 to wiek II, a rok 1410 należy do wieku XV. Wieki zapisujemy cyframi rzymskimi. Czas dzielimy też na epoki: prehistoria (przed pismem), starożytność, średniowiecze, nowożytność i epoka współczesna. Granicami epok są wielkie wydarzenia, na przykład wynalezienie pisma albo odkrycie Ameryki w 1492 roku.

Źródła gromadzą i chronią muzea, archiwa i biblioteki. Wykopaliskami zajmuje się archeolog, a odczytywaniem dawnych dokumentów — badacz w archiwum. Historię można badać także blisko domu: własna rodzina ma swoje dzieje, które opowiadają dziadkowie, stare zdjęcia i pamiątki. To historia rodzinna. Dzieje własnej miejscowości i okolicy to z kolei historia regionalna, czyli historia małej ojczyzny.

• ok. 3300 p.n.e. — Wynalezienie pisma — koniec prehistorii, początek starożytności
• 476 n.e. — Upadek cesarstwa zachodniorzymskiego — początek średniowiecza
• 1492 — Odkrycie Ameryki — początek nowożytności
• 1918 — Koniec I wojny światowej — umowny początek epoki współczesnej
• Wiek — 100 lat; rok 1410 to wiek XV, rok 966 to wiek X

• Historyk — Bada przeszłość na podstawie źródeł
• Archeolog — Odkopuje i bada ślady materialne
• Archiwista — Przechowuje i porządkuje dawne dokumenty
• Kronikarz — Zapisywał wydarzenia dla potomnych — np. Gall Anonim
• Muzealnik — Opiekuje się zabytkami i pokazuje je zwiedzającym

Czym zajmuje się historia?

Jest nauką o przeszłości ludzi — bada, jak dawniej żyli, co robili i dlaczego.

Co to jest źródło historyczne?

Każdy ślad przeszłości, z którego historyk dowiaduje się o dawnych czasach.

Jak dzielimy źródła historyczne?

Na pisane (kroniki, listy, dokumenty) i materialne (narzędzia, monety, budowle).

Podaj trzy przykłady źródeł pisanych.

Kronika, list, dokument (a także pamiętnik i dawna gazeta).

Podaj trzy przykłady źródeł materialnych.

Moneta, naczynie gliniane, ruiny zamku (a także broń i ubranie).

Co to jest chronologia?

Porządkowanie wydarzeń według czasu, w kolejności, w jakiej się wydarzyły.

Ile lat trwa wiek?

Sto lat.

Do którego wieku należy rok 1410?

Do wieku XV — bo lata 1401–1500 to piętnasty wiek.

Do którego wieku należy rok 966?

Do wieku X.

Jakimi cyframi zapisujemy wieki?

Rzymskimi, np. XV, XX.

Wymień epoki historyczne po kolei.

Prehistoria, starożytność, średniowiecze, nowożytność, współczesność.

Jakie wydarzenie kończy prehistorię?

Wynalezienie pisma około 3300 r. p.n.e.

1. Historia jest nauką o:

1. przyszłości ludzi
2. przeszłości ludzi
3. zwierzętach
4. pogodzie

2. Rok 1410 należy do wieku:

1. XIV
2. XV
3. XVI
4. XIII

3. Nowożytność rozpoczyna się w roku:

1. 476
2. 966
3. 1410
4. 1492

4. Dawne dokumenty przechowuje się w:

1. archiwum
2. warsztacie
3. kopalni
4. stadionie

5. Drzewo genealogiczne przedstawia:

1. pokrewieństwo w rodzinie
2. gatunki drzew
3. granice państw
4. budowę zamku