Szare Szeregi — „Zośka”, „Alek”, „Rudy”

Po zajęciu Polski przez Niemcy w 1939 r. zakazano działalności harcerstwa, więc harcerze zeszli do podziemia. Tajną organizację nazwano Szarymi Szeregami. Najmłodsi, „Zawiszacy”, roznosili meldunki i pomagali ludziom; starsi chłopcy prowadzili tak zwany mały sabotaż — malowali na murach kotwicę, znak Polski Walczącej, i psuli niemieckie napisy. Najstarsi szkolili się do walki z bronią.

Najbardziej znani są trzej przyjaciele z warszawskiej szkoły: Tadeusz Zawadzki „Zośka”, Aleksy Dawidowski „Alek” i Jan Bytnar „Rudy”. W marcu 1943 r. gestapo aresztowało i torturowało „Rudego”. Koledzy odbili go z konwoju więziennego pod Arsenałem w Warszawie — akcja udała się, ale „Rudy” zmarł od ran, a wkrótce potem zginął także „Alek”. „Zośka” poległ w sierpniu 1943 r. podczas ataku na strażnicę w Sieczychach.

Ich historię opisał Aleksander Kamiński w książce „Kamienie na szaniec”. Pokazał zwykłych nastolatków, którzy uczyli się, przyjaźnili i pomagali sobie, a jednocześnie ryzykowali życie. W czasie powstania warszawskiego w 1944 r. walczyły całe bataliony nazwane ich pseudonimami. Do dziś drużyny harcerskie noszą imiona bohaterów Szarych Szeregów.

• 1939 — Harcerstwo schodzi do podziemia jako Szare Szeregi.
• 26 III 1943 — Akcja pod Arsenałem — odbicie „Rudego”.
• 1943 — Śmierć „Rudego”, „Alka”, a w sierpniu „Zośki”.
• 1944 — Bataliony harcerskie w powstaniu warszawskim.

• Tadeusz Zawadzki „Zośka” — Dowódca harcerskich oddziałów dywersyjnych.
• Jan Bytnar „Rudy” — Harcerz odbity pod Arsenałem, zmarł od ran.
• Aleksy Dawidowski „Alek” — Uczestnik akcji pod Arsenałem.
• Aleksander Kamiński — Autor książki „Kamienie na szaniec”.

Czym były Szare Szeregi?

Tajną organizacją polskich harcerzy w czasie okupacji.

Dlaczego harcerze zeszli do podziemia?

Niemcy zakazali działalności harcerstwa.

Jak nazywano najmłodszych członków Szarych Szeregów?

„Zawiszacy”.

Czym zajmowali się najmłodsi harcerze?

Roznosili meldunki i pomagali potrzebującym.

Co to był mały sabotaż?

Malowanie znaków na murach i utrudnianie życia okupantowi.

Co oznacza znak kotwicy?

Polskę Walczącą — literę P połączoną z W.

Jak nazywali się trzej najbardziej znani bohaterowie?

„Zośka”, „Alek” i „Rudy”.

Kim był „Rudy”?

Janem Bytnarem, harcerzem aresztowanym przez gestapo.

Co wydarzyło się pod Arsenałem 26 marca 1943 r.?

Harcerze odbili „Rudego” z więziennego konwoju.

Jak skończyła się historia „Rudego”?

Zmarł od ran zadanych podczas przesłuchań.

Gdzie zginął „Zośka”?

Pod Sieczychami, w ataku na niemiecką strażnicę.

Kto napisał „Kamienie na szaniec”?

Aleksander Kamiński.

1. Szare Szeregi to:

1. tajna organizacja harcerzy
2. oddział wojska regularnego
3. nazwa szkoły
4. gazeta podziemna

2. Znak kotwicy oznaczał:

1. Polskę Walczącą
2. port w Gdyni
3. flotę wojenną
4. szkołę morską

3. „Kamienie na szaniec” napisał:

1. Aleksander Kamiński
2. Adam Mickiewicz
3. Henryk Sienkiewicz
4. Janusz Korczak

4. Harcerze używali pseudonimów, żeby:

1. ukryć nazwiska przed okupantem
2. brzmieć poważniej
3. odróżnić drużyny
4. podpisywać listy

5. Najstarsi członkowie Szarych Szeregów:

1. szkolili się do walki z bronią
2. prowadzili sklepy
3. uczyli w szkołach niemieckich
4. pracowali w porcie