Eugeniusz Kwiatkowski — Gdynia i Centralny Okręg Przemysłowy
Historia, klasa 4 · 1888–1974
Najważniejsze w skrócie
Odrodzona w 1918 r. Polska dostała krótki kawałek wybrzeża, ale bez dużego portu — Gdańsk był Wolnym Miastem i polskie towary często utykały w sporach. Trzeba było zbudować własny port od zera. Wybrano rybacką wieś Gdynię: w ciągu kilkunastu lat wyrosło tam nowoczesne miasto z dworcem morskim, falochronem i dźwigami, a liczba mieszkańców wzrosła z kilkuset do ponad stu tysięcy.
Pracami kierował inżynier i minister Eugeniusz Kwiatkowski. Był chemikiem, umiał liczyć i planować, a przede wszystkim wierzył, że państwo powinno samo budować to, na co prywatnych pieniędzy brakuje. Do Gdyni doprowadzono magistralę węglową — linię kolejową ze Śląska, którą wożono węgiel na statki. Port stał się jednym z najruchliwszych na Bałtyku.
Drugim wielkim planem Kwiatkowskiego był Centralny Okręg Przemysłowy, w skrócie COP. Budowano go od 1936 r. w widłach Wisły i Sanu, z dala od granic, żeby fabryki były bezpieczne w razie wojny. Powstały tam huty, zakłady zbrojeniowe i elektrownie, a wokół nich nowe miasta, na przykład Stalowa Wola. Prac nie dokończono — przerwał je wybuch II wojny światowej we wrześniu 1939 r.
Ważne daty
- 1888 — Narodziny Eugeniusza Kwiatkowskiego.
- 1926 — Kwiatkowski ministrem odpowiedzialnym za przemysł i handel.
- 1933 — Gdynia najruchliwszym portem na Bałtyku.
- 1936 — Początek budowy Centralnego Okręgu Przemysłowego.
- 1939 — Wybuch wojny przerywa budowę COP.
Ważne postacie
- Eugeniusz Kwiatkowski — Inżynier i minister, twórca Gdyni i COP.
- robotnicy — Tysiące ludzi z całej Polski budujących port i fabryki.
Pojęcia
- Dlaczego Polska zbudowała port w Gdyni?
- Bo Gdańsk był Wolnym Miastem i polskie towary często blokowano.
- Czym była Gdynia przed budową portu?
- Niewielką wsią rybacką.
- Kto kierował budową Gdyni i COP?
- Eugeniusz Kwiatkowski.
- Jaki zawód miał Kwiatkowski?
- Był inżynierem chemikiem.
- Co to jest magistrala węglowa?
- Linia kolejowa łącząca Śląsk z Gdynią, którą wożono węgiel.
- Do czego służy falochron?
- Osłania port przed falami z otwartego morza.
- Ilu mieszkańców miała Gdynia pod koniec lat 30.?
- Ponad sto tysięcy.
- Co oznacza skrót COP?
- Centralny Okręg Przemysłowy.
- Kiedy zaczęto budować COP?
- W 1936 r.
- Gdzie budowano COP?
- W widłach Wisły i Sanu, w środku kraju.
- Dlaczego COP ulokowano daleko od granic?
- Żeby fabryki były bezpieczniejsze w razie wojny.
- Jakie miasto powstało dzięki COP?
- Stalowa Wola.
Sprawdź się
1. Port w Gdyni zbudowano, ponieważ:
- Gdańsk był Wolnym Miastem i blokował polskie towary
- Bałtyk był za płytki pod Gdańskiem
- Gdynia leżała bliżej Warszawy
- w Gdańsku zabrakło rybaków
Pokaż odpowiedź
A. Gdańsk był Wolnym Miastem i blokował polskie towary — Polska potrzebowała portu, którym sama zarządza.
2. Magistrala węglowa łączyła Gdynię ze:
- Śląskiem
- Lwowem
- Wilnem
- Poznaniem
Pokaż odpowiedź
A. Śląskiem — Węgiel jechał koleją prosto na statki w porcie.
3. Miastem zbudowanym dzięki COP jest:
- Stalowa Wola
- Zakopane
- Sopot
- Malbork
Pokaż odpowiedź
A. Stalowa Wola — Powstało od podstaw wokół nowej huty i zakładów.
4. W latach 30. Gdynia stała się:
- największym miastem Polski
- jednym z najruchliwszych portów Bałtyku
- stolicą województwa
- twierdzą morską
Pokaż odpowiedź
B. jednym z najruchliwszych portów Bałtyku — Przez port szedł głównie węgiel ze Śląska.
5. Robotnicy budujący Gdynię przyjeżdżali:
- z całej Polski
- wyłącznie z Kaszub
- z Francji
- ze Śląska i tylko stamtąd
Pokaż odpowiedź
A. z całej Polski — Miasto rosło razem z liczbą przybyszów szukających zatrudnienia.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami