Eugeniusz Kwiatkowski — Gdynia i Centralny Okręg Przemysłowy

Historia, klasa 4 · 1888–1974

Najważniejsze w skrócie

Odrodzona w 1918 r. Polska dostała krótki kawałek wybrzeża, ale bez dużego portu — Gdańsk był Wolnym Miastem i polskie towary często utykały w sporach. Trzeba było zbudować własny port od zera. Wybrano rybacką wieś Gdynię: w ciągu kilkunastu lat wyrosło tam nowoczesne miasto z dworcem morskim, falochronem i dźwigami, a liczba mieszkańców wzrosła z kilkuset do ponad stu tysięcy.

Pracami kierował inżynier i minister Eugeniusz Kwiatkowski. Był chemikiem, umiał liczyć i planować, a przede wszystkim wierzył, że państwo powinno samo budować to, na co prywatnych pieniędzy brakuje. Do Gdyni doprowadzono magistralę węglową — linię kolejową ze Śląska, którą wożono węgiel na statki. Port stał się jednym z najruchliwszych na Bałtyku.

Drugim wielkim planem Kwiatkowskiego był Centralny Okręg Przemysłowy, w skrócie COP. Budowano go od 1936 r. w widłach Wisły i Sanu, z dala od granic, żeby fabryki były bezpieczne w razie wojny. Powstały tam huty, zakłady zbrojeniowe i elektrownie, a wokół nich nowe miasta, na przykład Stalowa Wola. Prac nie dokończono — przerwał je wybuch II wojny światowej we wrześniu 1939 r.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami

Ważne daty

Ważne postacie

Pojęcia

Dlaczego Polska zbudowała port w Gdyni?
Bo Gdańsk był Wolnym Miastem i polskie towary często blokowano.
Czym była Gdynia przed budową portu?
Niewielką wsią rybacką.
Kto kierował budową Gdyni i COP?
Eugeniusz Kwiatkowski.
Jaki zawód miał Kwiatkowski?
Był inżynierem chemikiem.
Co to jest magistrala węglowa?
Linia kolejowa łącząca Śląsk z Gdynią, którą wożono węgiel.
Do czego służy falochron?
Osłania port przed falami z otwartego morza.
Ilu mieszkańców miała Gdynia pod koniec lat 30.?
Ponad sto tysięcy.
Co oznacza skrót COP?
Centralny Okręg Przemysłowy.
Kiedy zaczęto budować COP?
W 1936 r.
Gdzie budowano COP?
W widłach Wisły i Sanu, w środku kraju.
Dlaczego COP ulokowano daleko od granic?
Żeby fabryki były bezpieczniejsze w razie wojny.
Jakie miasto powstało dzięki COP?
Stalowa Wola.

Sprawdź się

1. Port w Gdyni zbudowano, ponieważ:

  1. Gdańsk był Wolnym Miastem i blokował polskie towary
  2. Bałtyk był za płytki pod Gdańskiem
  3. Gdynia leżała bliżej Warszawy
  4. w Gdańsku zabrakło rybaków
Pokaż odpowiedź

A. Gdańsk był Wolnym Miastem i blokował polskie towary — Polska potrzebowała portu, którym sama zarządza.

2. Magistrala węglowa łączyła Gdynię ze:

  1. Śląskiem
  2. Lwowem
  3. Wilnem
  4. Poznaniem
Pokaż odpowiedź

A. Śląskiem — Węgiel jechał koleją prosto na statki w porcie.

3. Miastem zbudowanym dzięki COP jest:

  1. Stalowa Wola
  2. Zakopane
  3. Sopot
  4. Malbork
Pokaż odpowiedź

A. Stalowa Wola — Powstało od podstaw wokół nowej huty i zakładów.

4. W latach 30. Gdynia stała się:

  1. największym miastem Polski
  2. jednym z najruchliwszych portów Bałtyku
  3. stolicą województwa
  4. twierdzą morską
Pokaż odpowiedź

B. jednym z najruchliwszych portów Bałtyku — Przez port szedł głównie węgiel ze Śląska.

5. Robotnicy budujący Gdynię przyjeżdżali:

  1. z całej Polski
  2. wyłącznie z Kaszub
  3. z Francji
  4. ze Śląska i tylko stamtąd
Pokaż odpowiedź

A. z całej Polski — Miasto rosło razem z liczbą przybyszów szukających zatrudnienia.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami