Prehistoria i pierwsze cywilizacje

Prehistoria to najdłuższy okres w dziejach ludzkości – trwał setki tysięcy lat, zanim pojawiło się pismo. Dzielimy go na epoki kamienia: paleolit (stary), mezolit (środkowy) i neolit (nowy), a następnie epoki metali: brązu i żelaza. Nasi przodkowie żyli jako zbieracze i łowcy, koczując w małych grupach. Pierwsze narzędzia z kamienia – krzemień, obsydian – służyły do polowania i obróbki zwierząt.

Ok. 10 000 lat temu nastąpiła rewolucja neolityczna: ludzie zaczęli uprawiać ziemię i hodować zwierzęta. To pozwoliło tworzyć stałe osady i gromadzić zapasy. Pojawił się podział pracy: rolnicy, garncarze, rzemieślnicy. Wynaleziono koło (ok. 3500 p.n.e.), co zrewolucjonizowało transport. Budowano megalityczne świątynie, jak Stonehenge w Anglii.

Pierwsze cywilizacje powstały w żyznych dolinach wielkich rzek – Tygrys i Eufrat (Mezopotamia) oraz Nil (Egipt). Sumerowie stworzyli ok. 3500 p.n.e. pierwsze znane pismo klinowe. Wynaleziono koło garncarskie, systemy nawadniające, pierwsze prawa (kodeks Hammurabiego). Wielkie budowle, jak zigguraty w Mezopotamii, świadczyły o organizacji społecznej i religijnej tych społeczeństw.

• ok. 2,5 mln lat temu — Pojawienie się Homo habilis – pierwsze narzędzia kamienne
• ok. 200 000 lat temu — Pojawienie się Homo sapiens w Afryce
• ok. 40 000 lat temu — Homo sapiens w Europie; malarstwo jaskiniowe (Lascaux)
• ok. 10 000 p.n.e. — Rewolucja neolityczna – rolnictwo i hodowla
• ok. 3500 p.n.e. — Wynalezienie pisma klinowego przez Sumerów
• ok. 3500 p.n.e. — Wynalezienie koła
• ok. 3000 p.n.e. — Powstanie pierwszych miast w Mezopotamii
• ok. 1750 p.n.e. — Kodeks Hammurabiego – pierwsze wielkie prawo

• Homo habilis — Najwcześniejszy przodek człowieka tworzący narzędzia
• Homo sapiens — Współczesny człowiek – pojawił się ok. 200 tys. lat temu
• Sumerowie — Lud Mezopotamii, twórcy pierwszego pisma
• Hammurabi — Król Babilonu, twórca słynnego kodeksu praw
• Homo erectus — Starszy gatunek człowieka, który opanował ogień

Na jakie epoki dzielimy prehistorię?

Epoki kamienia (paleolit, mezolit, neolit), a następnie epoki metali: brązu i żelaza.

Co to była rewolucja neolityczna?

Przejście od koczowniczego trybu życia (zbieractwo, łowiectwo) do osiadłego (rolnictwo i hodowla zwierząt), ok. 10 000 p.n.e.

Gdzie powstały pierwsze cywilizacje?

W żyznych dolinach wielkich rzek: Mezopotamia (Tygrys i Eufrat) oraz Egipt (Nil).

Kto wynalazł pierwsze pismo?

Sumerowie w Mezopotamii ok. 3500 p.n.e. – pismo klinowe (znaki wbijane w gliniane tabliczki).

Co to było Stonehenge?

Megalityczna budowla kamienna w Anglii (ok. 3000–2500 p.n.e.) – prawdopodobnie miejsce kultu lub obserwatorium astronomiczne.

Co to był kodeks Hammurabiego?

Jeden z najstarszych zbiorów praw, wydany przez króla Babilonu Hammurabiego ok. 1750 p.n.e. Zawierał kary za różne przestępstwa.

Czym różnił się paleolit od neolitu?

W paleolicie ludzie byli koczowniczymi łowcami-zbieraczami; w neolicie osiedlili się, uprawiając rolę i hodując zwierzęta.

Do czego służyło wynalezienie koła (ok. 3500 p.n.e.)?

Do transportu (wozy), garncarstwa i napędu prostych maszyn – ogromnie usprawniło pracę i podróże.

Co to był ziggurat?

Wielka schodkowa wieża-świątynia w miastach Mezopotamii, symbolizująca górę łączącą ziemię z niebem.

Skąd wiemy o prehistorii, skoro nie było pisma?

Z wykopalisk archeologicznych: narzędzi, kości, ceramiki, malowideł jaskiniowych (np. Lascaux we Francji).

Paleolit

Starsza epoka kamienia — ludzie byli koczownikami, zbieraczami i łowcami.

Neolit

Młodsza epoka kamienia — początek rolnictwa i hodowli, stałe osady.

1. Jak nazywamy najstarszą epokę prehistorii?

1. Neolit
2. Mezolit
3. Paleolit
4. Epoka brązu

2. Czym słynęło Stonehenge?

1. Pierwszym pismem
2. Megalityczną budowlą kamienną w Anglii
3. Pierwszym miastem zbudowanym z kamienia
4. Pierwszym metalem

3. Skąd pochodzi wiedza o prehistorii?

1. Z kronik i pamiętników
2. Z wykopalisk archeologicznych
3. Z opowieści starożytnych Greków
4. Z egipskich papirusów

4. Kto stworzył pierwsze pismo klinowe?

1. Egipcjanie
2. Sumerowie
3. Grecy
4. Rzymianie

5. Który wynalazek zrewolucjonizował transport w prehistorii?

1. koło
2. samochód
3. łódź parowa
4. most