Cywilizacje starożytnego Wschodu

Poza Egiptem i Mezopotamią na starożytnym Wschodzie wyrosło jeszcze kilka wielkich cywilizacji. Izraelici jako pierwsi uwierzyli w jednego Boga (Jahwe) — ich religię nazywamy judaizmem. Według Biblii praojcem narodu był Abraham, a Mojżesz wyprowadził lud z niewoli w Egipcie i otrzymał Dekalog, czyli dziesięć przykazań. Świętym miastem stała się Jerozolima, gdzie król Salomon wzniósł świątynię. Z judaizmu wyrosły później dwie kolejne wielkie religie jednego Boga: chrześcijaństwo i islam.

Nad rzekami Indus i Ganges rozwinęła się cywilizacja Indii. Społeczeństwo dzieliło się tam na zamknięte, dziedziczone grupy — kasty. W Indiach narodził się buddyzm: jego twórcą był Budda (Siddhartha Gautama), książę, który porzucił bogactwo w poszukiwaniu wewnętrznego spokoju. W Chinach nad Rzeką Żółtą (Huang He) powstało potężne cesarstwo. Mędrzec Konfucjusz uczył szacunku dla starszych, uczciwości i porządku. Chińczycy wynaleźli jedwab, papier, kompas i proch, a przed najazdami bronił ich Wielki Mur.

Wybrzeże wschodniego Morza Śródziemnego zamieszkiwali Fenicjanie — lud kupców i żeglarzy z miast Tyr, Sydon i Byblos. Handlowali w całym basenie Morza Śródziemnego i zakładali kolonie. Ich największym wynalazkiem był alfabet: proste pismo złożone z kilkudziesięciu znaków oznaczających głoski, o wiele łatwiejsze niż hieroglify czy pismo klinowe. Od alfabetu fenickiego wywodzą się pisma greckie i łacińskie, a więc pośrednio także nasze.

• ok. 1800 p.n.e. — Abraham — początki narodu izraelskiego (tradycja biblijna)
• ok. 1250 p.n.e. — Mojżesz wyprowadza Izraelitów z Egiptu (tradycja)
• ok. 1000 p.n.e. — Król Dawid czyni Jerozolimę stolicą Izraela
• ok. 900 p.n.e. — Fenicjanie rozpowszechniają alfabet nad Morzem Śródziemnym
• ok. 560–480 p.n.e. — Budda — narodziny buddyzmu w Indiach
• ok. 551–479 p.n.e. — Konfucjusz naucza w Chinach
• 221 p.n.e. — Zjednoczenie Chin pod władzą pierwszego cesarza

• Abraham — Praojciec Izraelitów; według Biblii zawarł przymierze z Bogiem
• Mojżesz — Wyprowadził Izraelitów z Egiptu, otrzymał Dekalog
• Salomon — Król Izraela; wzniósł świątynię w Jerozolimie
• Budda — Siddhartha Gautama — twórca buddyzmu
• Konfucjusz — Chiński mędrzec; nauczał o ładzie i szacunku

Czym judaizm różnił się od innych religii starożytności?

Był monoteizmem — Izraelici wierzyli w jednego Boga (Jahwe), gdy Egipcjanie, Grecy czy Rzymianie czcili wielu bogów.

Kim był Abraham?

Według Biblii praojciec Izraelitów, który zawarł przymierze z Bogiem i wyruszył do ziemi Kanaan.

Czego dokonał Mojżesz?

Wyprowadził Izraelitów z niewoli w Egipcie i — według tradycji — otrzymał od Boga Dekalog.

Co to jest Dekalog?

Dziesięć przykazań — podstawowe zasady moralne judaizmu, przejęte później przez chrześcijaństwo.

Jak nazywa się święta księga judaizmu?

Tora — pierwsza część Biblii hebrajskiej; zawiera prawo i dzieje Izraela.

Które miasto było świętą stolicą Izraelitów?

Jerozolima — król Salomon wzniósł tam świątynię, główne miejsce kultu.

Dlaczego judaizm jest ważny do dziś?

Z niego wyrosły dwie kolejne wielkie religie jednego Boga — chrześcijaństwo i islam.

Nad jakimi rzekami rozwinęła się cywilizacja Indii?

Nad Indusem i Gangesem — żyzne doliny pozwoliły na rolnictwo i budowę miast.

Co to jest system kastowy?

Podział społeczeństwa Indii na zamknięte grupy (kasty); przynależność dziedziczono po urodzeniu i nie dało się jej zmienić.

Kim był Budda?

Siddhartha Gautama — indyjski książę, który porzucił bogactwo i stworzył buddyzm, naukę o drodze do wewnętrznego spokoju.

Nad jaką rzeką powstała cywilizacja chińska?

Nad Rzeką Żółtą (Huang He), której muł użyźniał pola.

Kim był Konfucjusz?

Chiński mędrzec, który uczył szacunku, uczciwości i posłuszeństwa wobec starszych i władzy.

1. Praojcem narodu izraelskiego był według Biblii:

1. Mojżesz
2. Salomon
3. Abraham
4. Dawid

2. Świętą księgą judaizmu jest:

1. Koran
2. Wedy
3. Tora
4. Iliada

3. Zamknięte, dziedziczone grupy społeczne w Indiach to:

1. kasty
2. stany
3. plemiona
4. cechy

4. Mędrzec głoszący w Chinach szacunek dla starszych i władzy to:

1. Budda
2. Laozi
3. Konfucjusz
4. Mojżesz

5. Alfabet różni się od pisma obrazkowego tym, że:

1. ma tysiące znaków
2. używają go tylko kapłani
3. każdy znak oznacza głoskę
4. zapisuje się go w kółkach