Narodziny USA i rewolucja francuska

Historia, klasa 6 · 1776–1799

Najważniejsze w skrócie

W XVIII wieku myśliciele oświecenia — Monteskiusz, Wolter, Rousseau — głosili, że władza pochodzi od narodu, a nie od Boga, i że powinna być podzielona, by nikt nie rządził samowolnie. Monteskiusz opisał trójpodział władzy na ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. Te idee wkrótce przełożono na praktykę po obu stronach Atlantyku.

Trzynaście kolonii angielskich w Ameryce zbuntowało się przeciw podatkom nakładanym bez ich zgody — pod hasłem „żadnych podatków bez reprezentacji". 4 lipca 1776 roku ogłosiły Deklarację niepodległości, napisaną głównie przez Thomasa Jeffersona. Wojnę o niepodległość poprowadził Jerzy Waszyngton, a pomagali w niej Polacy: Tadeusz Kościuszko, który budował fortyfikacje, i Kazimierz Pułaski, twórca amerykańskiej kawalerii, poległy pod Savannah. W 1787 roku uchwalono konstytucję Stanów Zjednoczonych — pierwszą nowoczesną konstytucję świata.

We Francji ciężary podatkowe dźwigał stan trzeci, podczas gdy szlachta i duchowieństwo były z nich zwolnione. 14 lipca 1789 roku paryski tłum zdobył Bastylię — to symboliczny początek rewolucji francuskiej. Uchwalono Deklarację praw człowieka i obywatela, głoszącą hasło „wolność, równość, braterstwo". Króla Ludwika XVI stracono w 1793 roku, a władzę przejęli jakobini z Robespierre'em, wprowadzając terror. Rewolucja zakończyła się w 1799 roku przewrotem Napoleona Bonaparte.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami

Ważne daty

Ważne postacie

Pojęcia

Czym było oświecenie?
Prądem umysłowym XVIII wieku głoszącym rozum, naukę, wolność i prawa człowieka.
Kto opisał trójpodział władzy?
Monteskiusz — podzielił ją na ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą.
Kiedy ogłoszono Deklarację niepodległości USA?
4 lipca 1776 roku.
Kto był głównym autorem Deklaracji niepodległości?
Thomas Jefferson.
Pod jakim hasłem buntowały się kolonie amerykańskie?
„Żadnych podatków bez reprezentacji".
Kto dowodził armią amerykańską w wojnie o niepodległość?
Jerzy Waszyngton, późniejszy pierwszy prezydent USA.
Jaką rolę odegrał Tadeusz Kościuszko w Ameryce?
Był inżynierem wojskowym — projektował fortyfikacje, m.in. pod Saratogą i w West Point.
Czym zasłużył się Kazimierz Pułaski?
Stworzył amerykańską kawalerię; poległ w bitwie pod Savannah.
W którym roku uchwalono konstytucję USA?
W 1787 roku — była pierwszą nowoczesną konstytucją świata.
Co wydarzyło się 14 lipca 1789 roku?
Paryżanie zdobyli Bastylię — to początek rewolucji francuskiej.
Jakie hasło głosiła rewolucja francuska?
„Wolność, równość, braterstwo".
Czym była Deklaracja praw człowieka i obywatela?
Dokumentem z 1789 r. głoszącym, że ludzie rodzą się wolni i równi wobec prawa.

Sprawdź się

1. Kto sformułował koncepcję trójpodziału władzy?

  1. Wolter
  2. Monteskiusz
  3. Rousseau
  4. Robespierre
Pokaż odpowiedź

B. Monteskiusz — Monteskiusz podzielił władzę na ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą.

2. Tadeusz Kościuszko w Ameryce zajmował się przede wszystkim:

  1. budową fortyfikacji
  2. dowodzeniem flotą
  3. prowadzeniem negocjacji
  4. drukowaniem gazet
Pokaż odpowiedź

A. budową fortyfikacji — Projektował umocnienia, m.in. pod Saratogą i w West Point.

3. Hasłem rewolucji francuskiej było:

  1. „Wolność, równość, braterstwo"
  2. „Żadnych podatków bez reprezentacji"
  3. „Nic o nas bez nas"
  4. „Za wolność naszą i waszą"
Pokaż odpowiedź

A. „Wolność, równość, braterstwo" — Hasło to widnieje dziś na francuskich budynkach publicznych.

4. Ludwik XVI został stracony w roku:

  1. 1789
  2. 1791
  3. 1793
  4. 1799
Pokaż odpowiedź

C. 1793 — Króla ścięto na gilotynie w styczniu 1793 roku.

5. Idee oświecenia głosiły, że władza pochodzi od:

  1. narodu
  2. Boga
  3. papieża
  4. wojska
Pokaż odpowiedź

A. narodu — To zerwanie z ideą władzy pochodzącej z bożego nadania.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami