Droga do wojny (1933–1939)
Historia, klasa 8 · 1933–1939
Najważniejsze w skrócie
Droga do wojny zaczęła się 30 stycznia 1933 roku, gdy Adolf Hitler został kanclerzem Niemiec. Od początku dążył do zburzenia ładu wersalskiego: w październiku 1933 roku wyprowadził Niemcy z Ligi Narodów, a w marcu 1935 roku przywrócił powszechny pobór do wojska. 7 marca 1936 roku wojska niemieckie wkroczyły do zdemilitaryzowanej Nadrenii. Francja i Wielka Brytania ograniczyły się do protestów, bo ich społeczeństwa bały się nowej wojny — Hitler przekonał się, że może łamać traktaty bezkarnie.
W marcu 1938 roku Niemcy wcielili Austrię (Anschluss), a jesienią zażądali Kraju Sudetów — pogranicza Czechosłowacji zamieszkanego przez wielu Niemców. Na konferencji w Monachium 29–30 września 1938 roku Hitler, Mussolini, brytyjski premier Neville Chamberlain i francuski premier Édouard Daladier zdecydowali o oddaniu Sudetów Rzeszy, nie pytając o zdanie Czechosłowacji. Polska wykorzystała sytuację i zajęła Zaolzie. Pół roku później, 15 marca 1939 roku, Hitler zajął Czechy i Morawy — stało się jasne, że ustępstwa nie zaspokoją jego żądań.
Od października 1938 roku Niemcy żądali od Polski zgody na włączenie Wolnego Miasta Gdańska do Rzeszy, na eksterytorialną autostradę i linię kolejową przez Pomorze oraz na przystąpienie do paktu antykominternowskiego. Polska odmówiła, a 31 marca 1939 roku otrzymała gwarancje brytyjskie. Hitler wypowiedział wtedy deklarację o niestosowaniu przemocy, a minister spraw zagranicznych Józef Beck odpowiedział 5 maja 1939 roku w Sejmie, że pokój jest cenny, ale bezcenny jest honor. 23 sierpnia 1939 roku w Moskwie Ribbentrop i Mołotow podpisali pakt o nieagresji, a jego tajny protokół dzielił Europę Wschodnią, w tym Polskę, na strefy wpływów — tak zamknęła się droga do wojny.
Ważne daty
- 30 I 1933 — Adolf Hitler zostaje kanclerzem Niemiec.
- 7 III 1936 — Wojska niemieckie wkraczają do zdemilitaryzowanej Nadrenii.
- 12–13 III 1938 — Anschluss — przyłączenie Austrii do Rzeszy.
- 29–30 IX 1938 — Układ monachijski — Kraj Sudetów oddany Niemcom.
- 15 III 1939 — Niemcy zajmują Czechy i Morawy; koniec Czechosłowacji.
- 5 V 1939 — Przemówienie Józefa Becka w Sejmie — odrzucenie żądań Hitlera.
- 23 VIII 1939 — Pakt Ribbentrop–Mołotow z tajnym protokołem.
Ważne postacie
- Adolf Hitler — Wódz III Rzeszy; krok po kroku łamał traktat wersalski i przygotowywał wojnę.
- Józef Beck — Minister spraw zagranicznych RP; 5 maja 1939 r. odrzucił w Sejmie żądania Niemiec.
- Neville Chamberlain — Premier Wielkiej Brytanii; podpisał układ monachijski, wierząc, że ocali pokój.
- Joachim von Ribbentrop — Minister spraw zagranicznych Niemiec; stawiał żądania Polsce i podpisał pakt z ZSRS.
- Wiaczesław Mołotow — Ludowy komisarz spraw zagranicznych ZSRS; podpisał pakt z Niemcami 23 sierpnia 1939 r.
Pojęcia
- Co nazywamy drogą do wojny w latach 1933–1939?
- Kolejne kroki Hitlera łamiące traktat wersalski, które przy bierności mocarstw doprowadziły do napaści na Polskę.
- Kiedy Niemcy wystąpiły z Ligi Narodów?
- W październiku 1933 r., kilka miesięcy po przejęciu władzy przez Hitlera.
- Co Polska i Niemcy podpisały 26 stycznia 1934 roku?
- Deklarację o niestosowaniu przemocy, zawartą na 10 lat.
- Co Hitler przywrócił w marcu 1935 roku wbrew traktatowi wersalskiemu?
- Powszechny pobór do wojska.
- Co się stało 7 marca 1936 roku?
- Wojska niemieckie wkroczyły do zdemilitaryzowanej Nadrenii.
- Kto spotkał się w Monachium we wrześniu 1938 roku?
- Hitler, Mussolini, Chamberlain i Daladier — bez przedstawicieli Czechosłowacji.
- Co Niemcy dostali na mocy układu monachijskiego?
- Kraj Sudetów — pogranicze Czechosłowacji zamieszkane przez wielu Niemców.
- Czym było Zaolzie?
- Częścią Śląska Cieszyńskiego, którą Polska zajęła w październiku 1938 r.
- Co zrobił Hitler 15 marca 1939 roku?
- Zajął Czechy i Morawy, tworząc z nich Protektorat Czech i Moraw.
- Jaki port Niemcy wymusili na Litwie w marcu 1939 roku?
- Kłajpedę.
- Jakie żądania Ribbentrop przedstawił Polsce jesienią 1938 roku?
- Włączenie Gdańska do Rzeszy, eksterytorialną autostradę i kolej przez Pomorze oraz przystąpienie do paktu antykominternowskiego.
- Co to jest eksterytorialność?
- Wyłączenie jakiegoś terenu spod prawa państwa, na którego ziemi on leży.
Sprawdź się
1. Co zrobiły Niemcy w październiku 1933 roku, kilka miesięcy po przejęciu władzy przez Hitlera?
- Weszły do Kraju Sudetów
- Przyłączyły do Rzeszy Austrię
- Wystąpiły z Ligi Narodów
- Zerwały układ z Polską
Pokaż odpowiedź
C. Wystąpiły z Ligi Narodów — Opuszczając Ligę Narodów, Hitler uwolnił się od rozmów rozbrojeniowych i międzynarodowej kontroli — to pierwszy krok na drodze do wojny.
2. Kiedy wojska niemieckie wkroczyły do zdemilitaryzowanej Nadrenii?
- W marcu 1935 r.
- W marcu 1936 r.
- W marcu 1938 r.
- We wrześniu 1938 r.
Pokaż odpowiedź
B. W marcu 1936 r. — 7 marca 1936 r. Hitler zaryzykował — jego oddziały miały rozkaz wycofać się, gdyby Francja zareagowała zbrojnie. Tak się nie stało.
3. Kto reprezentował Wielką Brytanię na konferencji w Monachium?
- Winston Churchill
- Édouard Daladier
- David Lloyd George
- Neville Chamberlain
Pokaż odpowiedź
D. Neville Chamberlain — Chamberlain wierzył, że ustępując Hitlerowi w sprawie Sudetów, zapewni pokój. Churchill był wtedy jednym z najostrzejszych krytyków tej polityki.
4. Co stało się z resztą Czechosłowacji 15 marca 1939 roku?
- Niemcy zajęli Czechy i Morawy
- Kraj przyłączono w całości do Polski
- Węgry zajęły Pragę i Brno
- ZSRS utworzył tam republikę
Pokaż odpowiedź
A. Niemcy zajęli Czechy i Morawy — Hitler zajął ziemie zamieszkane przez Czechów, a nie Niemców. Zachód zrozumiał, że nie chodzi mu o rodaków, tylko o podboje.
5. Który polityk odrzucił żądania Hitlera w przemówieniu w Sejmie 5 maja 1939 roku?
- Edward Rydz-Śmigły
- Józef Beck
- Ignacy Mościcki
- Felicjan Sławoj Składkowski
Pokaż odpowiedź
B. Józef Beck — Józef Beck kierował polską polityką zagraniczną. Jego przemówienie było odpowiedzią na zerwanie przez Hitlera deklaracji z 1934 r.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami