Wojna obronna Polski — wrzesień 1939
Historia, klasa 8 · 1939
Najważniejsze w skrócie
Kampania wrześniowa rozpoczęła się o świcie 1 września 1939 roku: Luftwaffe zbombardowała Wieluń, a pancernik „Schleswig-Holstein” ostrzelał Westerplatte, którego załoga pod dowództwem mjr. Henryka Sucharskiego broniła się przez 7 dni. W Gdańsku polscy pocztowcy przez kilkanaście godzin bronili budynku Poczty Polskiej. Niemcy uderzyli z zachodu, z północy i z południa przez Słowację, mając ogromną przewagę w czołgach i samolotach. 3 września Wielka Brytania i Francja wypowiedziały Niemcom wojnę, ale nie podjęły poważnych działań — ten okres nazwano „dziwną wojną”.
Wojsko Polskie pod dowództwem Naczelnego Wodza marszałka Edwarda Rydza-Śmigłego stawiało twardy opór. Pod Wizną kpt. Władysław Raginis z około 720 żołnierzami przez trzy dni wstrzymywał niemiecki korpus pancerny. Nad Bzurą armie „Poznań” i „Pomorze” pod wodzą gen. Tadeusza Kutrzeby uderzyły na skrzydło Niemców — była to największa bitwa całego września 1939. Warszawa, której obroną cywilną kierował prezydent miasta Stefan Starzyński, broniła się do 28 września.
17 września 1939 roku, zgodnie z tajnym protokołem paktu Ribbentrop–Mołotow, Armia Czerwona bez wypowiedzenia wojny wkroczyła do Polski, kłamliwie twierdząc, że państwo polskie przestało istnieć. Walka na dwa fronty nie miała już szans; w nocy z 17 na 18 września prezydent Ignacy Mościcki, rząd i Naczelny Wódz przekroczyli granicę z Rumunią, gdzie zostali internowani. Nowym prezydentem na uchodźstwie został Władysław Raczkiewicz, a premierem gen. Władysław Sikorski. Ostatnia duża bitwa toczyła się pod Kockiem, gdzie 6 października 1939 roku skapitulowała grupa gen. Franciszka Kleeberga. Polska nie podpisała jednak kapitulacji, a jej żołnierze walczyli dalej na emigracji i w konspiracji.
Ważne daty
- 1 IX 1939 — Napaść Niemiec; bombardowanie Wielunia, ostrzał Westerplatte, obrona Poczty Polskiej w Gdańsku.
- 3 IX 1939 — Wielka Brytania i Francja wypowiadają wojnę Niemcom.
- 7 IX 1939 — Kapitulacja załogi Westerplatte po 7 dniach walki.
- 9–22 IX 1939 — Bitwa nad Bzurą — największa bitwa kampanii.
- 17 IX 1939 — Agresja ZSRS; w nocy władze RP przechodzą do Rumunii.
- 28 IX 1939 — Kapitulacja Warszawy.
- 6 X 1939 — Kapitulacja SGO „Polesie” pod Kockiem — koniec kampanii.
Ważne postacie
- Henryk Sucharski — Major, dowódca obrony Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte.
- Edward Rydz-Śmigły — Marszałek, Naczelny Wódz w 1939 r.; 17 września przeszedł do Rumunii.
- Stefan Starzyński — Prezydent Warszawy; kierował obroną cywilną i przemawiał przez radio do mieszkańców.
- Władysław Raginis — Kapitan, dowódca obrony odcinka Wizna — „polskich Termopil”.
- Franciszek Kleeberg — Generał, dowódca SGO „Polesie”, która stoczyła ostatnią bitwę pod Kockiem.
Pojęcia
- Jak nazywamy wojnę obronną Polski z 1939 roku?
- Kampanią wrześniową; trwała od 1 września do 6 października 1939 r.
- Co to był plan „Fall Weiss”?
- Niemiecki plan napaści na Polskę.
- Dlaczego Wieluń stał się symbolem września 1939?
- 1 września Niemcy zbombardowali to bezbronne miasto, zabijając wielu cywilów.
- Czego broniono na Westerplatte?
- Wojskowej Składnicy Tranzytowej — około 200 żołnierzy broniło jej przez 7 dni.
- Kto dowodził obrońcami Westerplatte?
- Mjr Henryk Sucharski, wspierany przez kpt. Franciszka Dąbrowskiego.
- Jaki los spotkał obrońców Poczty Polskiej w Gdańsku?
- Po poddaniu się wielu z nich niemiecki sąd skazał na śmierć i rozstrzelano ich w październiku 1939 r.
- Gdzie Wołyńska Brygada Kawalerii zatrzymała niemieckie czołgi 1 września?
- Pod Mokrą koło Kłobucka.
- Kiedy Wielka Brytania i Francja wypowiedziały wojnę Niemcom?
- 3 września 1939 r.
- Co to była „dziwna wojna”?
- Okres, gdy Francja i Wielka Brytania były w stanie wojny z Niemcami, ale prawie nie walczyły.
- Kto bronił odcinka Wizna?
- Około 720 żołnierzy kpt. Władysława Raginisa, przez trzy dni (7–10 września).
- Czym była bitwa nad Bzurą?
- Największą bitwą kampanii — kontruderzeniem armii „Poznań” i „Pomorze” (9–22 września).
- Kim był Stefan Starzyński?
- Prezydentem Warszawy, który kierował obroną cywilną stolicy w 1939 r.
Sprawdź się
1. Pod jakim kryptonimem Niemcy przygotowali napaść na Polskę?
- Barbarossa
- Fall Weiss
- Seelöwe
- Overlord
Pokaż odpowiedź
B. Fall Weiss — „Fall Weiss” zakładał szybkie okrążenie polskich armii uderzeniami z kilku stron. „Barbarossa” to późniejszy plan ataku na ZSRS.
2. Kto bronił się 1 września 1939 roku w budynku Poczty Polskiej w Gdańsku?
- Polscy pocztowcy z Gdańska
- Żołnierze Armii „Pomorze”
- Marynarze z okrętu ORP Błyskawica
- Harcerze z Szarych Szeregów
Pokaż odpowiedź
A. Polscy pocztowcy z Gdańska — Budynku przez kilkanaście godzin bronili urzędnicy pocztowi przeszkoleni wcześniej do walki. Szare Szeregi powstały dopiero pod koniec września 1939 r.
3. Jaka bitwa była największą bitwą kampanii wrześniowej?
- Bitwa pod Mławą
- Bitwa pod Mokrą
- Obrona Helu
- Bitwa nad Bzurą
Pokaż odpowiedź
D. Bitwa nad Bzurą — Nad Bzurą walczyły dwie polskie armie, „Poznań” i „Pomorze”. Kontruderzenie zaskoczyło Niemców i opóźniło ich atak na Warszawę.
4. Dlaczego obronę pod Wizną nazywa się „polskimi Termopilami”?
- Bo walczono tam w wąskim górskim wąwozie
- Bo Polacy zwyciężyli tam Niemców
- Bo nieliczni długo wstrzymali korpus
- Bo bitwa toczyła się nad samym morzem
Pokaż odpowiedź
C. Bo nieliczni długo wstrzymali korpus — Około 720 żołnierzy przez trzy dni wstrzymywało korpus pancerny gen. Guderiana. Podobnie jak Spartanie, obrońcy walczyli z ogromnie silniejszym wrogiem.
5. Do jakiego kraju przekroczyli granicę prezydent i rząd w nocy z 17 na 18 września?
- Do Rumunii
- Do Węgier
- Do Litwy
- Do Szwecji
Pokaż odpowiedź
A. Do Rumunii — Władze przeszły przez most w Kutach do Rumunii, licząc na wyjazd do Francji. Pod naciskiem Niemiec Rumuni je jednak internowali.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami