Wojna obronna Polski — wrzesień 1939

Historia, klasa 8 · 1939

Najważniejsze w skrócie

Kampania wrześniowa rozpoczęła się o świcie 1 września 1939 roku: Luftwaffe zbombardowała Wieluń, a pancernik „Schleswig-Holstein” ostrzelał Westerplatte, którego załoga pod dowództwem mjr. Henryka Sucharskiego broniła się przez 7 dni. W Gdańsku polscy pocztowcy przez kilkanaście godzin bronili budynku Poczty Polskiej. Niemcy uderzyli z zachodu, z północy i z południa przez Słowację, mając ogromną przewagę w czołgach i samolotach. 3 września Wielka Brytania i Francja wypowiedziały Niemcom wojnę, ale nie podjęły poważnych działań — ten okres nazwano „dziwną wojną”.

Wojsko Polskie pod dowództwem Naczelnego Wodza marszałka Edwarda Rydza-Śmigłego stawiało twardy opór. Pod Wizną kpt. Władysław Raginis z około 720 żołnierzami przez trzy dni wstrzymywał niemiecki korpus pancerny. Nad Bzurą armie „Poznań” i „Pomorze” pod wodzą gen. Tadeusza Kutrzeby uderzyły na skrzydło Niemców — była to największa bitwa całego września 1939. Warszawa, której obroną cywilną kierował prezydent miasta Stefan Starzyński, broniła się do 28 września.

17 września 1939 roku, zgodnie z tajnym protokołem paktu Ribbentrop–Mołotow, Armia Czerwona bez wypowiedzenia wojny wkroczyła do Polski, kłamliwie twierdząc, że państwo polskie przestało istnieć. Walka na dwa fronty nie miała już szans; w nocy z 17 na 18 września prezydent Ignacy Mościcki, rząd i Naczelny Wódz przekroczyli granicę z Rumunią, gdzie zostali internowani. Nowym prezydentem na uchodźstwie został Władysław Raczkiewicz, a premierem gen. Władysław Sikorski. Ostatnia duża bitwa toczyła się pod Kockiem, gdzie 6 października 1939 roku skapitulowała grupa gen. Franciszka Kleeberga. Polska nie podpisała jednak kapitulacji, a jej żołnierze walczyli dalej na emigracji i w konspiracji.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami

Ważne daty

Ważne postacie

Pojęcia

Jak nazywamy wojnę obronną Polski z 1939 roku?
Kampanią wrześniową; trwała od 1 września do 6 października 1939 r.
Co to był plan „Fall Weiss”?
Niemiecki plan napaści na Polskę.
Dlaczego Wieluń stał się symbolem września 1939?
1 września Niemcy zbombardowali to bezbronne miasto, zabijając wielu cywilów.
Czego broniono na Westerplatte?
Wojskowej Składnicy Tranzytowej — około 200 żołnierzy broniło jej przez 7 dni.
Kto dowodził obrońcami Westerplatte?
Mjr Henryk Sucharski, wspierany przez kpt. Franciszka Dąbrowskiego.
Jaki los spotkał obrońców Poczty Polskiej w Gdańsku?
Po poddaniu się wielu z nich niemiecki sąd skazał na śmierć i rozstrzelano ich w październiku 1939 r.
Gdzie Wołyńska Brygada Kawalerii zatrzymała niemieckie czołgi 1 września?
Pod Mokrą koło Kłobucka.
Kiedy Wielka Brytania i Francja wypowiedziały wojnę Niemcom?
3 września 1939 r.
Co to była „dziwna wojna”?
Okres, gdy Francja i Wielka Brytania były w stanie wojny z Niemcami, ale prawie nie walczyły.
Kto bronił odcinka Wizna?
Około 720 żołnierzy kpt. Władysława Raginisa, przez trzy dni (7–10 września).
Czym była bitwa nad Bzurą?
Największą bitwą kampanii — kontruderzeniem armii „Poznań” i „Pomorze” (9–22 września).
Kim był Stefan Starzyński?
Prezydentem Warszawy, który kierował obroną cywilną stolicy w 1939 r.

Sprawdź się

1. Pod jakim kryptonimem Niemcy przygotowali napaść na Polskę?

  1. Barbarossa
  2. Fall Weiss
  3. Seelöwe
  4. Overlord
Pokaż odpowiedź

B. Fall Weiss — „Fall Weiss” zakładał szybkie okrążenie polskich armii uderzeniami z kilku stron. „Barbarossa” to późniejszy plan ataku na ZSRS.

2. Kto bronił się 1 września 1939 roku w budynku Poczty Polskiej w Gdańsku?

  1. Polscy pocztowcy z Gdańska
  2. Żołnierze Armii „Pomorze”
  3. Marynarze z okrętu ORP Błyskawica
  4. Harcerze z Szarych Szeregów
Pokaż odpowiedź

A. Polscy pocztowcy z Gdańska — Budynku przez kilkanaście godzin bronili urzędnicy pocztowi przeszkoleni wcześniej do walki. Szare Szeregi powstały dopiero pod koniec września 1939 r.

3. Jaka bitwa była największą bitwą kampanii wrześniowej?

  1. Bitwa pod Mławą
  2. Bitwa pod Mokrą
  3. Obrona Helu
  4. Bitwa nad Bzurą
Pokaż odpowiedź

D. Bitwa nad Bzurą — Nad Bzurą walczyły dwie polskie armie, „Poznań” i „Pomorze”. Kontruderzenie zaskoczyło Niemców i opóźniło ich atak na Warszawę.

4. Dlaczego obronę pod Wizną nazywa się „polskimi Termopilami”?

  1. Bo walczono tam w wąskim górskim wąwozie
  2. Bo Polacy zwyciężyli tam Niemców
  3. Bo nieliczni długo wstrzymali korpus
  4. Bo bitwa toczyła się nad samym morzem
Pokaż odpowiedź

C. Bo nieliczni długo wstrzymali korpus — Około 720 żołnierzy przez trzy dni wstrzymywało korpus pancerny gen. Guderiana. Podobnie jak Spartanie, obrońcy walczyli z ogromnie silniejszym wrogiem.

5. Do jakiego kraju przekroczyli granicę prezydent i rząd w nocy z 17 na 18 września?

  1. Do Rumunii
  2. Do Węgier
  3. Do Litwy
  4. Do Szwecji
Pokaż odpowiedź

A. Do Rumunii — Władze przeszły przez most w Kutach do Rumunii, licząc na wyjazd do Francji. Pod naciskiem Niemiec Rumuni je jednak internowali.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami