Polska Ludowa 1944–1956

Po wyzwoleniu spod okupacji niemieckiej Polska trafiła pod dominację sowiecką. PKWN (Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego), powołany przez Stalina w Lublinie w 1944 roku, przejął władzę. Rząd emigracyjny w Londynie utracił legitymizację. W wyborach sfałszowanych w 1947 roku komuniści przejęli pełnię władzy. Polska stała się państwem satelickim ZSRR.

Komuniści zlikwidowali opozycję – PSL Mikołajczyka, Kościół, partie polityczne. Aparat bezpieczeństwa (Urząd Bezpieczeństwa, UB) terroryzował społeczeństwo. Żołnierze AK („wyklęci") walczyli jeszcze kilka lat z komunistycznym aparatem. Wielu skazano na śmierć – m.in. rotmistrza Pileckiego (1948). Polska przyjęła model sowiecki: kolektywizacja, nacjonalizacja, plan sześcioletni.

Stalinizm w Polsce (1949–1956) to czas kultu jednostki, procesów pokazowych i terroru. Po śmierci Stalina (1953) nastąpiła odwilż. W 1956 roku robotnicy Poznania wyszli na ulice – Czerwiec Poznański. Władysław Gomułka przejął władzę, obiecując „polską drogę do socjalizmu". Wojska sowieckie nie wkroczyły – Polska zachowała pewną odrębność.

• 1944 — PKWN – komuniści przejmują władzę w Polsce
• 1945 — Konferencja poczdamska – zachodnia granica na Odrze i Nysie
• 1947 — Sfałszowane wybory – komuniści przejmują pełnię władzy
• 1948 — Stracenie Witolda Pileckiego przez komunistów
• 1949 — Polska przystępuje do RWPG – zależność od ZSRR
• 1952 — Konstytucja Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej
• 1953 — Śmierć Stalina – początek odwilży
• 1956 — Czerwiec Poznański – „Poznań 56" – strajki i protesty

• Bolesław Bierut — Prezydent PRL, stalinowski dygnitarz
• Stanisław Mikołajczyk — Lider PSL, oponent komunistów, musiał uciec
• Władysław Gomułka — „Odwilżowy" I sekretarz od 1956
• Józef Cyrankiewicz — Premier PRL przez wiele lat
• Stefan Wyszyński — Prymas Polski, opór Kościoła wobec komunizmu

Co to był PKWN?

Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego (1944) – prosowiecki rząd powołany przez Stalina w Lublinie, który przejął władzę w Polsce po wyzwoleniu.

Co to były sfałszowane wybory z 1947 roku?

Wybory do Sejmu, w których komuniści sfałszowali wyniki – opozycja (PSL Mikołajczyka) zdobyła ok. 70% głosów, ale oficjalnie ogłoszono zwycięstwo komunistów.

Kim byli żołnierze wyklęci?

Żołnierze AK i innych formacji, którzy po 1945 roku nie złożyli broni i walczyli z komunistycznym aparatem. Przez PRL uznani za bandytów; rehabilitowani po 1989.

Co to było UB?

Urząd Bezpieczeństwa – komunistyczna tajna policja (1944–1956), wzorowana na sowieckim NKWD. Torturowała, więziła i mordowała opozycjonistów.

Co to był Czerwiec Poznański?

Strajk i demonstracja robotników Poznania w czerwcu 1956 roku. Żądali chleba i wolności. Władze odpowiedziały wojskiem – zginęło ok. 57 osób.

Kim był Stefan Wyszyński?

Prymas Polski (1948–1981), symbol oporu Kościoła wobec komunizmu. Uwięziony przez komunistów (1953–1956). Mentor Jana Pawła II.

Co to była kolektywizacja?

Przymusowe łączenie indywidualnych gospodarstw rolnych w spółdzielnie produkcyjne (kołchozy) – przeniesienie sowieckiego modelu do Polski.

Co to był plan sześcioletni?

Centralny plan gospodarczy (1950–1955) wzorowany na sowieckim. Nacisk na przemysł ciężki i zbrojenia kosztem konsumpcji.

Kiedy Polska uchwaliła konstytucję PRL?

W 1952 roku – wzorowana na konstytucji sowieckiej. Nazwę Polska zmieniono na Polską Rzeczpospolitą Ludową (PRL).

Co to była odwilż po śmierci Stalina?

Złagodzenie represji po 1953 roku (śmierć Stalina). W Polsce kulminowała Czerwcem Poznańskim (1956) i dojściem do władzy Gomułki.

PRL

Polska Rzeczpospolita Ludowa — państwo zależne od ZSRR.

Komunizm

System narzucony Polsce po wojnie, jedna partia u władzy.

1. Co to był PKWN?

1. Rząd emigracyjny w Londynie
2. Prosowiecki komitet przejmujący władzę w Polsce (1944)
3. Partia chłopska
4. Sojusz wojskowy

2. Co to było UB?

1. Urząd Bezpieczeństwa – komunistyczna tajna policja
2. Urząd Budowlany
3. Unia Bojowników
4. Urząd Bankowy

3. Kto stanął na czele rządu emigracyjnego w czasie II Wojny?

1. Sikorski i potem Mikołajczyk
2. Bierut
3. Gomułka
4. Cyrankiewicz

4. Jaka partia rządziła w PRL?

1. PZPR
2. AK
3. Solidarność
4. PPS

5. W PRL panował system:

1. demokracji szlacheckiej
2. komunistyczny
3. feudalny
4. kapitalistyczny