Roboty i czujniki

Informatyka, klasa 5 · Algorytmy

Najważniejsze w skrócie

Robot to maszyna, która sama wykonuje zadania według programu. Żeby wiedzieć, co dzieje się wokół, ma czujniki — swoje „zmysły”. Czujnik zamienia to, co dzieje się w otoczeniu (odległość, światło, nacisk), na liczbę lub sygnał, który odczytuje program.

Czujnik odległości (np. ultradźwiękowy) wysyła dźwięk niesłyszalny dla człowieka i mierzy czas powrotu echa — tak jak nietoperz. Czujnik światła mierzy, jak jest jasno, a czujnik dotyku zgłasza, czy przycisk jest wciśnięty. Program w pętli „zawsze” stale odczytuje czujniki i warunkiem „jeżeli… to…” decyduje, co robić.

Czujniki są wszędzie wokół nas. Drzwi w sklepie otwierają się, gdy czujnik ruchu wykryje człowieka, a latarnia zapala się o zmroku dzięki czujnikowi światła. Robot sprzątający skręca, gdy jego zderzak dotknie ściany, i nie spada ze schodów dzięki czujnikom pod spodem, a ruch wykonują jego silniki.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami

Ważne daty

Ważne postacie

Pojęcia

Co to robot?
Maszyna, która sama wykonuje zadania według programu.
Do czego robotowi czujniki?
Do zbierania informacji o otoczeniu — działają jak zmysły.
Co mierzy czujnik odległości?
Jak daleko od robota jest przeszkoda.
Jak działa ultradźwiękowy czujnik odległości?
Wysyła niesłyszalny dźwięk i mierzy, po jakim czasie wraca echo.
Które zwierzę „mierzy odległość” podobnie do czujnika ultradźwiękowego?
Nietoperz.
Co mierzy czujnik światła?
Jak jasno jest w otoczeniu.
Co wykrywa czujnik dotyku?
Czy coś go nacisnęło albo czy robot w coś uderzył.
Co wykonuje ruch robota?
Silniki.
Co to sterownik robota?
Mały komputer, który odczytuje czujniki i wykonuje program.
Dlaczego odczyt czujnika wkłada się do pętli „zawsze”?
Żeby robot sprawdzał otoczenie bez przerwy, a nie tylko raz.
Jaki czujnik ma latarnia, która sama zapala się wieczorem?
Czujnik światła (zmierzchowy).
Dzięki czemu otwierają się automatyczne drzwi w sklepie?
Dzięki czujnikowi ruchu, który wykrywa zbliżającą się osobę.

Sprawdź się

1. Do czego robotowi służą czujniki?

  1. Do zbierania informacji o otoczeniu
  2. Do zasilania robota prądem
  3. Do zapisywania programu na dysku
  4. Do malowania obudowy robota na kolorowo
Pokaż odpowiedź

A. Do zbierania informacji o otoczeniu — Bez czujników robot nie wiedziałby, co jest wokół, i nie mógłby zareagować na przeszkodę czy światło.

2. Co w robocie wykonuje ruch?

  1. Czujnik odległości
  2. Program zapisany w pamięci
  3. Silniki
  4. Czujnik światła
Pokaż odpowiedź

C. Silniki — Czujniki tylko zbierają dane, a program decyduje; ruch wykonują dopiero silniki napędzające koła.

3. Dlaczego robot sprzątający nie spada ze schodów?

  1. Bo ma bardzo ciężkie, gumowe i przyczepne kółka do jazdy
  2. Bo czujniki pod spodem wykrywają brak podłogi
  3. Bo właściciel zawsze go pilnuje
  4. Bo schody odpychają go magnesem
Pokaż odpowiedź

B. Bo czujniki pod spodem wykrywają brak podłogi — Czujniki skierowane w podłogę wyczuwają, że pod robotem nagle jest pusto, i program każe mu się wycofać.

4. Czujnik dotyku przekazuje programowi informację:

  1. Jaka jest temperatura w pokoju
  2. Jak daleko stoi przeszkoda
  3. Jakiego koloru jest podłoga
  4. Czy jest wciśnięty, czy nie
Pokaż odpowiedź

D. Czy jest wciśnięty, czy nie — Czujnik dotyku działa jak przycisk: zgłasza tylko dwa stany — naciśnięty albo zwolniony.

5. Czujniki parkowania w samochodzie piszczą coraz szybciej, gdy…

  1. kierowca włącza radio
  2. pada deszcz
  3. przeszkoda jest coraz bliżej
  4. samochód stoi na czerwonym świetle
Pokaż odpowiedź

C. przeszkoda jest coraz bliżej — Krótszy czas powrotu echa oznacza mniejszą odległość, więc system ostrzega kierowcę szybszym sygnałem.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami