Roboty i czujniki
Informatyka, klasa 5 · Algorytmy
Najważniejsze w skrócie
Robot to maszyna, która sama wykonuje zadania według programu. Żeby wiedzieć, co dzieje się wokół, ma czujniki — swoje „zmysły”. Czujnik zamienia to, co dzieje się w otoczeniu (odległość, światło, nacisk), na liczbę lub sygnał, który odczytuje program.
Czujnik odległości (np. ultradźwiękowy) wysyła dźwięk niesłyszalny dla człowieka i mierzy czas powrotu echa — tak jak nietoperz. Czujnik światła mierzy, jak jest jasno, a czujnik dotyku zgłasza, czy przycisk jest wciśnięty. Program w pętli „zawsze” stale odczytuje czujniki i warunkiem „jeżeli… to…” decyduje, co robić.
Czujniki są wszędzie wokół nas. Drzwi w sklepie otwierają się, gdy czujnik ruchu wykryje człowieka, a latarnia zapala się o zmroku dzięki czujnikowi światła. Robot sprzątający skręca, gdy jego zderzak dotknie ściany, i nie spada ze schodów dzięki czujnikom pod spodem, a ruch wykonują jego silniki.
Ważne daty
- czujnik → program → silnik — droga informacji w robocie
- jeżeli odległość < 10 cm — zatrzymaj się albo skręć
- jeżeli ciemno — zapal światło — tak działa latarnia
- zawsze + jeżeli — ciągłe sprawdzanie czujnika
- echo — na nim opiera się pomiar odległości ultradźwiękami
Ważne postacie
- czujnik odległości — mierzy, jak daleko jest przeszkoda
- czujnik światła — sprawdza, czy jest jasno, czy ciemno
- czujnik dotyku — wykrywa nacisk lub zderzenie
- silnik — wykonuje ruch, o którym zdecydował program
Pojęcia
- Co to robot?
- Maszyna, która sama wykonuje zadania według programu.
- Do czego robotowi czujniki?
- Do zbierania informacji o otoczeniu — działają jak zmysły.
- Co mierzy czujnik odległości?
- Jak daleko od robota jest przeszkoda.
- Jak działa ultradźwiękowy czujnik odległości?
- Wysyła niesłyszalny dźwięk i mierzy, po jakim czasie wraca echo.
- Które zwierzę „mierzy odległość” podobnie do czujnika ultradźwiękowego?
- Nietoperz.
- Co mierzy czujnik światła?
- Jak jasno jest w otoczeniu.
- Co wykrywa czujnik dotyku?
- Czy coś go nacisnęło albo czy robot w coś uderzył.
- Co wykonuje ruch robota?
- Silniki.
- Co to sterownik robota?
- Mały komputer, który odczytuje czujniki i wykonuje program.
- Dlaczego odczyt czujnika wkłada się do pętli „zawsze”?
- Żeby robot sprawdzał otoczenie bez przerwy, a nie tylko raz.
- Jaki czujnik ma latarnia, która sama zapala się wieczorem?
- Czujnik światła (zmierzchowy).
- Dzięki czemu otwierają się automatyczne drzwi w sklepie?
- Dzięki czujnikowi ruchu, który wykrywa zbliżającą się osobę.
Sprawdź się
1. Do czego robotowi służą czujniki?
- Do zbierania informacji o otoczeniu
- Do zasilania robota prądem
- Do zapisywania programu na dysku
- Do malowania obudowy robota na kolorowo
Pokaż odpowiedź
A. Do zbierania informacji o otoczeniu — Bez czujników robot nie wiedziałby, co jest wokół, i nie mógłby zareagować na przeszkodę czy światło.
2. Co w robocie wykonuje ruch?
- Czujnik odległości
- Program zapisany w pamięci
- Silniki
- Czujnik światła
Pokaż odpowiedź
C. Silniki — Czujniki tylko zbierają dane, a program decyduje; ruch wykonują dopiero silniki napędzające koła.
3. Dlaczego robot sprzątający nie spada ze schodów?
- Bo ma bardzo ciężkie, gumowe i przyczepne kółka do jazdy
- Bo czujniki pod spodem wykrywają brak podłogi
- Bo właściciel zawsze go pilnuje
- Bo schody odpychają go magnesem
Pokaż odpowiedź
B. Bo czujniki pod spodem wykrywają brak podłogi — Czujniki skierowane w podłogę wyczuwają, że pod robotem nagle jest pusto, i program każe mu się wycofać.
4. Czujnik dotyku przekazuje programowi informację:
- Jaka jest temperatura w pokoju
- Jak daleko stoi przeszkoda
- Jakiego koloru jest podłoga
- Czy jest wciśnięty, czy nie
Pokaż odpowiedź
D. Czy jest wciśnięty, czy nie — Czujnik dotyku działa jak przycisk: zgłasza tylko dwa stany — naciśnięty albo zwolniony.
5. Czujniki parkowania w samochodzie piszczą coraz szybciej, gdy…
- kierowca włącza radio
- pada deszcz
- przeszkoda jest coraz bliżej
- samochód stoi na czerwonym świetle
Pokaż odpowiedź
C. przeszkoda jest coraz bliżej — Krótszy czas powrotu echa oznacza mniejszą odległość, więc system ostrzega kierowcę szybszym sygnałem.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami