Wiersze i bajki (wybór)

Wybór wierszy i bajek: „Ptasie radio”, „Lokomotywa”, „Rzepka”, „Kaczka-dziwaczka”, „Na straganie”, „Sowa”. Utwory bawią rytmem, rymem i wyliczeniem, a przy okazji uczą, jak działa język: onomatopeje, powtórzenia, dialog.

Bajki Brzechwy mają zwykle morał ukryty w żartobliwej scence: warzywa na straganie kłócą się o to, kto najlepszy, a kaczka-dziwaczka robi wszystko na opak. To dobra okazja, by ćwiczyć rozpoznawanie środków poetyckich w łatwym tekście.

• Lokomotywa — Bohaterka wiersza Tuwima — rytm naśladuje jazdę pociągu.
• Kaczka-dziwaczka — Robi wszystko odwrotnie niż inni.
• Warzywa z „Na straganie” — Kłócą się, które jest najważniejsze.
• Sowa — Bohaterka bajki o mądrości i pozorach.

Kto napisał „Lokomotywę”?

Julian Tuwim.

Kto napisał „Kaczkę-dziwaczkę”?

Jan Brzechwa.

Co to onomatopeja?

Wyraz naśladujący dźwięk: bęc, buch, stuk-puk.

Co to rym?

Powtórzenie podobnych dźwięków na końcu wersów.

Co to rytm w wierszu?

Regularne następstwo akcentów — „Lokomotywa” naśladuje jazdę.

O czym jest „Na straganie”?

O kłótni warzyw, które chwalą się swoją wartością.

Co to morał?

Nauka wynikająca z bajki.

Co to epitet?

Określenie rzeczownika: „czarna kura”, „złota jesień”.

Co to wers?

Jedna linijka wiersza.

Co to strofa?

Grupa wersów oddzielona odstępem, inaczej zwrotka.

Co to refren?

Fragment powtarzany w utworze.

Co to porównanie?

Zestawienie dwóch rzeczy ze słowem „jak" lub „niby".

1. Kto jest autorem „Ptasiego radia”?

1. Julian Tuwim
2. Jan Brzechwa
3. Maria Konopnicka
4. Adam Mickiewicz

2. Bajka najczęściej zawiera:

1. morał
2. spis treści
3. przypisy
4. dialog didaskaliów

3. Powtarzający się fragment utworu to:

1. epitet
2. wers
3. refren
4. przenośnia

4. Warzywa w wierszu „Na straganie” kłócą się jak ludzie. To przykład:

1. porównania
2. rymu
3. uosobienia
4. onomatopei

5. Wyrazy „kotek – płotek" łączy:

1. morał
2. rytm
3. rym
4. refren