Bajki (wybór)
Lektury, klasa 5 · Ignacy Krasicki
Streszczenie
Zbiór krótkich, dowcipnych bajek oświeceniowych, w których zwierzęta i przedmioty reprezentują ludzkie wady i postawy. Każda bajka zawiera morał — pouczenie o mądrym postępowaniu.
Do najsłynniejszych należą „Kruk i lis” (o próżności i pochlebstwie), „Ptaszki w klatce” (o wolności) i „Jagnię i wilcy” (o przemocy silniejszych). Krasicki, „książę poetów”, uczy bawiąc — to istota bajki.

Bohaterowie
- Lis — Symbol sprytu i pochlebstwa (np. „Kruk i lis”).
- Kruk — Symbol próżności, daje się oszukać.
- Wilk — Reprezentuje przemoc silniejszego.
- Ignacy Krasicki — Autor, „książę poetów” oświecenia.
Warto zapamiętać
- Kto jest autorem?
- Ignacy Krasicki.
- Jaki to gatunek?
- Bajka (oświeceniowa).
- Co zawiera każda bajka?
- Morał — pouczenie.
- Kto występuje w bajkach?
- Zwierzęta i przedmioty jako ludzkie typy.
- O czym jest „Kruk i lis”?
- O próżności i pochlebstwie.
- O czym mówią „Ptaszki w klatce”?
- O wartości wolności.
- Jaka jest zasada bajki?
- Uczyć, bawiąc.
- Jak nazywano Krasickiego?
- „Książę poetów”.
- Jaki morał ma bajka „Jagnię i wilcy"?
- Silniejszy zawsze znajdzie pretekst, by skrzywdzić słabszego.
- O czym mówi bajka „Dewotka"?
- O fałszywej pobożności.
- Czego dotyczy bajka „Malarze"?
- Tego, że ludzie wolą pochlebstwo od prawdy.
- Jaki morał ma bajka „Szczur i kot"?
- Pycha prowadzi do zguby.
Sprawdź się
1. Kto jest autorem „Bajek”?
- Ignacy Krasicki
- Adam Mickiewicz
- Jan Brzechwa
- Ezop
Pokaż odpowiedź
A. Ignacy Krasicki — Autorem jest Ignacy Krasicki, biskup i poeta oświecenia. Ezop układał bajki w starożytnej Grecji, wieki wcześniej.
2. Jaki morał ma „Ptaszki w klatce”?
- wolność jest cenna
- warto się bać
- bogactwo daje szczęście
- kłamstwo popłaca
Pokaż odpowiedź
A. wolność jest cenna — Morał mówi, że wolność jest cenna, nawet gdy w klatce niczego nie brakuje. Bogactwo w tej bajce szczęścia nie daje.
3. Jaki morał niesie „Jagnię i wilcy"?
- warto być odważnym
- silniejszy zawsze znajdzie pretekst
- przyjaźń zwycięża
- cierpliwość popłaca
Pokaż odpowiedź
B. silniejszy zawsze znajdzie pretekst — Bajka pokazuje bezwzględne prawo silniejszego.
4. Czym jest alegoria?
- rodzajem rymu
- obrazem o stałym, umownym znaczeniu
- rodzajem strofy
- zakończeniem utworu
Pokaż odpowiedź
B. obrazem o stałym, umownym znaczeniu — Dzięki niej lis zawsze oznacza spryt.
5. Jaka jest dewiza literatury oświecenia?
- sztuka dla sztuki
- poznaj samego siebie
- bawiąc, uczyć
- powrót do natury
Pokaż odpowiedź
C. bawiąc, uczyć — Literatura miała poprawiać obyczaje.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami