Katarynka
Lektury, klasa 5 · Bolesław Prus
Streszczenie
Stary, poukładany mecenas Tomasz nie znosi dźwięku katarynek i skutecznie każe je przeganiać spod swojego domu. Pewnego dnia zauważa w sąsiednim mieszkaniu niewidomą dziewczynkę, która ożywa na dźwięk katarynki.
Wzruszony, mecenas zmienia zdanie i sam pragnie, by katarynka grała dla dziecka. Nowela pozytywistyczna o empatii i przemianie bohatera — pokazuje, że sztuka i dobro potrafią odmienić nawet zatwardziałe serce.

Bohaterowie
- Mecenas Tomasz — Poukładany prawnik, który przechodzi przemianę.
- Niewidoma dziewczynka — Sąsiadka, ożywa przy muzyce katarynki.
- Matka dziewczynki — Opiekuje się córką w ubogim mieszkaniu.
- Kataryniarz — Uliczny grajek z katarynką.
Warto zapamiętać
- Kto jest autorem?
- Bolesław Prus.
- Gatunek utworu
- Nowela (pozytywistyczna).
- Kim z zawodu jest bohater?
- Mecenasem — prawnikiem.
- Czego początkowo nie znosi?
- Dźwięku katarynek.
- Co zmienia bohatera?
- Niewidoma dziewczynka ożywająca przy muzyce.
- Główna myśl
- Empatia i sztuka odmieniają człowieka.
- W jakim mieście toczy się akcja noweli?
- W Warszawie.
- Jak ma na imię bohater?
- Pan Tomasz.
- Co pan Tomasz wyprosił u władz?
- Zakaz grania katarynek na jego podwórku.
- Kto wprowadza się do sąsiedniego mieszkania?
- Uboga rodzina z niewidomą dziewczynką.
- Co ożywia niewidomą dziewczynkę?
- Dźwięk katarynki.
- Co robi pan Tomasz w zakończeniu?
- Płaci kataryniarzowi, żeby grał pod oknem.
Sprawdź się
1. Kim z zawodu jest bohater noweli?
- lekarzem
- mecenasem (prawnikiem)
- nauczycielem
- kupcem
Pokaż odpowiedź
B. mecenasem (prawnikiem) — Bohaterem jest pan Tomasz, z zawodu mecenas, czyli adwokat. Lekarzem nie jest, choć z troski o niewidome dziecko można tak pomyśleć.
2. Jaka jest główna myśl noweli?
- pieniądze dają szczęście
- empatia i sztuka odmieniają człowieka
- samotność jest dobra
- nie warto się zmieniać
Pokaż odpowiedź
B. empatia i sztuka odmieniają człowieka — Dobro i muzyka przemieniają serce.
3. Kto wprowadza się do sąsiedniego mieszkania?
- bogata rodzina
- muzyk
- uboga rodzina z niewidomą dziewczynką
- lekarz
Pokaż odpowiedź
C. uboga rodzina z niewidomą dziewczynką — To spotkanie zmienia całe życie bohatera.
4. Czym jest „sokół" w teorii noweli?
- bohaterem
- miejscem akcji
- zakończeniem
- powracającym motywem-przedmiotem
Pokaż odpowiedź
D. powracającym motywem-przedmiotem — Nazwa pochodzi od noweli Boccaccia o sokole.
5. Co powoduje przemianę bohatera?
- nagroda
- rozmowa z przyjacielem
- otrzymany list
- widok radości niewidomej dziewczynki
Pokaż odpowiedź
D. widok radości niewidomej dziewczynki — Wzruszenie okazuje się silniejsze niż przyzwyczajenie.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami