Sonety krymskie (wybór)

Lektury, klasa 7 · Adam Mickiewicz

Streszczenie

Cykl sonetów powstałych po podróży Mickiewicza na Krym: „Stepy akermańskie”, „Burza”, „Bakczysaraj”, „Ajudah”. Poeta-pielgrzym opisuje egzotyczny krajobraz — step jak ocean, ruiny pałacu chanów, morze i górę nad brzegiem.

Za obrazami przyrody kryje się tęsknota za Litwą i refleksja nad przemijaniem. Sonet ma stałą budowę: 14 wersów w czterech strofach (4+4+3+3), gdzie pierwsze dwie opisują, a ostatnie zawierają refleksję.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami
Pałac chanów w Bakczysaraju
Bakczysaraj — pałac chanów opisany w „Sonetach krymskich" (Autor: Дмитрий Cкляренко, CC BY 3.0, źródło)

Bohaterowie

Warto zapamiętać

Kto jest autorem „Sonetów krymskich”?
Adam Mickiewicz.
Ile wersów ma sonet?
Czternaście.
Jaka jest budowa strof sonetu?
Dwie strofy czterowersowe i dwie trzywersowe (4+4+3+3).
Jak nazywa się podmiot liryczny cyklu?
Pielgrzym — wędrowiec i wygnaniec.
Z czym porównany jest step w „Stepach akermańskich”?
Z oceanem — wóz „płynie” po trawie.
Co symbolizują ruiny Bakczysaraju?
Przemijanie potęgi i ludzkich dzieł.
Jaki nastrój dominuje w cyklu?
Zachwyt egzotyką połączony z tęsknotą za ojczyzną.
Gdzie powstały sonety?
Po podróży poety na Krym.
Ile sonetów liczy cykl „Sonety krymskie” i który utwór go otwiera, a który zamyka?
Cykl liczy osiemnaście sonetów. Otwierają go „Stepy akermańskie”, a zamyka „Ajudah”.
Kim jest Mirza, który przemawia w kilku sonetach?
To krymski Tatar, muzułmanin — miejscowy przewodnik. Oprowadza Pielgrzyma po Krymie, objaśnia mu góry, ruiny i obyczaje Wschodu, a w niektórych sonetach prowadzi z nim dialog (np. „Widok gór ze stepów Kozłowa”).
Jakimi słowami kończą się „Stepy akermańskie” i co one oznaczają?
„Jedźmy, nikt nie woła” — wędrowiec na próżno wsłuchuje się w ciszę, licząc na głos z ojczyzny. Nikt go nie wzywa, więc samotny rusza w dalszą drogę.
O czym myśli milczący podróżny w sonecie „Burza”?
Że szczęśliwy jest ten, kto potrafi się modlić albo ma z kim się żegnać. On sam nie ma nikogo — to obraz romantycznej samotności bohatera.

Sprawdź się

1. Kto napisał „Sonety krymskie”?

  1. Adam Mickiewicz
  2. Juliusz Słowacki
  3. Jan Kochanowski
  4. Cyprian Norwid
Pokaż odpowiedź

A. Adam Mickiewicz — Adam Mickiewicz.

2. Co symbolizują ruiny Bakczysaraju?

  1. przemijanie
  2. bogactwo
  3. zwycięstwo
  4. wojnę
Pokaż odpowiedź

A. przemijanie — Potęga przemija, przyroda trwa.

3. Jakimi słowami kończą się „Stepy akermańskie”?

  1. „Jedźmy, nikt nie woła”
  2. „Płyńmy, wiatr sprzyja”
  3. „Wracajmy, już zmierzcha”
  4. „Zostańmy, tu jest dom”
Pokaż odpowiedź

A. „Jedźmy, nikt nie woła” — Wędrowiec wytęża słuch, ale z ojczyzny nikt go nie wzywa — dlatego rusza dalej samotny.

4. Czym kończy się sonet „Droga nad przepaścią w Czufut-Kale”?

  1. Pielgrzym wyznaje, że o tym, co zobaczył w przepaści, opowie dopiero po śmierci
  2. Pielgrzym spada w przepaść razem z koniem
  3. Mirza rezygnuje z dalszej wędrówki
  4. podróżni zawracają do Bakczysaraju
Pokaż odpowiedź

A. Pielgrzym wyznaje, że o tym, co zobaczył w przepaści, opowie dopiero po śmierci — W języku żyjących nie ma słów na to doświadczenie — to romantyczne poznanie pozazmysłowe, niedostępne rozumowi.

5. Czemu w sonecie „Pielgrzym” bohater przyznaje pierwszeństwo?

  1. szumiącym lasom Litwy
  2. słowikom Bajdaru
  3. złotym ananasom
  4. dziewicom Salhiru
Pokaż odpowiedź

A. szumiącym lasom Litwy — Piękno Krymu nie zastąpi ojczyzny: nawet litewskie trzęsawiska są mu milsze niż egzotyczne wspaniałości Południa.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami