Sonety krymskie (wybór)
Lektury, klasa 7 · Adam Mickiewicz
Streszczenie
Cykl sonetów powstałych po podróży Mickiewicza na Krym: „Stepy akermańskie”, „Burza”, „Bakczysaraj”, „Ajudah”. Poeta-pielgrzym opisuje egzotyczny krajobraz — step jak ocean, ruiny pałacu chanów, morze i górę nad brzegiem.
Za obrazami przyrody kryje się tęsknota za Litwą i refleksja nad przemijaniem. Sonet ma stałą budowę: 14 wersów w czterech strofach (4+4+3+3), gdzie pierwsze dwie opisują, a ostatnie zawierają refleksję.

Bohaterowie
- Pielgrzym — Podmiot liryczny — wędrowiec i wygnaniec tęskniący za krajem.
- Step akermański — Porównany do oceanu — „wpływam na suchego przestwór oceanu”.
- Bakczysaraj — Ruiny pałacu chanów — obraz przemijania potęgi.
- Ajudah — Góra nad morzem, z której poeta patrzy na fale.
Warto zapamiętać
- Kto jest autorem „Sonetów krymskich”?
- Adam Mickiewicz.
- Ile wersów ma sonet?
- Czternaście.
- Jaka jest budowa strof sonetu?
- Dwie strofy czterowersowe i dwie trzywersowe (4+4+3+3).
- Jak nazywa się podmiot liryczny cyklu?
- Pielgrzym — wędrowiec i wygnaniec.
- Z czym porównany jest step w „Stepach akermańskich”?
- Z oceanem — wóz „płynie” po trawie.
- Co symbolizują ruiny Bakczysaraju?
- Przemijanie potęgi i ludzkich dzieł.
- Jaki nastrój dominuje w cyklu?
- Zachwyt egzotyką połączony z tęsknotą za ojczyzną.
- Gdzie powstały sonety?
- Po podróży poety na Krym.
- Ile sonetów liczy cykl „Sonety krymskie” i który utwór go otwiera, a który zamyka?
- Cykl liczy osiemnaście sonetów. Otwierają go „Stepy akermańskie”, a zamyka „Ajudah”.
- Kim jest Mirza, który przemawia w kilku sonetach?
- To krymski Tatar, muzułmanin — miejscowy przewodnik. Oprowadza Pielgrzyma po Krymie, objaśnia mu góry, ruiny i obyczaje Wschodu, a w niektórych sonetach prowadzi z nim dialog (np. „Widok gór ze stepów Kozłowa”).
- Jakimi słowami kończą się „Stepy akermańskie” i co one oznaczają?
- „Jedźmy, nikt nie woła” — wędrowiec na próżno wsłuchuje się w ciszę, licząc na głos z ojczyzny. Nikt go nie wzywa, więc samotny rusza w dalszą drogę.
- O czym myśli milczący podróżny w sonecie „Burza”?
- Że szczęśliwy jest ten, kto potrafi się modlić albo ma z kim się żegnać. On sam nie ma nikogo — to obraz romantycznej samotności bohatera.
Sprawdź się
1. Kto napisał „Sonety krymskie”?
- Adam Mickiewicz
- Juliusz Słowacki
- Jan Kochanowski
- Cyprian Norwid
Pokaż odpowiedź
A. Adam Mickiewicz — Adam Mickiewicz.
2. Co symbolizują ruiny Bakczysaraju?
- przemijanie
- bogactwo
- zwycięstwo
- wojnę
Pokaż odpowiedź
A. przemijanie — Potęga przemija, przyroda trwa.
3. Jakimi słowami kończą się „Stepy akermańskie”?
- „Jedźmy, nikt nie woła”
- „Płyńmy, wiatr sprzyja”
- „Wracajmy, już zmierzcha”
- „Zostańmy, tu jest dom”
Pokaż odpowiedź
A. „Jedźmy, nikt nie woła” — Wędrowiec wytęża słuch, ale z ojczyzny nikt go nie wzywa — dlatego rusza dalej samotny.
4. Czym kończy się sonet „Droga nad przepaścią w Czufut-Kale”?
- Pielgrzym wyznaje, że o tym, co zobaczył w przepaści, opowie dopiero po śmierci
- Pielgrzym spada w przepaść razem z koniem
- Mirza rezygnuje z dalszej wędrówki
- podróżni zawracają do Bakczysaraju
Pokaż odpowiedź
A. Pielgrzym wyznaje, że o tym, co zobaczył w przepaści, opowie dopiero po śmierci — W języku żyjących nie ma słów na to doświadczenie — to romantyczne poznanie pozazmysłowe, niedostępne rozumowi.
5. Czemu w sonecie „Pielgrzym” bohater przyznaje pierwszeństwo?
- szumiącym lasom Litwy
- słowikom Bajdaru
- złotym ananasom
- dziewicom Salhiru
Pokaż odpowiedź
A. szumiącym lasom Litwy — Piękno Krymu nie zastąpi ojczyzny: nawet litewskie trzęsawiska są mu milsze niż egzotyczne wspaniałości Południa.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami