Wiersze Leśmiana i Baczyńskiego

Bolesław Leśmian (1877–1937) pisał wiersze o świecie, którego nie ma — i sam go dla nich stwarzał. Brakujące słowa wymyślał, dlatego jego neologizmy nazwano leśmianizmami. Najchętniej sięgał po balladę: w „Dusiołku” senną zmorę, która siada na piersi śpiącego Bajdały, potraktował tak serio jak żywą istotę, a w „Dziewczynie” dwunastu braci kuje mur, żeby dotrzeć do głosu wołającego po drugiej stronie. Gdy bracia umierają, robotę kończą ich cienie, a potem same młoty — za murem nie ma jednak nikogo. Osobny nurt to cykl erotyków „W malinowym chruśniaku”: malinowe zarośla są tam miejscem spotkań kochanków i pełnoprawnym bohaterem, bo u Leśmiana przyroda żyje, czuje i uczestniczy.

Krzysztof Kamil Baczyński (1921–1944) należał do pokolenia Kolumbów — roczników około 1920, które maturę zdawały na tajnych kompletach, a dorosłość zaczęły pod okupacją. Jego wiersze są katastroficzne: zapowiadają koniec świata, który dla tego pokolenia naprawdę nastąpił. W „Elegii o… [chłopcu polskim]” matka żegna syna, któremu wojna zamiast bajek dała broń, a „Z głową na karabinie” pokazuje młodość przespaną z bronią przy twarzy. Obok tego pisał wiersze miłosne do żony Barbary, pełne łagodnych, jasnych obrazów. Był żołnierzem Armii Krajowej i zginął 4 sierpnia 1944 roku, w czwartym dniu powstania warszawskiego, mając 23 lata.

• Bolesław Leśmian — Poeta dwudziestolecia; tworzył własne słowa i własny, baśniowy świat.
• Krzysztof Kamil Baczyński — Poeta pokolenia Kolumbów, żołnierz AK; zginął w powstaniu warszawskim.
• Dusiołek — Senna zmora z ballady Leśmiana, która przysiada na piersi Bajdały.
• Barbara Baczyńska — Żona poety, adresatka jego wierszy miłosnych.

Kim był Bolesław Leśmian?

Poetą dwudziestolecia międzywojennego (1877–1937), twórcą własnego, baśniowego świata poetyckiego.

Co to są leśmianizmy?

Neologizmy, czyli słowa wymyślone przez Leśmiana, żeby nazwać to, na co polszczyzna nie ma wyrazu.

Kim jest Dusiołek?

Senną zmorą z ballady Leśmiana — siada na piersi śpiącego w polu Bajdały i go dusi.

O czym jest ballada „Dziewczyna”?

Dwunastu braci kuje mur, zza którego dobiega głos; po ich śmierci kują cienie, potem same młoty, a za murem nie ma nikogo.

Czym jest cykl „W malinowym chruśniaku”?

Cyklem erotyków Leśmiana, w którym malinowe zarośla są miejscem spotkań kochanków i osobnym bohaterem.

Jaką rolę pełni przyroda w wierszach Leśmiana?

Nie jest tłem — żyje, czuje i działa na równi z ludźmi.

Co to jest ballada?

Gatunek z pogranicza liryki, epiki i dramatu: opowiada fabułę, często ludową i tajemniczą.

Co to jest neologizm?

Nowo utworzone słowo, którego wcześniej w języku nie było.

Kim był Krzysztof Kamil Baczyński?

Poetą i żołnierzem Armii Krajowej (1921–1944), najbardziej znanym twórcą pokolenia Kolumbów.

Co znaczy określenie „pokolenie Kolumbów”?

Nazwę roczników około 1920, które dojrzewały dopiero w czasie okupacji i odkrywały świat wojny.

Kiedy i w jakich okolicznościach zginął Baczyński?

4 sierpnia 1944 roku, w czwartym dniu powstania warszawskiego, w wieku 23 lat.

O czym mówi „Elegia o… [chłopcu polskim]”?

Matka żegna syna, któremu wojna zabrała dzieciństwo i zamiast bajek dała broń.

1. Jak nazywamy słowa wymyślone przez Leśmiana?

1. archaizmy
2. leśmianizmy
3. zgrubienia
4. zapożyczenia

2. Co bracia zastają za przekutym murem?

1. skarb
2. pustkę
3. ogród
4. dziewczynę

3. W jakiej epoce tworzył Leśmian?

1. w romantyzmie
2. w oświeceniu
3. w dwudziestoleciu międzywojennym
4. po 1989 roku

4. W czym zginął poeta?

1. w kampanii wrześniowej
2. w powstaniu warszawskim
3. w obozie
4. w bitwie pod Monte Cassino

5. Co oznacza katastrofizm?

1. zachwyt techniką
2. przeczucie zagłady
3. kult natury
4. wiarę w postęp