Świtezianka i Reduta Ordona — powtórka ballad

Powtórkowe zestawienie dwóch znanych utworów Mickiewicza: ballady „Świtezianka” (kl. 5) i wiersza „Reduta Ordona” (kl. 7). Pozwala zobaczyć różnicę między balladą (fabuła, tajemnica, kara za złamanie wierności) a poetyckim reportażem z pola bitwy.

W „Świteziance” świat ludzi styka się ze światem nadprzyrodzonym: dziewczyna-zjawa karze niewiernego strzelca. W „Reducie Ordona” obraz obrony szańca zamienia się w apoteozę bohaterstwa, a wybuch prochowni — w symbol wolności ponad przemoc.

• Świtezianka — Tajemnicza dziewczyna-zjawa, karze niewiernego strzelca.
• Strzelec — Zakochany, łamie przysięgę wierności.
• Ordon — Obrońca reduty; wysadza prochownię (w legendzie utworu).
• Napastnicy — Wojsko carskie — masa przeciwników w wierszu.

Kto jest autorem obu utworów?

Adam Mickiewicz.

Jaki gatunek to „Świtezianka”?

Ballada — łączy fabułę, dialog i element fantastyczny.

Za co ukarany jest strzelec?

Za złamanie przysięgi wierności.

Co jest tematem „Reduty Ordona”?

Obrona szańca w powstaniu listopadowym.

Kto jest narratorem „Reduty Ordona”?

Adiutant obserwujący bitwę.

Co symbolizuje wybuch prochowni?

Wolność, która nie poddaje się przemocy.

Co łączy oba utwory?

Autor, romantyzm i silne emocje moralne.

Co je różni?

Ballada opowiada zmyśloną historię, wiersz — wydarzenie historyczne.

Jak zbudowana jest „Świtezianka" pod względem wersyfikacji?

Ze strof czterowersowych o rymach krzyżowych (abab); regularny rytm upodabnia utwór do pieśni ludowej.

Kim okazuje się tajemnicza dziewczyna, którą spotyka strzelec?

Świtezianką, czyli wodną boginką (nimfą) z jeziora Świteź, która przybrała postać zwykłej dziewczyny.

W jaki sposób dziewczyna sprawdza wierność strzelca?

Ukazuje mu się nad jeziorem jako nieznana, urodziwa dziewica i wabi go ku wodzie, namawiając, by porzucił tę, której przysiągł wierność.

W jakim tomie i w którym roku ukazała się „Świtezianka"?

W tomie „Poezje" (t. I), którego zasadniczą część stanowi cykl „Ballady i romanse", wydanym w 1822 roku w Wilnie i uznawanym za początek romantyzmu w Polsce.

1. Jaki gatunek reprezentuje „Świtezianka”?

1. ballada
2. sonet
3. nowela
4. hymn

2. Co symbolizuje wybuch prochowni?

1. klęskę
2. wolność ponad przemoc
3. przypadek
4. zdradę

3. Jakim środkiem stylistycznym jest wyrażenie „sinej Świteziowej wody"?

1. Porównaniem
2. Metaforą
3. Onomatopeją
4. Epitetem

4. Kto dowodził wojskami rosyjskimi szturmującymi Warszawę we wrześniu 1831 roku?

1. Józef Bem
2. Jan Skrzynecki
3. Józef Chłopicki
4. Iwan Paskiewicz

5. Jaką miarą wiersza posłużył się Mickiewicz w „Reducie Ordona"?

1. Ośmiozgłoskowcem
2. Jedenastozgłoskowcem
3. Wierszem wolnym, bez stałej miary
4. Trzynastozgłoskowcem