Syzyfowe prace

Lektury, klasa 8 · Stefan Żeromski

Streszczenie

Powieść o dorastaniu Marcina Borowicza w rosyjskim gimnazjum w Klerykowie w czasach zaborów. Szkoła prowadzi intensywną rusyfikację — próbę wynarodowienia polskiej młodzieży, którą narrator nazywa „syzyfowymi pracami” zaborcy.

Przełomem jest scena, gdy Bernard Zygier recytuje „Redutę Ordona” Mickiewicza — budzi to w uczniach polską świadomość narodową. Marcin dojrzewa, odzyskuje poczucie tożsamości i przeciwstawia się rusyfikacji. Utwór o patriotyzmie i sile polskiej kultury.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami
Portret pisarza
Stefan Żeromski — autor „Syzyfowych prac" (Autor: Unknown author Unknown author, Public domain, źródło)

Bohaterowie

Warto zapamiętać

Kto jest autorem?
Stefan Żeromski.
Kto jest głównym bohaterem?
Marcin Borowicz.
Co oznacza tytuł?
Daremne wysiłki zaborcy — rusyfikacja, która się nie udaje.
Jaki utwór recytuje Zygier?
„Redutę Ordona” Adama Mickiewicza.
W jakiej epoce toczy się akcja?
W czasach zaborów (zabór rosyjski).
Główny temat
Rusyfikacja i budzenie się świadomości narodowej.
W jakim mieście toczy się główna część akcji „Syzyfowych prac” i jakie miasto było jego pierwowzorem?
W fikcyjnym Klerykowie – jego pierwowzorem były Kielce, gdzie sam Żeromski uczył się w rosyjskim gimnazjum.
Kim jest Andrzej Radek?
Syn parobka (fornala) z Pajęczyna Dolnego, zdolny chłopiec ze wsi, który dzięki pomocy nauczyciela Paluszkiewicza, zwanego Kawką, trafia do szkoły; symbol awansu społecznego przez naukę.
Kim jest Bernard Zygier i jaką rolę odgrywa w powieści?
Uczniem przeniesionym do Klerykowa z Warszawy, skąd usunięto go ze szkoły za polskość. Budzi w kolegach świadomość narodową i staje się punktem zwrotnym akcji.
Jak nazywa się dziewczyna, w której zakochuje się Marcin Borowicz, i jaki nosi przydomek?
Anna Stogowska, wśród uczniów nazywana Birutą. Jej uczucie do Marcina pozostaje niespełnione.
Kim był Sztetter i na czym polegała jego wewnętrzna sprzeczność?
Nauczycielem języka polskiego w Klerykowie. Potajemnie pisał polskie wiersze, ale na lekcjach zachowywał się służalczo wobec władz rosyjskich.
Kim był nauczyciel Majewski?
Polakiem z pochodzenia, który szczególnie gorliwie rusyfikował uczniów – przykład renegata, wynaradawiającego własnych rodaków.

Sprawdź się

1. Kto jest autorem „Syzyfowych prac”?

  1. Bolesław Prus
  2. Stefan Żeromski
  3. Henryk Sienkiewicz
  4. Eliza Orzeszkowa
Pokaż odpowiedź

B. Stefan Żeromski — Autor to Stefan Żeromski.

2. Czemu ma służyć szkoła w Klerykowie?

  1. polonizacji
  2. rusyfikacji
  3. germanizacji
  4. nauce zawodu
Pokaż odpowiedź

B. rusyfikacji — Prowadzi rusyfikację polskiej młodzieży.

3. Skąd przybywa do klerykowskiego gimnazjum Bernard Zygier?

  1. Z Krakowa
  2. Ze Lwowa
  3. Z Poznania
  4. Z Warszawy
Pokaż odpowiedź

D. Z Warszawy — Zygier został usunięty ze szkoły w Warszawie za postawę patriotyczną i dlatego trafia do Klerykowa.

4. Jaki status miał język polski w gimnazjum w Klerykowie?

  1. Był przedmiotem obowiązkowym z egzaminem końcowym
  2. Został całkowicie usunięty z planu lekcji
  3. Był przedmiotem nadobowiązkowym, traktowanym jak język obcy
  4. Był wykładany wyłącznie w klasach najstarszych
Pokaż odpowiedź

C. Był przedmiotem nadobowiązkowym, traktowanym jak język obcy — Polski uczono jako przedmiot dodatkowy i obcy, co miało obniżyć jego rangę w oczach uczniów.

5. Do jakiego gatunku literackiego należą „Syzyfowe prace”?

  1. Nowela
  2. Powieść o dojrzewaniu (inicjacyjna)
  3. Dramat romantyczny
  4. Epopeja narodowa
Pokaż odpowiedź

B. Powieść o dojrzewaniu (inicjacyjna) — Utwór śledzi dorastanie i kształtowanie się osobowości bohaterów, ma też wyraźne rysy autobiograficzne.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami