Polecenia żółwia

Matematyka, klasa 4 · Algorytmy: naprzód, w prawo, w lewo i powtórz

Lekcja

Wyobraź sobie żółwia, który idzie po kratkowanej kartce i rysuje za sobą ślad. Nie widzi planu — słucha tylko poleceń. Zapis kolejnych poleceń, które prowadzą do celu, nazywamy algorytmem, a program komputerowy to właśnie taki algorytm.

🔑 Zapamiętaj: Prawo i lewo odnoszą się do żółwia, a nie do ciebie! Gdy żółw patrzy w dół kartki, jego „w prawo” jest po twojej lewej stronie.

startkoniecnaprzód 3w prawo 90naprzód 4w prawo 90naprzód 3
Żółw startuje w lewym dolnym rogu i patrzy w górę. Zostawia ślad kształtu odwróconej litery U.

✏️ Jak narysować kwadrat o boku 3 kratek? Najpierw bez pętli, potem z pętlą

  1. Kwadrat ma 4 równe boki i 4 kąty proste. Dla jednego boku: idź 3 kratki i skręć.
    naprzód 3, w prawo 90
  2. Tę parę poleceń trzeba wykonać cztery razy. Zamiast pisać ją cztery razy, użyj pętli.
    powtórz 4 [ naprzód 3, w prawo 90 ]
  3. Policz drogę żółwia: to obwód kwadratu.
    4 · 3 = 12 kratek

✏️ Co narysuje program: powtórz 2 [ naprzód 4, w prawo 90, naprzód 2, w prawo 90 ]?

  1. W jednym obiegu żółw idzie 4 kratki, skręca, idzie 2 kratki i skręca.
    dwa sąsiednie boki: 4 i 2
  2. Drugi obieg dorysowuje pozostałe dwa boki. Powstaje prostokąt 4 × 2.
    droga: 2 · (4 + 2) = 12 kratek
powtórz 3 [naprzód 1w prawo 90naprzód 1w lewo 90 ]
Schodki: powtórz 3 [ naprzód 1, w prawo 90, naprzód 1, w lewo 90 ]. Żółw skręca raz w prawo, raz w lewo.

⚠️ Uwaga: Kolejność poleceń ma znaczenie! „Naprzód 2, w prawo 90” i „w prawo 90, naprzód 2” prowadzą w zupełnie różne miejsca.

💡 Wskazówka: Gdy program nie działa, wykonaj go na kartce kratkowanej palcem, krok po kroku, jak żółw. Błąd zwykle widać po kilku poleceniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami

Pojęcia

Algorytm
dokładna lista kroków, która prowadzi do celu
Program
algorytm zapisany tak, żeby mógł go wykonać komputer
naprzód n
żółw przesuwa się o n kratek tam, gdzie patrzy
w prawo 90
obrót żółwia w miejscu o ćwierć obrotu w prawo
w lewo 90
obrót żółwia w miejscu o ćwierć obrotu w lewo
powtórz n [ ... ]
pętla: polecenia w nawiasie wykonujemy n razy
Po co pętla?
skraca zapis, gdy te same kroki się powtarzają
Kwadrat o boku 2
powtórz 4 [ naprzód 2, w prawo 90 ]
w prawo 90 dwa razy
żółw odwraca się tyłem do poprzedniego kierunku
Ile razy w prawo 90 daje pełny obrót?
4 razy (4 · 90° = 360°)
Czy kolejność poleceń ma znaczenie?
tak — zmiana kolejności zmienia drogę żółwia
Prostokąt 3 × 1
powtórz 2 [ naprzód 3, w prawo 90, naprzód 1, w prawo 90 ]

Sprawdź się

1. Żółw patrzy w górę. Wykonuje „w prawo 90”. W którą stronę patrzy teraz?

  1. w górę
  2. do tyłu, w dół
  3. w prawo
  4. w lewo
Pokaż odpowiedź

C. w prawo — Ćwierć obrotu w prawo zamienia „górę” na „prawo”.

2. Ile razy trzeba wykonać „w prawo 90”, żeby żółw wrócił do pierwotnego kierunku?

  1. 2
  2. 4
  3. 3
  4. 8
Pokaż odpowiedź

B. 4 — 4 · 90° = 360°, czyli pełny obrót.

3. Żółw patrzy w górę: naprzód 2, w prawo 90, naprzód 3. O ile kratek w prawo od startu jest?

  1. 2
  2. 5
  3. 0
  4. 3
Pokaż odpowiedź

D. 3 — Po skręcie żółw idzie w prawo 3 kratki.

4. Żółw patrzy w górę: w prawo 90, w prawo 90, naprzód 2. Gdzie idzie?

  1. w dół
  2. w górę
  3. w prawo
  4. w lewo
Pokaż odpowiedź

A. w dół — Dwa skręty w prawo to pół obrotu — żółw patrzy w dół.

5. Po co stosuje się pętlę „powtórz”?

  1. żeby żółw szedł szybciej i dalej niż zwykle
  2. żeby rysunek był kolorowy
  3. żeby krócej zapisać powtarzające się kroki
  4. żeby usunąć błędy
Pokaż odpowiedź

C. żeby krócej zapisać powtarzające się kroki — Pętla oszczędza pisanie.

Więcej pytań — razem 39 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami