Polecenia żółwia
Matematyka, klasa 4 · Algorytmy: naprzód, w prawo, w lewo i powtórz
Lekcja
Wyobraź sobie żółwia, który idzie po kratkowanej kartce i rysuje za sobą ślad. Nie widzi planu — słucha tylko poleceń. Zapis kolejnych poleceń, które prowadzą do celu, nazywamy algorytmem, a program komputerowy to właśnie taki algorytm.
- naprzód n — żółw idzie n kratek do przodu (tam, gdzie patrzy)
- w prawo 90 — żółw obraca się w miejscu o ćwierć obrotu w prawo
- w lewo 90 — obraca się o ćwierć obrotu w lewo
- powtórz n [ ... ] — komendy w nawiasie wykonaj n razy
🔑 Zapamiętaj: Prawo i lewo odnoszą się do żółwia, a nie do ciebie! Gdy żółw patrzy w dół kartki, jego „w prawo” jest po twojej lewej stronie.
✏️ Jak narysować kwadrat o boku 3 kratek? Najpierw bez pętli, potem z pętlą
- Kwadrat ma 4 równe boki i 4 kąty proste. Dla jednego boku: idź 3 kratki i skręć.naprzód 3, w prawo 90
- Tę parę poleceń trzeba wykonać cztery razy. Zamiast pisać ją cztery razy, użyj pętli.powtórz 4 [ naprzód 3, w prawo 90 ]
- Policz drogę żółwia: to obwód kwadratu.4 · 3 = 12 kratek
✏️ Co narysuje program: powtórz 2 [ naprzód 4, w prawo 90, naprzód 2, w prawo 90 ]?
- W jednym obiegu żółw idzie 4 kratki, skręca, idzie 2 kratki i skręca.dwa sąsiednie boki: 4 i 2
- Drugi obieg dorysowuje pozostałe dwa boki. Powstaje prostokąt 4 × 2.droga: 2 · (4 + 2) = 12 kratek
⚠️ Uwaga: Kolejność poleceń ma znaczenie! „Naprzód 2, w prawo 90” i „w prawo 90, naprzód 2” prowadzą w zupełnie różne miejsca.
💡 Wskazówka: Gdy program nie działa, wykonaj go na kartce kratkowanej palcem, krok po kroku, jak żółw. Błąd zwykle widać po kilku poleceniach.
Pojęcia
- Algorytm
- dokładna lista kroków, która prowadzi do celu
- Program
- algorytm zapisany tak, żeby mógł go wykonać komputer
- naprzód n
- żółw przesuwa się o n kratek tam, gdzie patrzy
- w prawo 90
- obrót żółwia w miejscu o ćwierć obrotu w prawo
- w lewo 90
- obrót żółwia w miejscu o ćwierć obrotu w lewo
- powtórz n [ ... ]
- pętla: polecenia w nawiasie wykonujemy n razy
- Po co pętla?
- skraca zapis, gdy te same kroki się powtarzają
- Kwadrat o boku 2
- powtórz 4 [ naprzód 2, w prawo 90 ]
- w prawo 90 dwa razy
- żółw odwraca się tyłem do poprzedniego kierunku
- Ile razy w prawo 90 daje pełny obrót?
- 4 razy (4 · 90° = 360°)
- Czy kolejność poleceń ma znaczenie?
- tak — zmiana kolejności zmienia drogę żółwia
- Prostokąt 3 × 1
- powtórz 2 [ naprzód 3, w prawo 90, naprzód 1, w prawo 90 ]
Sprawdź się
1. Żółw patrzy w górę. Wykonuje „w prawo 90”. W którą stronę patrzy teraz?
- w górę
- do tyłu, w dół
- w prawo
- w lewo
Pokaż odpowiedź
C. w prawo — Ćwierć obrotu w prawo zamienia „górę” na „prawo”.
2. Ile razy trzeba wykonać „w prawo 90”, żeby żółw wrócił do pierwotnego kierunku?
- 2
- 4
- 3
- 8
Pokaż odpowiedź
B. 4 — 4 · 90° = 360°, czyli pełny obrót.
3. Żółw patrzy w górę: naprzód 2, w prawo 90, naprzód 3. O ile kratek w prawo od startu jest?
- 2
- 5
- 0
- 3
Pokaż odpowiedź
D. 3 — Po skręcie żółw idzie w prawo 3 kratki.
4. Żółw patrzy w górę: w prawo 90, w prawo 90, naprzód 2. Gdzie idzie?
- w dół
- w górę
- w prawo
- w lewo
Pokaż odpowiedź
A. w dół — Dwa skręty w prawo to pół obrotu — żółw patrzy w dół.
5. Po co stosuje się pętlę „powtórz”?
- żeby żółw szedł szybciej i dalej niż zwykle
- żeby rysunek był kolorowy
- żeby krócej zapisać powtarzające się kroki
- żeby usunąć błędy
Pokaż odpowiedź
C. żeby krócej zapisać powtarzające się kroki — Pętla oszczędza pisanie.
Więcej pytań — razem 39 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami