Proste, półproste, odcinki

Matematyka, klasa 4 · Równoległe i prostopadłe, rysowanie ekierką, długość odcinka

Lekcja

Wszystko w geometrii zaczyna się od kresek. Są trzy rodzaje: prosta, która ciągnie się bez końca w obie strony, półprosta, która ma początek, ale nie ma końca, i odcinek, który ma oba końce, więc można go zmierzyć.

prosta kpółprosta ABA (początek)odcinek CDCD
Trzy rodzaje „kresek": im więcej końców, tym łatwiej zmierzyć.

Prostą oznaczamy małą literą (prosta k) albo dwoma punktami, przez które przechodzi. Odcinek AB to kawałek prostej od punktu A do punktu B; jego długość zapisujemy |AB|.

Dwie proste mogą być w trzech układach

równoległek ∥ lprostopadłek ⊥ lprzecinające sięnie pod kątem prostym
Równoległe nigdy się nie spotkają. Prostopadłe tworzą kąt prosty. Pozostałe po prostu się przecinają.

🔑 Zapamiętaj: Równoległe oznaczamy ∥, a prostopadłe ⊥. Kąt prosty zaznaczamy w rysunku małym kwadracikiem w rogu. Dwie proste równoległe mają wszędzie jednakową odległość od siebie.

✏️ Narysuj prostą prostopadłą do prostej k, przechodzącą przez punkt A

  1. Przyłóż ekierkę tak, żeby jeden z boków przy kącie prostym leżał dokładnie na prostej k.
  2. Przesuwaj ekierkę wzdłuż prostej k, aż drugi bok przy kącie prostym dotknie punktu A.
  3. Przytrzymaj ekierkę i przeprowadź kreskę wzdłuż drugiego boku przez punkt A. To jest prostopadła.

✏️ Odcinek AB ma 7 cm. Punkt C jest jego środkiem. Jak długi jest odcinek AC?

  1. Środek dzieli odcinek na dwie równe części, więc dzielimy długość przez 2.
    7 cm : 2 = 3,5 cm = 3 cm 5 mm
  2. Sprawdź: dwie części razem mają dawać cały odcinek.
    3 cm 5 mm + 3 cm 5 mm = 7 cm

💡 Wskazówka: Do rysowania równoległych użyj dwóch krawędzi ekierki albo linijki i ekierki: przesuwaj ekierkę po linijce i rysuj dwie kreski w różnych miejscach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami

Pojęcia

Prosta
linia prosta bez początku i bez końca, ciągnie się w obie strony
Półprosta
ma początek, ale nie ma końca
Odcinek
kawałek prostej między dwoma punktami; ma oba końce i można go zmierzyć
Proste równoległe
nigdy się nie przecinają, mają wszędzie taką samą odległość; znak ∥
Proste prostopadłe
przecinają się pod kątem prostym (90°); znak ⊥
Proste przecinające się
mają jeden punkt wspólny
Środek odcinka
punkt dzielący odcinek na dwie równe części
|AB|
zapis długości odcinka AB
Kąt prosty na rysunku
zaznaczamy go kwadracikiem w rogu
Ile prostych przez 2 punkty?
dokładnie jedna
Do czego służy ekierka?
do rysowania kątów prostych i prostych prostopadłych oraz równoległych
Odcinek 7 cm — jego środek jest od końca oddalony o…
3,5 cm, czyli 3 cm 5 mm

Sprawdź się

1. Co ma początek, ale nie ma końca?

  1. półprosta
  2. odcinek prosty
  3. prosta
  4. punkt
Pokaż odpowiedź

A. półprosta — Półprosta zaczyna się w jednym punkcie i ciągnie bez końca.

2. Jak nazywamy proste, które nigdy się nie przecinają?

  1. prostopadłe
  2. przecinające się
  3. przylegające
  4. równoległe
Pokaż odpowiedź

D. równoległe — Równoległe są wszędzie tak samo oddalone.

3. Ile prostych przechodzi przez dwa różne punkty?

  1. dokładnie dwie
  2. nieskończenie wiele
  3. dokładnie jedna
  4. żadna
Pokaż odpowiedź

C. dokładnie jedna — Dwa punkty jednoznacznie wyznaczają prostą.

4. Co pomoże narysować kąt prosty?

  1. cyrkiel
  2. ekierka
  3. gumka
  4. ołówek
Pokaż odpowiedź

B. ekierka — Ekierka ma jeden kąt prosty.

5. Jak zaznacza się kąt prosty na rysunku?

  1. małym kwadracikiem
  2. małym trójkątem
  3. kropką
  4. dwiema małymi strzałkami
Pokaż odpowiedź

A. małym kwadracikiem — Kwadracik w rogu oznacza 90°.

Więcej pytań — razem 38 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami