Proste, półproste, odcinki
Matematyka, klasa 4 · Równoległe i prostopadłe, rysowanie ekierką, długość odcinka
Lekcja
Wszystko w geometrii zaczyna się od kresek. Są trzy rodzaje: prosta, która ciągnie się bez końca w obie strony, półprosta, która ma początek, ale nie ma końca, i odcinek, który ma oba końce, więc można go zmierzyć.
Prostą oznaczamy małą literą (prosta k) albo dwoma punktami, przez które przechodzi. Odcinek AB to kawałek prostej od punktu A do punktu B; jego długość zapisujemy |AB|.
Dwie proste mogą być w trzech układach
🔑 Zapamiętaj: Równoległe oznaczamy ∥, a prostopadłe ⊥. Kąt prosty zaznaczamy w rysunku małym kwadracikiem w rogu. Dwie proste równoległe mają wszędzie jednakową odległość od siebie.
✏️ Narysuj prostą prostopadłą do prostej k, przechodzącą przez punkt A
- Przyłóż ekierkę tak, żeby jeden z boków przy kącie prostym leżał dokładnie na prostej k.
- Przesuwaj ekierkę wzdłuż prostej k, aż drugi bok przy kącie prostym dotknie punktu A.
- Przytrzymaj ekierkę i przeprowadź kreskę wzdłuż drugiego boku przez punkt A. To jest prostopadła.
✏️ Odcinek AB ma 7 cm. Punkt C jest jego środkiem. Jak długi jest odcinek AC?
- Środek dzieli odcinek na dwie równe części, więc dzielimy długość przez 2.7 cm : 2 = 3,5 cm = 3 cm 5 mm
- Sprawdź: dwie części razem mają dawać cały odcinek.3 cm 5 mm + 3 cm 5 mm = 7 cm
- przez dwa różne punkty przechodzi dokładnie jedna prosta
- przez punkt poza prostą można poprowadzić tylko jedną prostą równoległą do niej
- półprosta ma początek, ale nie ma końca; odcinek ma oba końce
- długość można zmierzyć tylko odcinkowi — prostej i półprostej nie
💡 Wskazówka: Do rysowania równoległych użyj dwóch krawędzi ekierki albo linijki i ekierki: przesuwaj ekierkę po linijce i rysuj dwie kreski w różnych miejscach.
Pojęcia
- Prosta
- linia prosta bez początku i bez końca, ciągnie się w obie strony
- Półprosta
- ma początek, ale nie ma końca
- Odcinek
- kawałek prostej między dwoma punktami; ma oba końce i można go zmierzyć
- Proste równoległe
- nigdy się nie przecinają, mają wszędzie taką samą odległość; znak ∥
- Proste prostopadłe
- przecinają się pod kątem prostym (90°); znak ⊥
- Proste przecinające się
- mają jeden punkt wspólny
- Środek odcinka
- punkt dzielący odcinek na dwie równe części
- |AB|
- zapis długości odcinka AB
- Kąt prosty na rysunku
- zaznaczamy go kwadracikiem w rogu
- Ile prostych przez 2 punkty?
- dokładnie jedna
- Do czego służy ekierka?
- do rysowania kątów prostych i prostych prostopadłych oraz równoległych
- Odcinek 7 cm — jego środek jest od końca oddalony o…
- 3,5 cm, czyli 3 cm 5 mm
Sprawdź się
1. Co ma początek, ale nie ma końca?
- półprosta
- odcinek prosty
- prosta
- punkt
Pokaż odpowiedź
A. półprosta — Półprosta zaczyna się w jednym punkcie i ciągnie bez końca.
2. Jak nazywamy proste, które nigdy się nie przecinają?
- prostopadłe
- przecinające się
- przylegające
- równoległe
Pokaż odpowiedź
D. równoległe — Równoległe są wszędzie tak samo oddalone.
3. Ile prostych przechodzi przez dwa różne punkty?
- dokładnie dwie
- nieskończenie wiele
- dokładnie jedna
- żadna
Pokaż odpowiedź
C. dokładnie jedna — Dwa punkty jednoznacznie wyznaczają prostą.
4. Co pomoże narysować kąt prosty?
- cyrkiel
- ekierka
- gumka
- ołówek
Pokaż odpowiedź
B. ekierka — Ekierka ma jeden kąt prosty.
5. Jak zaznacza się kąt prosty na rysunku?
- małym kwadracikiem
- małym trójkątem
- kropką
- dwiema małymi strzałkami
Pokaż odpowiedź
A. małym kwadracikiem — Kwadracik w rogu oznacza 90°.
Więcej pytań — razem 38 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami