Kąty i trójkąty
Matematyka, klasa 5 · Rodzaje kątów, mierzenie kątomierzem, suma kątów w trójkącie
Lekcja
Kąt to rozwarcie między dwiema półprostymi wychodzącymi z jednego punktu. Ten punkt nazywamy wierzchołkiem, a półproste — ramionami. Wielkość kąta mierzymy w stopniach i nie ma ona nic wspólnego z długością ramion: kąt narysowany krótkimi kreskami może być większy od kąta o długich ramionach.
🔑 Zapamiętaj: Kąt prosty ma 90°, półpełny 180°, pełny 360°. Wszystkie inne nazwy odnoszą się do tych trzech: ostry to mniej niż prosty, rozwarty to więcej niż prosty, ale mniej niż półpełny.
Jak mierzyć kątomierzem
⚠️ Uwaga: Kątomierz ma dwie skale — jedną od lewej, drugą od prawej. Zawsze czytaj tę, która ma zero na twoim ramieniu. Inaczej zamiast 60° odczytasz 120°.
Suma kątów w trójkącie
W każdym trójkącie — dużym, małym, wąskim, rozłożystym — kąty razem dają 180°. Zawsze. Dlatego wystarczy znać dwa kąty, żeby wyliczyć trzeci.
✏️ W trójkącie dwa kąty mają 65° i 48°. Ile ma trzeci?
- Dodaj znane kąty.65° + 48° = 113°
- Odejmij od sumy wszystkich kątów.180° − 113° = 67°
- Sprawdź: wszystkie razem muszą dać 180°.65° + 48° + 67° = 180° ✓
Rodzaje trójkątów
💡 Wskazówka: Trójkąt może mieć tylko jeden kąt prosty albo rozwarty. Gdyby miał dwa, same dałyby już 180° i na trzeci nie zostałoby nic.
Pojęcia
- Kąt ostry
- mniejszy niż 90°
- Kąt prosty
- dokładnie 90°
- Kąt rozwarty
- większy niż 90°, ale mniejszy niż 180°
- Kąt półpełny
- dokładnie 180° — ramiona tworzą prostą
- Kąt wklęsły
- większy niż 180°, ale mniejszy niż 360°
- Kąt pełny
- dokładnie 360°
- Kątomierz
- przyrząd do mierzenia kątów w stopniach
- Suma kątów w trójkącie
- zawsze 180°
- Trójkąt prostokątny
- ma jeden kąt prosty
- Trójkąt równoboczny
- wszystkie boki równe, każdy kąt 60°
- Trójkąt równoramienny
- dwa boki równe i dwa kąty przy podstawie równe
- Kąty przyległe
- razem dają 180°
Sprawdź się
1. Ile stopni ma kąt prosty?
- 90°
- 180°
- 45°
- 360°
Pokaż odpowiedź
A. 90° — Kąt prosty to ćwiartka pełnego obrotu.
2. W trójkącie dwa kąty mają 50° i 60°. Ile ma trzeci?
- 70°
- 80°
- 60°
- 110°
Pokaż odpowiedź
A. 70° — 180 − 50 − 60 = 70.
3. Czy trójkąt może mieć dwa kąty proste?
- nie, suma przekroczyłaby 180°
- tak
- tylko równoramienny
- tylko na kratkach
Pokaż odpowiedź
A. nie, suma przekroczyłaby 180° — 90 + 90 = 180, na trzeci kąt nic nie zostaje.
4. Jeden z kątów wierzchołkowych ma 115°. Ile ma drugi?
- 65°
- 180°
- 115°
- 245°
Pokaż odpowiedź
C. 115° — Kąty wierzchołkowe są równe.
5. Jaki kąt tworzą wskazówki zegara o godzinie 3:00?
- 30°
- 45°
- 180°
- 90°
Pokaż odpowiedź
D. 90° — To ćwiartka tarczy, czyli kąt prosty.
Więcej pytań — razem 52 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami