Kąty i trójkąty

Matematyka, klasa 5 · Rodzaje kątów, mierzenie kątomierzem, suma kątów w trójkącie

Lekcja

Kąt to rozwarcie między dwiema półprostymi wychodzącymi z jednego punktu. Ten punkt nazywamy wierzchołkiem, a półproste — ramionami. Wielkość kąta mierzymy w stopniach i nie ma ona nic wspólnego z długością ramion: kąt narysowany krótkimi kreskami może być większy od kąta o długich ramionach.

ostrymniej niz 90°prostydokladnie 90°rozwartymiedzy 90 a 180°polpelnydokladnie 180°pelnydokladnie 360°
Pięć rodzajów kątów. Prosty i półpełny to punkty odniesienia dla wszystkich pozostałych.

🔑 Zapamiętaj: Kąt prosty ma 90°, półpełny 180°, pełny 360°. Wszystkie inne nazwy odnoszą się do tych trzech: ostry to mniej niż prosty, rozwarty to więcej niż prosty, ale mniej niż półpełny.

Jak mierzyć kątomierzem

0306090120150180Trzy kroki:1. srodek na wierzcholku2. zero na jednym ramieniu3. czytaj tam, gdzie drugieTu: 60°
Środek kątomierza na wierzchołku, zero na ramieniu — dopiero wtedy czytamy skalę.

⚠️ Uwaga: Kątomierz ma dwie skale — jedną od lewej, drugą od prawej. Zawsze czytaj tę, która ma zero na twoim ramieniu. Inaczej zamiast 60° odczytasz 120°.

Suma kątów w trójkącie

W każdym trójkącie — dużym, małym, wąskim, rozłożystym — kąty razem dają 180°. Zawsze. Dlatego wystarczy znać dwa kąty, żeby wyliczyć trzeci.

αβγα + β + γ = 180°Trzy katy ulozone obok siebie tworza linie prosta.
Oderwij trzy rogi trójkąta i złóż je razem — utworzą kąt półpełny.

✏️ W trójkącie dwa kąty mają 65° i 48°. Ile ma trzeci?

  1. Dodaj znane kąty.
    65° + 48° = 113°
  2. Odejmij od sumy wszystkich kątów.
    180° − 113° = 67°
  3. Sprawdź: wszystkie razem muszą dać 180°.
    65° + 48° + 67° = 180° ✓

Rodzaje trójkątów

Wedlug bokowrownoboczny3 boki rownerownoramienny2 boki rowneroznobocznywszystkie inneWedlug katowostrokatny — wszystkie katy ostreprostokatny — jeden kat 90°rozwartokatny — jeden kat > 90°
Trójkąty dzielimy dwojako: według boków i według kątów.

💡 Wskazówka: Trójkąt może mieć tylko jeden kąt prosty albo rozwarty. Gdyby miał dwa, same dałyby już 180° i na trzeci nie zostałoby nic.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami

Pojęcia

Kąt ostry
mniejszy niż 90°
Kąt prosty
dokładnie 90°
Kąt rozwarty
większy niż 90°, ale mniejszy niż 180°
Kąt półpełny
dokładnie 180° — ramiona tworzą prostą
Kąt wklęsły
większy niż 180°, ale mniejszy niż 360°
Kąt pełny
dokładnie 360°
Kątomierz
przyrząd do mierzenia kątów w stopniach
Suma kątów w trójkącie
zawsze 180°
Trójkąt prostokątny
ma jeden kąt prosty
Trójkąt równoboczny
wszystkie boki równe, każdy kąt 60°
Trójkąt równoramienny
dwa boki równe i dwa kąty przy podstawie równe
Kąty przyległe
razem dają 180°

Sprawdź się

1. Ile stopni ma kąt prosty?

  1. 90°
  2. 180°
  3. 45°
  4. 360°
Pokaż odpowiedź

A. 90° — Kąt prosty to ćwiartka pełnego obrotu.

2. W trójkącie dwa kąty mają 50° i 60°. Ile ma trzeci?

  1. 70°
  2. 80°
  3. 60°
  4. 110°
Pokaż odpowiedź

A. 70° — 180 − 50 − 60 = 70.

3. Czy trójkąt może mieć dwa kąty proste?

  1. nie, suma przekroczyłaby 180°
  2. tak
  3. tylko równoramienny
  4. tylko na kratkach
Pokaż odpowiedź

A. nie, suma przekroczyłaby 180° — 90 + 90 = 180, na trzeci kąt nic nie zostaje.

4. Jeden z kątów wierzchołkowych ma 115°. Ile ma drugi?

  1. 65°
  2. 180°
  3. 115°
  4. 245°
Pokaż odpowiedź

C. 115° — Kąty wierzchołkowe są równe.

5. Jaki kąt tworzą wskazówki zegara o godzinie 3:00?

  1. 30°
  2. 45°
  3. 180°
  4. 90°
Pokaż odpowiedź

D. 90° — To ćwiartka tarczy, czyli kąt prosty.

Więcej pytań — razem 52 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami